3 Eskadra Pilotażu Bojowego Oficerskiej Szkoły Lotniczej nr 5
Historia | |
Państwo |
|
---|---|
Sformowanie | 1951 |
Rozformowanie | 1958 |
Tradycje | |
Kontynuacja | |
Dowódcy | |
Pierwszy | kpt. pil. Eugeniusz Robak |
Ostatni | kpt. pil. Jerzy Iwonin |
Organizacja | |
Dyslokacja | Radom (Sadków)[1], Izbicko k/Opola[2], Radom(Sadków)[2], Tomaszów Mazowiecki (Glinnik)[3] |
Rodzaj wojsk | Wojska lotnicze |
Podległość |
3 Eskadra Pilotażu Bojowego Oficerskiej Szkoły Lotniczej im. F. Żwirki i S. Wigury (3 epb OSL-5) – pododdział wojsk lotniczych.
Historia – formowanie, zmiany organizacyjne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Tablica_pami%C4%85tkowa_OSL_im._%C5%BBwirki_i_Wigury.jpg/250px-Tablica_pami%C4%85tkowa_OSL_im._%C5%BBwirki_i_Wigury.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Tablica_pami%C4%85tkowa_na_%C5%81%C4%85czce.jpg/250px-Tablica_pami%C4%85tkowa_na_%C5%81%C4%85czce.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/Kwatera_na_laczce_pomnik.jpg/250px-Kwatera_na_laczce_pomnik.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/30/Radom-Sadk%C3%B3w.jpeg/250px-Radom-Sadk%C3%B3w.jpeg)
3 Eskadra Pilotażu Bojowego Oficerskiej Szkoły Lotniczej im. F. Żwirki i S. Wigury powstała na podstawie dyrektywy Nr 0020/Org. Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 lutego 1951 roku, następnie rozkazu Nr 0036/Org. Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 1951 roku[1]. Została utworzona na radomskim lotnisku Sadków na początku maja 1951 pod nazwą 3 Eskadra Pilotażu Myśliwskiego Oficerskiej Szkoły Lotniczej im. F. Żwirki i S. Wigury. Pierwszym dowódcą został kpt. pil. Eugeniusz Robak[4][5]. Eskadra początkowo posiadała samoloty Jak-9 oraz samoloty typu UT-2 i Po-2, które pod koniec maja 1951 przekazała tworzonej wówczas w Radomiu kolejnej eskadrze szkolnej.
Wiosną 1952 w związku z rozbudową radomskiego lotniska, zapadła decyzja o przebazowaniu eskadry z Radomia na lotnisko polowe w Izbicku k/Opola. Przebazowanie eskadry nastąpiło z początkiem kwietnia 1952 roku w dwóch rzutach, kołowym i powietrznym[1]. Po przebazowaniu rozpoczęło się szkolenie praktyczne podchorążych na samolotach Jak-9 i trwało do czasu zakończenia prac renowacyjnych radomskiego lotniska.
W dniu 7 sierpnia 1952 pilot instruktor 3-ej eskadry por. pil. Edward Pytko podczas przebazowania do Izbicka zmienił samodzielnie zadanie. Około godziny 15 samolotem Jak-9 wykonał lot na południe, przez terytorium Czechosłowacji, kierując się na Berlin. Ścigany po przekroczeniu granicy, zmuszony do kluczenia w chmurach, z braku paliwa zmuszony do lądowania na najbliższym lotnisku, w Wiener Neustadt, w radzieckiej strefie okupacyjnej w Austrii, odległej zaledwie o 2 minuty lotu od strefy amerykańskiej. Natychmiast zatrzymany, odstawiony do Polski[6]. 18 sierpnia 1952 Sąd Wojsk Lotniczych S.lot 130/52 pod przewodnictwem mjr. Filiksa skazał go na podstawie art 90 KKWP na karę śmierci[7]. W celi śmierci na Mokotowie trzymał się twardo. „Próbowałem, pech, nie udało się – trzeba płacić” – mówił współtowarzyszowi więziennej niedoli Zygmuntowi Walterowi-Jankemu. Prezydent Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Ppor. pil. Edward Pytko został stracony 29 sierpnia 1952 roku. Matce nie wydano ciała syna[8]. Grób symboliczny znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Kwaterze „na Łączce”.
