Plac Wielkopolski w Poznaniu
Stare Miasto | |
![]() Widok z wieży Zamku Królewskiego | |
Państwo |
|
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | Poznań |
Poprzednie nazwy | plac Sapieżyński (?–1945) |
Położenie na mapie Poznania ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/F.Corvinus_Poznan_Map_1856_%28Marcinkowskiego_Avenue%29.jpg/240px-F.Corvinus_Poznan_Map_1856_%28Marcinkowskiego_Avenue%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Pozna%C5%84_Plac_Wielkopolski_stragan_HDR.jpg/240px-Pozna%C5%84_Plac_Wielkopolski_stragan_HDR.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Plac_Wielkopolski_Poznan_1.jpg/240px-Plac_Wielkopolski_Poznan_1.jpg)
Plac Wielkopolski w Poznaniu (d. plac Sapieżyński) – prostokątny plac położony na terenie dawnego przedmieścia Glinki, na północ od Góry Przemysła na Starym Mieście w obrębie osiedla administracyjnego Stare Miasto w Poznaniu. Ma powierzchnię 1,54 ha[1].
Obecnie większą część placu zajmuje targowisko. Ułożone wokół niego torowiska tramwajowe tworzą pętlę, używaną wyłącznie w sytuacji awarii lub czasowych zmian w ruchu. Liczba taksonów drzew jest w obrębie placu większa niż krzewów (2016)[1].
Historia
Od czasów średniowiecznych przedmieście Glinki stanowiło teren cegielniany. W XVII i XVIII wieku funkcjonowała tu strzelnica bractwa kurkowego. W 1786 Jan Geisler nabył ten teren i otworzył jedną z pierwszych kawiarni w Poznaniu. Później ziemie te kupili Sapiehowie herbu Lis, co przyczyniło się do powstania nazwy „plac Sapieżyński”, po 1945 zmienionej na obecną. W 1800 nastąpiła regulacja placu. Do 1876 w jego południowej części istniał staw na spiętrzonej Bogdance (dziś płynącej w kanale pod placem[2]). Był on pozostałością po młynie Krotochwila. Dziś jest tu zagospodarowany skwer. Plac był główną areną zdarzeń podczas rozruchów głodowych w 1847[3].
Zabytkowa zabudowa wokół placu została w większości całkowicie zniszczona podczas II wojny światowej, ostała się tylko jedna kamienica z początku XX wieku oraz pruski budynek Archiwum Państwowego, dawniej Sądu Nadziemskiego (1879–1882). Reszta zabudowy pochodzi z lat 1953–1955, kiedy to spójną koncepcję architektoniczną placu opracowali i zrealizowali architekci: Stefan Słoński, Leszek Klause, Henryk Błaszkiewicz i Henryk Kara[4]. Historyczny układ placu, a zwłaszcza jego połączenie z dzielnicą Św. Wojciech został zniszczony w latach 70. XX wieku na skutek budowy ulicy Solnej w ramach powstającej wtedy Trasy Chwaliszewskiej (obecnie I rama komunikacyjna).
Plac w okresie PRL-u stanowił miejsce spotkań gejów, tzw. pikietę[5].
Architektura socrealistyczna
Obecną, socrealistyczną zabudowę wybrano w drodze konkursu architektonicznego na zabudowę placu oraz przyległej ulicy Działowej. Projekty prezentowano na Regionalnym Pokazie Architektury w Poznaniu w 1952 i w warszawskiej Zachęcie w 1953 (I Krajowa Narada Architektów). Całość założenia zrealizowano w latach 1953–1956 w oparciu o skromne normatywy, co zaowocowało ciasnymi i mało funkcjonalnymi mieszkaniami. Docelowo architektura placu miała łączyć stary Poznań z nowym, zastosowano więc w elewacjach liczne detale o charakterze historyzującym[6].
