Zbigniew Pronaszko
![]() Zbigniew Pronaszko (1949) | |||
Data i miejsce urodzenia | 27 maja 1885 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 8 lutego 1958 | ||
Narodowość | polska | ||
Dziedzina sztuki | sztuki plastyczne | ||
Epoka | formizm, kapizm | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Gr%C3%B3b_Zbigniewa_Pronaszko.jpg/240px-Gr%C3%B3b_Zbigniewa_Pronaszko.jpg)
Zbigniew Pronaszko (ur. 27 maja 1885 w Derebczynie[1], zm. 8 lutego 1958 w Krakowie[2]) – polski malarz, rzeźbiarz, scenograf, współtwórca teatru awangardowego Cricot.
Życiorys
Urodził się w rodzinie Franciszka, dyrektora cukrowni, i Feliksy Bony z Sawickich[3]. W 1903 zdał maturę[4], w 1905 rozpoczął studia w Szkole Sztuk Pięknych w Kijowie, które w latach 1906–1911 kontynuował na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W latach 1914–1917 przebywał w Zakopanem[4]. W 1917 wspólnie z bratem Andrzejem Pronaszko i Tytusem Czyżewskim założył grupę artystyczną Ekspresjoniści Polscy (w 1919 przemianowana na Formistów). W latach 1919–1920 pracował dla teatru „Reduta” jako scenograf, zaś w 1925–1926 dla Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Warszawie. Od 1920 wykładał w Wolnej Szkole Malarstwa Ludwiki Mehofferowej w Krakowie. W latach 1923–1924 był kierownikiem katedry malarstwa monumentalnego na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. W 1933 współzałożyciel teatru Cricot, dla którego projektował dekoracje i kostiumy. Od 1945 był profesorem, a w latach 1949–1951 rektorem ASP w Krakowie[5].
Brał udział w wielu oficjalnych zagranicznych wystawach polskiej sztuki. Jego twórczość malarska związana jest z formizmem i koloryzmem.
W 1937 wyróżniony złotym medalem za malarstwo na Międzynarodowej Wystawie „Sztuka i Technika” w Paryżu[6], w 1953 otrzymał Nagrodę Państwową II stopnia za twórczość w dziedzinie portretu, a w szczególności za portret Solskiego[7], a w 1955 Nagrodę Państwową I stopnia za całość twórczości malarskiej[8].
W 1919 ożenił się z Marią Normą Taub (zm. 1955), dr. medycyny[9].
Zmarł w Krakowie, pochowany na cmentarzu Salwatorskim (sektor SC11-14-17)[10].
Niektóre prace
- 1917: rzeźba Popiersie T. Czyżewskiego
- 1920–1922: obraz Akt leżący
- 1922: projekt pomnika Adama Mickiewicza
- 1928: obraz Pejzaż z Cagnes
Galeria
- Witraż „Motyle” (1914),
Kraków, ul. Piłsudskiego 9,
nadświetle - „Głowa mężczyzny na tle sadu” (1919)
Ordery i odznaczenia
- Order Sztandaru Pracy I klasy (31 maja 1955)[11]
- Order Sztandaru Pracy II klasy (22 lipca 1949)[12]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (15 lipca 1954)[13]
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (28 lutego 1955)[14]
Przypisy
- ↑ Genealodzy PLG.P. Genealogia Genealodzy PLG.P., Metryki - Skanoteka - Baza skanów akt metrykalnych [online], metryki.genealodzy.pl [dostęp 2023-04-06] .
- ↑ Zbigniew Pronaszko na www.artyzm.com. [dostęp 2012-11-28].
- ↑ Zbigniew Pronaszko, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby). [dostęp 2024-06-05] .
- ↑ a b Ewa Garztecka, Pół wieku malarstwa polskiego (z okazji wystawy Zbigniewa Pronaszki), „Trybuna Ludu” 1957, nr 143, s. 4.
- ↑ Zbigniew Pronaszko, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby). [dostęp 2020-02-03] .
- ↑ Pronaszko Zbigniew. encyklopediakrakowa.pl. [dostęp 2019-02-21].
- ↑ Nagrody państwowe za rok 1953, „Dziennik Polski”, 9, nr 173 (2948), s. 7 [dostęp 2024-03-21] .
- ↑ Nagrody Państwowe za osiągnięcia w dziedzinie nauki, postępu technicznego, literatury i sztuki. „Życie Warszawy”. Rok XII, Nr 173 (3656), s. 5, 22 lipca 1955. Warszawa: Instytut Prasy „Czytelnik”. [dostęp 2024-06-05].
- ↑ Magdalena Kołtunowicz, Zbigniew Pronaszko. Malujący rzeźbiarz, wielki wizjoner Niezła Sztuka [dostęp 2024-06-05].
- ↑ Śp. Zbigniew Pronaszko [online], Grobonet [dostęp 2024-03-21] .
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 81, poz. 966 „w związku z 70 rocznicą urodzin za wybitne zasługi w dziedzinie sztuk plastycznych”.
- ↑ M.P. z 1950 r. nr 6, poz. 58 „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie kultury i sztuki”.
- ↑ M.P. z 1954 r. nr 112, poz. 1564 „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 103, poz. 1410.
Linki zewnętrzne
- Na stronie Muzeum Narodowego w Krakowie
- Notka biograficzna i galeria obrazów na stronie artyzm.com
- Zbigniew Pronaszko, [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2024-03-21] .
- Instituto Polaco de Cultura (Madrid): Artola, Inés R. (2015), Formiści: la síntesis de la modernidad (1917 – 1922). Conexiones y protagonistas, Granada: Libargo. culturapolaca.es. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-03-21)]. ISBN 978-84-938812-7-6
- p
- d
- e
Rektorzy (dyrektorzy) Szkoły Sztuk Pięknych |
|
---|---|
Rektorzy Akademii Sztuk Pięknych |
|
- PWN: 3962706
- ETP: 45017