Operacija Snežna oluja
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Bundesarchiv_Bild_183-J16445%2C_Bosnien%2C_Pak_im_Einatz_gegen_Partisanen.jpg/220px-Bundesarchiv_Bild_183-J16445%2C_Bosnien%2C_Pak_im_Einatz_gegen_Partisanen.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Izvi%C4%91a%C4%8Di_6._kraji%C5%A1ke_brigade.jpg/220px-Izvi%C4%91a%C4%8Di_6._kraji%C5%A1ke_brigade.jpg)
Operacija Snježna oluja (njem. Schneesturm, izgovor: Šnešturm) je bila strategijska operacija Vermahta protiv partizana u Bosni. Vođena je zimskim uslovima, od 21. do 29. decembra 1943. godine.
U jugoslovenskoj historiografiji prva etapa operacije je poznata kao Krivajska operacija, jer je vođena u dolini rijeke Krivaje.[1] Cilj joj je bio okružiti i uništiti 3. udarni korpus NOVJ. Dio je šeste neprijateljske ofanzive.
Nakon prve etape operacije "Snešturm" u istočnoj Bosni, druga etapa operacije je nastavljena u zapadnoj Bosni. Cilj druge etape bio je prilično ambiciozan, uništiti vrhovno rukovodstvo narodnooslobodilačkog pokreta Jugoslavije, koje se tada nalazilo u rejonu Jajca, i vođu pokreta, Josipa Broza Tita.[2] U okviru druge etape operacije Snježna oluja, januara 1944. godine, izvedene su dve korpusne operacije: Operacija Waldrausch ("Huk šume") i Operacija Napfkuchen ("Pogača").[2]
Pozadina
- Glavni članak: Zimske antipartizanske operacije u Jugoslaviji 1943/1944
Poslije neuspjele operacije »Kugelblic«, čijim izvođenjem nije ostvarena zamisao o uništenju jedinica Narodnooslobodilačke vojske u istočnoj Bosni, štab 5. njemačkog armijskog brdskog korpusa preduzeo je novu operaciju »Šnešturm« da opkoli i uništi snage u sastavu Trećeg korpusa narodnooslobodilačke vojske: Petu krajišku udarnu, Sedamnaestu udarnu i Dvadesetsedmu udarnu diviziju.[3]
Njemački plan opkoljavanja i uništenja zamišljen je ovako: da 7. njemačka SS divizija »Princ Eugen«, 1. rezervni puk i dijelovi 369. njemačke legionarske divizije preduzmu žestok napad s juga, od Vareša, planine Zvijezde i gradića Olova, a 1. njemačka brdska divizija sa jugoistoka, od Han-Pijeska, preko Kladnja i planine Konjuha, zatim od Vlasenice preko Šekovića i dolinom Spreče. Nijemci su smatrali da će istovremenim kordiniranim napadom, uz podršku aviona, tenkova i artiljerije, primorati jedinice Trećeg korpusa, da se nađu na dosta uskom prostoru u rejonu rijeke Krivaje da tu budu izložene odlučnom napadu i uništenju.[3]
Snežna oluja I
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Krivajska_operacija_%2818._-_31._decembar_1943%29.jpg/220px-Krivajska_operacija_%2818._-_31._decembar_1943%29.jpg)
Tok operacije
Nastupajući s linije Sarajevo — Vlasenica i Tuzla — Doboj, nemačka 1. brdska divizija, 7. SS divizija "Princ Eugen", delovi 369. legionarske divizije i 1. rezervni lovački puk otpočeli krivajsku operaciju ("Šnešturm").
20.12. 1943. krenula je Borbena grupa »Brauner«, sastava: 187. napadna grupa, 901. okl. gren. nast. puk, 92. gren. puk (mot.), 2 (mot.) diviz. 51. art. puka i 3. bat. 5. SS-policijskog puka, iz rejona Zvornika na čišćenje rejona između Drine — Save — Bosne i Spreče i tom prilikom pre svega razbila partizanske snage koje su se nalazile na planini Majevici i odbacila ih prema zapadu.[4]
Operacija je završena 28. decembra probijanjem jedinica NOVJ iz okruženja.
Gubici
Po nemačkom izveštaju, sopstveni gubici grupe Brauner, bili su: 3 poginula, 5 ranjenih, dok su o gubicima protivnika, tj NOVJ, izvestili: 212 poginulih izbrojano, veći broj poginulih prema proceni, 129 ranjenih, 86 zarobljenih, 16 prebeglih.[5]
Ishod
Nemačke snage do 29. decembra 1943. nisu postigle operativni cilj - razbijanje snaga 3. korpusa NOVJ i njegovog odbacivanja dalje od granice sa Srbijom, odnosno od doline Drine.[2] Pošto istovremene operacije na zapadu Bosne (Operacija Panther) nisu bile uspešne, 5. korpus NOVJ je u cilju rasterećenja pritiska na 3. udarni korpus izveo napad na Banja Luku (Prva banjalučka operacija). Kada je 2. oklopna armija prenela težište operacije na područje 1. i 5. korpusa, 3. udarni korpus je 16. januara 1944. pokrenuo opsežnu operaciju na Tuzlansku oblast (Druga tuzlanska operacija).