W związku z tą ucieczką zostało aresztowanych 15 oficerów i podoficerów z eskadr OSL-5 oraz OSL-4. Szczególnie kadra eskadr z 3-ej i 4-ej z OSL-5 była represjonowana przez służby Informacji Wojskowej[6][9][10].
Jesienią 1952 3-cia eskadra powróciła do Radomia. Pod koniec 1953 roku eskadra rozpoczęła cykl przedsięwzięć przygotowawczych do przyjęcia na swoje wyposażenie samolotów odrzutowych typu U Jak-17 (nazywane popularnie „Agatami”), oraz Jak-23, których pierwsze egzemplarze zostały przekazane do radomskiej trzeciej eskadry jesienią 1953 roku[11].
Wiosną 1954 3-cia eskadra została przeszkolona na nowy sprzęt odrzutowy i rozpoczęła szkolenie podchorążych na samolotach odrzutowych. Na początku listopada 1954 roku eskadra zmieniła miejsce swojej dyslokacji, przebazowując się z Radomia na lotnisko w Tomaszowie Mazowieckim[2][12].
W 1955 OSL nr 5, dysponująca 9 eskadrami, przechodzi zmianę etatu z 20/283 na etat 20/343 i związaną z tym reorganizację. 5 lutego 1955 eskadry przemianowane zostały:
- 9 Eskadra na l Eskadrę Pilotażu Bojowego;
- 4 Eskadra na 2 Eskadrę Pilotażu Bojowego;
- 3 Eskadra na 3 Eskadrę Pilotażu Bojowego;
- l Eskadra na 4 Eskadrę Pilotażu Przejściowego;
- 2 Eskadra na 5 Eskadrę Pilotażu Przejściowego;
- 7 Eskadra na 6 Eskadrę Pilotażu Przejściowego;
- 5 Eskadra na 7 Eskadrę Pilotażu Podstawowego;
- 6 Eskadra na 8 Eskadrę Pilotażu Podstawowego;
- 8 Eskadra na 9 Eskadrę Pilotażu Podstawowego.
W 1958 rozpoczął się kolejny etap reorganizacji systemu wojskowego szkolnictwa lotniczego. Opracowano projekt reorganizacji struktur oficerskich szkół lotniczych[13]. Projekt przewidywał zmianę organizacji eskadrowych na pułkowe, gdyż przyjęcie nowego sprzętu wymagało innego, znacznie rozbudowanego systemu zaopatrzenia i zabezpieczenia[14]. Zmiany przeprowadzono na podstawie rozkazu organizacyjnego MON nr 075/Org. z dnia 31 grudnia 1957 r. oraz rozkazu organizacyjnego DWL i OPL OK nr 02/Org. z dnia 29 stycznia 1958r. Na skutek tych rozkazów OSL-5 przeszła na etat nr 20/466. Historia 3 eskadry kończy się w lutym 1958, kiedy to weszła w skład sformowanego w Tomaszowie Mazowieckim 63 Pułk Szkolno-Bojowy Oficerskiej Szkoły Lotniczej[15][16][17].
Dowódcy eskadr 1951-1958[18]
- mjr pil. Eugeniusz Robak (1951-1955)
- mjr pil. Jerzy Iwonin (1955-1958)
Struktura etatowa eskadry[19]
- dowódca eskadry
- zastępca dowódcy eskadry ds. politycznych
- sekretarz POP
- instruktor ZMP
- szef sztabu
- szef łączności
- instruktor WF
- szef eskadry
- kancelista
- maszynistka
- instruktor wyszkolenia spadochronowego
- układacz spadochronowy
- nawigator eskadry
- pomocnik dowódcy eskadry ds. wyszkolenia bojowego
- dowódcy klucza
- piloci instruktorzy
- technik klucza
- starszy mechanik lotniczy
- mechanik lotniczy
- starszy silnikowy
- mechanik przyrządów lotniczych
- mechanik instalacji elektrycznej
- mechanik uzbrojenia lotniczego
- majster radiowy
- pomocnik dowódcy eskadry ds. liniowych
- lekarz
- felczer
- dowódca kompanii podchorążych
- szef kompanii podchorążych
- podoficer gospodarczy
- pomocnik dowódcy eskadry ds. inż.-eksploatacyjnych
- inżynier osprzętu
- inżynier uzbrojenia
- starzy technik eksploatacyjny
- technik osprzętu
- technik uzbrojenia
Samoloty
Na wyposażeniu eskadry były samoloty:[3]
Przypisy
- ↑ a b c Woroniecki 1967 ↓, s. 18.
