Pałkowate
![]() Pałka drobna | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||
Rząd | wiechlinowce | ||
Rodzina | pałkowate | ||
Nazwa systematyczna | |||
Typhaceae Juss. Gen. Pl.: 25. 4 Aug 1789 | |||
|
Pałkowate (Typhaceae Juss.) – rodzina roślin jednoliściennych. Należą tu helo- i hydrofity prawie wszystkich stref klimatycznych[3], przy czym w zależności od ujęcia systematycznego takson ten obejmuje dwa rodzaje (pałka Typha i jeżogłówka Sparganium) lub jeden (jeżogłówka wyłączana jest jako osobna rodzina jeżogłowkowatych Sparganiaceae). Niezależnie od ujęcia zaliczane tu rośliny mają kłącza, z których wyrastają wzniesione lub unoszące się w wodzie łodygi. Liście są równowąskie, z nerwacją równoległą. Kwiaty drobne, wiatropylne, zebrane w gęste kwiatostany. Oba zaliczane tu rodzaje spotykane są na całym świecie, głównie na półkuli północnej i nie mają istotnego znaczenia ekonomicznego. Tylko lokalnie rośliny z rodzaju pałka wykorzystuje się jako jadalne, liście używane są do wyrobu mat i plecionek, niektóre kultywary są uprawiane[4].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Typha_latifolia_%28habitus%29_2.jpg/220px-Typha_latifolia_%28habitus%29_2.jpg)
- Łodyga
- Rośliny zielne o łodygach wzniesionych wyrastających z pełzającego, okrytego łuskami kłącza. Kłącze rozgałęziające się sympodialnie. Po powstaniu pędu nadziemnego z pąka znajdującego się w jego kącie kontynuowany jest wzrost kłącza. Zwykle tylko z pierwszego pąka wyrasta łodyga zwieńczona organami generatywnymi, poza tym w ciągu danego sezonu, jeśli powstają organy nadziemne, to są to tylko kępy liści. Łodyga może się rozgałęziać lub jest nierozgałęziona[5].
- Liście
- Zwykle tylko odziomkowe, ułożone skrętolegle dwurzędowo. Pochwy liściowe w przypadku pędów wegetatywnych tworzą fałszywą łodygę, a u roślin z łodygą zwieńczoną kwiatostanami – otulają ją. Blaszka liściowa z miękiszem gąbczastym, jest płaska, wklęsła lub wypukła, czasem z wypukłym nerwem środkowym po stronie odosiowej. Blaszki równowąskie lub wąskolancetowate, unerwione równolegle, wzniesione lub pływające[5].
- Kwiaty
- Bardzo drobne, jednopłciowe, zebrane w gęste, kwiatostany na szczycie łodygi. U pałki kwiatostany są cylindryczne i powstają na szczycie nierozgałęzionej łodygi. U jeżogłówki są kuliste i powstają nierzadko na rozgałęzionej łodydze. W każdym wypadku w górnej części znajdują się kwiatostany męskie, w dolnej żeńskie. Okwiat zredukowany, składa się z jednego lub kilku niepozornych listków, u pałek zmodyfikowanych do postaci włosków. Pręciki są trzy (rzadziej 1 do 8). Główki osadzone są na nitkach nasadą. W kwiatach żeńskich słupek jest pojedynczy i powstaje z jednego, rzadko 2–3 owocolistków. Znamiona pojedyncze lub trzy. Górna zalążnia zawiera pojedynczy zalążek[5].
- Owoce
- Drobne niełupki, u jeżogłówki wodosiewne, u pałki wiatrosiewne[5].
Systematyka
- Pozycja i podział rodziny według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Klad okrytonasienne, klad jednoliścienne (monocots), rząd wiechlinowce (Poales), rodzina pałkowate (Typhaceae). Rodzina stanowi grupę siostrzaną dla rodziny bromeliowatych Bromeliaceae, wraz z którymi tworzy klad bazalny rzędu wiechlinowców[2].
Pozycja rodziny w kladogramie przedstawiającym powiązania filogenetyczne w obrębie rzędu wiechlinowców:
wiechlinowce |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Do rodziny zaliczane są dwa rodzaje:
- pałka Typha L.
- jeżogłówka Sparganium L.
- Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Typhanae Thorne ex Reveal, rząd pałkowce (Typhales Dumort.), rodzina pałkowate (Typhaceae Juss.), podrodzina Typhoideae Link, plemię Typheae Dumort., rodzaj pałka (Typha L.)[6].
Do rodziny należy tylko jeden rodzaj (taksonem obejmującym zarówno rodzaj pałka, jak i jeżogłówka jest w systemie Reveala rząd pałkowców Typhales):
- pałka Typha L.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-10-25] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Poales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2014-10-24] (ang.).
- ↑ Michael G. Simpson: Plant Systematics. Amsterdam, Boston, London: Elsevier, 2010, s. 231. ISBN 978-0-12-374380-0.
- ↑ a b c d Klaus Kubitzki, H. Huber: Flowering Plants. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae (except Gramineae). Springer Science & Business Media, 1998, s. 457-459. ISBN 3-540-64061-4.
- ↑ Crescent Bloom: Typhaceae. The Compleat Botanica. [dostęp 2009-06-13]. (ang.).
- EoL: 8178
- Flora of China: 10926
- Flora of North America: 10926
- GBIF: 4246
- identyfikator iNaturalist: 48694
- IPNI: 30003824-2
- ITIS: 42323
- NCBI: 4731
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:30003824-2
- Tela Botanica: 101126
- identyfikator Tropicos: 42000360
- identyfikator taksonu Fossilworks: 55817
- CoL: HMK