Komunikacja miejska
Przez obszar placu przebiega dwutorowa trasa tramwajowa oraz okazjonalnie użytkowana pętla. Północnym skrajem, w ciągu ulicy Wolnica, wytyczono przebieg linii autobusowych kursujących na zlecenie Zarządu Transportu Miejskiego. Według stanu na 16 lipca 2024 są to następujące połączenia:
- linie tramwajowe
- dzienne[7]
- 7 Ogrody ↔ Połabska
- 8 Ogrody ↔ Miłostowo
- 92 Pl. Wielkopolski ↔ Unii Lubelskiej
- 97 Os. Sobieskiego ↔ Piątkowska
- nocne[8]
- 201 Osiedle Sobieskiego ↔ Unii Lubelskiej (nie kursuje w noce pon./wt.)
- 202 Osiedle Sobieskiego ↔ Franowo (kursuje tylko w noce pt./sob. i sob./niedz.)
- turystyczne[9]
- 0 Ratajczaka ↔ 27 Grudnia (obsługiwana zabytkowym taborem)
- dzienne[7]
- linie autobusowe
Przypisy
- ↑ a b BożenaB. Łukasik BożenaB., Zróżnicowanie form i układów zieleni na poznańskich placach miejskich, [w:] Topiarius. Studia krajobrazowe, t. 1, Rzeszów 2016, s. 238, 242, ISBN 978-83-63359-18-8 .
- ↑ PawełP. Szumigała PawełP., PiotrP. Urbański PiotrP., Tożsamość miejsca w krajobrazie kulturowym miasta Poznań – odbudowa Zamku Królewskiego Przemysła II [online], s. 65 .
- ↑ LechL. Trzeciakowski LechL., O pyrze potocznie zwanej ziemniakiem lub kartoflem, „Kronika Miasta Poznania” (4), Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania, 2003, s. 131–133, ISSN 0137-3552 .
- ↑ Projekt – miasto. Wspomnienia poznańskich architektów 1945–2005, HenrykH. Marcinkowski i inni, Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania, 2013, s. 106, ISBN 978-83-7768-069-8, OCLC 871701842 .
- ↑ BartoszB. Żurawiecki BartoszB., Ojczyzna moralnie czysta. Początki HIV w Polsce, 2023, s. 67, ISBN 978-83-8191-794-0 (pol.).
- ↑ Atlas architektury Poznania, JanuszJ. Pazder (red.), AleksandraA. Dolczewska, Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2008, s. 307, ISBN 978-83-7503-058-7, OCLC 316600366 .
- ↑ Schemat sieci tramwajowej [PDF] [online], Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu, 22 czerwca 2024 [dostęp 2024-07-20] (pol. • ang.).
- ↑ a b Mapa sieci połączeń nocnych ZTM Poznań [PDF] [online], Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu, 4 lipca 2024 [dostęp 2024-07-20] (pol. • ang.).
- ↑ Rozkład jazdy. Linia 0 [online], Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu [dostęp 2024-07-20] (pol.).
- ↑ Mapa sieci połączeń ZTM Poznań [PDF] [online], Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu, 16 lipca 2024 [dostęp 2024-07-20] (pol. • ang.).
- ↑ Rozkład jazdy. Linia 100 [online], Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu [dostęp 2024-07-20] (pol.).
Bibliografia
- Poznań – atlas aglomeracji 1 : 15 000, Poznań: CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, 2008, ISBN 978-83-7445-018-8 .
- WłodzimierzW. Łęcki WłodzimierzW., PiotrP. Maluśkiewicz PiotrP., Poznań od A do Z, Poznań: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1986, s. 107–108, ISBN 83-03-01260-6 .
- tablice Systemu Informacji Miejskiej na placu
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia socrealistycznej zabudowy placu
- p
- d
- e
Obszary Systemu Informacji Miejskiej |
|
---|---|
Osiedla mieszkaniowe | |
Atrakcje turystyczne | |
Teatry | |
Kina | |
Miejsca kultu religijnego |
|
Targowiska |
|
Stacje kolejowe |
- Wikiprojekt:Poznań