Snježna oluja II
- Glavni članci: Operacija Waldrausch i Operacija Napfkuchen
Njemački komandant Jugoistoka, feldmaršal Maximilian von Weichs, 29. decembra 1943. obavijestio je Vrhovnu komandu Vermahta da se druga etapa operacije "Šnešturm" nastavlja u zapadnoj Bosni, južno od Banjaluke, do linije Travnik - Livno - Glamoč.
Operacija „Šnešturm" je nastavljena u zapadnoj Bosni pod nazivom „Valdrauš" a trajala je od 4. do 20. januara 1944. Cilj je bio razbijanje partizanskih grupacija u rejonu južno od Banjaluke — zapadno od linije Travnik — Livno — Glamoč.[6]
Angažovane snage
U drugoj etapi operacije “Snežna oluja“ u Bosanskoj krajini angažovane su znatne nemačke i kvislinške snage, ukupne jačine oko 116.000 vojnika.[2] Glavne snage pod komandom 5. SS brdskog armijskog korpusa sačinjavale su:[2]
- 1. brdska divizija iz doline Bosne, od Doboja i Tešnja, preko planine Borja i Skender-Vakufa, prodire sa istoka u rejon Jajca;
- 7. SS divizija "Princ Eugen" iz rejona Zenice, preko Travnika, prodire u rejon Bugojna, Donjeg Vakufa i Kupresa;
- 369. legionarska divizija prodire iz šireg rejona Sarajeva, preko planine Bitovnje, ka Prozoru u Duvnu;
- istovremeno kada krenu glavne snage kreću i 114. lovačka divizija, 105. SS izviđački bataljon, 5. SS korpus i 4. puk "Brandenburg", preko Kupresa i planine Vitorog, prema rejonu Jajca.
Operacija glavnih snaga u zapadnoj Bosni šifrovano je nazvana "Valdrauš" (huk šume).
Pomoćne snage pod komandom 69. njemačkog rezervnog armijskog korpusa činile su:
- borbena grupa 187. rezervne njemačke divizije 69. armijskog korpusa,
- 2. kozačka brigada 1. kozačke divizije,
- 901. i 92. motorizovani puk i
- 1. lovački ustaško-domobranski zdrug
- četnici Srednjobosanskog četničkog korpusa.
Operacija pomoćnih snaga šifrovano je nazvana "Napfkuchen" (Pogača).
Izvori
- ↑ https://www.znaci.org/00001/53_36_2.htm
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 https://www.znaci.org/00001/158_6.htm
- ↑ 3,0 3,1 Milorad Gončin: DRUGA KRAJIŠKA UDARNA BRIGADA
- ↑ https://www.znaci.org/00001/4_12_4_13.htm
- ↑ Izveštaj komandanta 42. lovačke divizije od 14. januara 1944, arhivska oznaka T315, roll 1556, frames 454-459, prevod u Zbornik NOR-a XII/4, dokument 13
- ↑ https://www.znaci.org/00001/4_12_3_183.htm
Povezano
- Zimske operacije u Jugoslaviji 1943/1944.
- Spisak antipartizanskih operacija u NDH
- Spisak osovinskih operacija u Jugoslaviji
Vanjske veze
- Operation "Schneesturm"
- NAREĐENJE OPERATIVNOG ODELJENJA 2. OKLOPNE ARMIJE OD 18. DECEMBRA 1943. KOMANDI 5. SS-BRDSKOG KORPUSA ZA PRODUŽENJE OPERACIJE „KUGELBLIC" POD NAZIVOM „ŠNEŠTURM"
- ZAPOVEST KOMANDANTA 5. SS-BRDSKOG KORPUSA OD 18. DECEMBRA 1943. POTCINJENIM KOMANDAMA ZA OPERACIJU „ŠNEŠTURM" PROTIV PARTIZANA U ISTOČNOJ BOSNI
- p
- r
- u
strane
i vojskovođe
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Stjepan_Stevo_Filipovi%C4%87.jpg/85px-Stjepan_Stevo_Filipovi%C4%87.jpg)
Jasenovac • Sajmište • Banjica • Ciglana • Jadovno • Jajinci • Topovske šupe • Stara Gradiška • Šabac • Niš • Lepoglava • Jastrebarsko | |
Blagaj • Vrginmost • Drvar • Grahovo • Glina • Skela • Šabac • Kraljevo • Kragujevac • Valjevo • Novi Sad • Drakulić • Zabiokovlje • Imotski-Ljubuški • Gata • Prozor • Bijelo Polje • Sandžak i istočna Bosna • Pivska župa • Vranić • Rača • Drugovac • Blajburg |