Gezenek, Şenkaya
![Erzurum üzerinde Gezenek](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Erzurum_harita.svg/250px-Erzurum_harita.svg.png)
![Gezenek](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Red_pog.svg/6px-Red_pog.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Flag_of_Turkey.svg/23px-Flag_of_Turkey.svg.png)
Gezenek, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
Gezenek köyünün eski adı Posik'tir. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde ve Erkân-i Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında Posik (پوسیك) olarak geçer.[4][5] Ayrıca 1902 tarihli Kars haritasında da bu yerleşimin adı "Posik" biçiminde yazılmıştır.[6] Bu yer adı, Ermenicenin etkisiyle Gürcüce "Poso"dan değişime uğramış olabilir. Poso (ფოსო), çöküntü, çukur anlamına gelir.[7][8]
Posik, orta çağda Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16 yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki megalit yapı ve kilise kalıntıları da buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.[7]
Posik, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Oltu sancağının Bardiz nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 29 haneden oluşuyordu.[4]
Posik, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı ve Müslim nüfus defterine göre köydeki 28 hanede 81 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Posik köyünün nüfusunun yaklaşık 162 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.[9]
Posik köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin "Posik" (Посикъ) adıyla kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 32 hanede, 113'ü erkek ve 104'ü kadın olmak üzere 217 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Rumlardan oluşuyordu.[10] Posik köyünün nüfusu 1896 yılında 240 kişiye, 1906 yılında ise 296 kişiye yükselmiştir.[11]
Posik köyü, 1940 genel nüfus sayımında Kars vilayetinin Sarıkamış kazasına bağlı Bardiz nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 243 kişiden oluşuyordu.[12] 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Bardiz nahiyesi ve Posik köyü bu kazaya bağlandı. Posik Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Gezenek olarak değiştirilmiştir.[13] Gezenek köyünün nüfusu 1965 yılında 385 kişide oluşuyor ve bu nüfus içinde 142 kişi okuma yazma biliyordu.[14]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.[15]
Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 171 km, Şenkaya ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.[16] Mahalle, Şenkaya'nın güneybatısında olup, 25.10 numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna, 4,5 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.[17]
Nüfus
Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
---|---|
2022 | 46[1] |
2021 | 50[1] |
2020 | 58[1] |
2019 | 57[1] |
2018 | 53[1] |
2017 | 51[1] |
2016 | 53[1] |
2015 | 57[1] |
2014 | 64[1] |
2013 | 67[1] |
2012 | 65[2] |
2011 | 73[2] |
2010 | 69[2] |
2009 | 72[2] |
2008 | 79[2] |
2007 | 85[2] |
2000 | 94[2] |
1990 | 199[18] |
1985 | 290[19] |
1965 | 385[20] |
Kaynakça
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Şenkaya Gezenek Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 26 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Gezenek, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 26 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
- ^ a b Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 78. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ ""Oltu" (Harita) - Erkan-ı Harbiye-i Umumiye, 1330". 26 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2023.
- ^ ""Kars" haritası - Eastern Turkey in Asia". 5 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2023.
- ^ a b 2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2018, s. 9, 21. 31 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-9-4
- ^ "ფოსო" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 5 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 0-9535878-3-5
- ^ Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 82. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, Sıra no: 721". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2023.
- ^ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 120, ISBN 9786052100271.
- ^ 1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 356.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, 1968, Ankara, s. 742". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2023.
- ^ 1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Gezenek Mahallesi". YerelNet.org.tr. 4 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
- ^ "Google Maps". Google Maps. Erişim tarihi: 19 Ocak 2024. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
Dış bağlantılar
- Gezenek, Şenkaya için uzaydan görüntü siteleri: Google, Yahoo, Microsoft