- ↑ a b c Woroniecki 1967 ↓, s. 19.
- ↑ a b Woroniecki 1967 ↓, s. 20.
- ↑ Kondej 2000 ↓, s. 28.
- ↑ Zieliński i Mikołajczuk 2010 ↓, s. 200.
- ↑ a b Marciniuk 2006 ↓, s. 61.
- ↑ "Księga najwyższego wymiaru kary" w Krzysztof Szwagrzyk: Zbrodnie w majestacie prawa 1944-1955. Wyd. ABC Future, Warszawa, 2000.
- ↑ http://www.naszdziennik.pl/wp/48169,smierc-pilota.html
- ↑ Tadeusz Swat ↓, s. 125.
- ↑ Straceni w Więzieniu mokotowskim.
- ↑ Marciniuk 2006 ↓, s. 52.
- ↑ Kondej 2000 ↓, s. 29.
- ↑ Kmiecik 2002 ↓, s. 278-292.
- ↑ Zieliński i Mikołajczuk 2010 ↓, s. 208.
- ↑ Marciniuk 2006 ↓, s. 53.
- ↑ Ziółkowski i Marciniuk 2001 ↓, s. 187.
- ↑ Zieliński 2011 ↓, s. 165.
- ↑ Marciniuk 2006 ↓, s. 51-53.
- ↑ Marciniuk 2006 ↓, s. 78.
Bibliografia
- Józef Zieliński: Dowódcy pułków lotnictwa polskiego 1921-2000. Poznań: Redakcja Czasopism WLOP, 2001. ISBN 83-909008-6-6.
- Józef Zieliński (red.): Polskie lotnictwo wojskowe 1945-2010: rozwój, organizacja, katastrofy lotnicze. Warszawa: Bellona SA; Wojskowe Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „SWAT”, 2011. ISBN 978-83-1112-14-09.
- Józef Zieliński, Marian Mikołajczuk: Historia polskiego lotnictwa wojskowego 1945 -1962. Warszawa: ZP Grupa Sp. z o.o.; Wojskowe Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „SWAT”, 2010. ISBN 978-83-61529-78-1.
- Janusz Ziółkowski, Andrzej Marciniuk: Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych, 75 lat Dęblińskiej Szkoły Orląt. Toruń-Dęblin: Adam Marszałek, 2001. ISBN 83-7174-711-X.
- Andrzej Marciniuk: Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych, Zeszyty Naukowe, Radom Zasłużony Ośrodek Wojskowego Szkolnictwa Lotniczego, Materiały z Konferencji Naukowej 15-16 IV 2005r. Dęblin: Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych, 2006. ISSN 1641-9723.
- Leonard Woroniecki [red.]: Oficerska Szkoła Lotnicza w Radomiu 1951 - 1964. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 1967, s. 59-60; mps. Biblioteka WAP, obecnie Akademia Obrony Narodowej.
- D. Kondej [red.]: Oficerska Szkoła Lotnicza im. kpt. pil. F. Żwirki i inż. S. Waligóry w Radomiu 1951-1964. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 2000, s. 56; mps. Biblioteka Akademii Obrony Narodowej.
- Tadeusz Kmiecik [red]: Polskie lotnictwo wojskowe 1945-1962: organizacja, szkolenie i problemy kadrowe. Warszawa: 2002. ISBN 83-87226-29-7.
- p
- d
- e
Korpusy lotnicze | |
---|---|
Dywizje lotnicze | |
Pułki lotnicze |
|
Eskadry lotnicze |