Wojna domowa w Bizancjum (1373–1379)
Bizantyjskie wojny domowe | |||
Czas | 1373–1379 | ||
---|---|---|---|
Miejsce | Tracja | ||
Przyczyna | próby przejęcia władzy przez Andronika IV | ||
Wynik | zachowanie władzy przez Jana V | ||
Strony konfliktu | |||
| |||
brak współrzędnych |
Wojna domowa w Bizancjum toczona w latach 1373-1379 była konfliktem między cesarzem Janem V Paleologiem a jego synem, Andronikiem IV. W 1373 roku Andronik przeprowadził zamach stanu, próbując uwięzić swojego ojca. Próba zakończyła się fiaskiem, ale Andronik nie zrezygnował ze swoich planów. W 1376 roku zapewnił sobie poparcie i pomoc militarną Genueńczyków, czekał jednak na sprzyjający moment. Zagrożony Jan V zbiegł i udał się na dwór tureckiego sułtana prosząc o interwencję. Osmanowie pomogli mu wrócić na tron, ale walki spustoszyły osłabione wcześniejszymi wojnami cesarstwo i stało się ono w zasadzie lennikiem tureckim[1].
Tło konfliktu
Kiedy Jan V, w 1354 roku, objął samodzielne rządy w imperium, zaczął prowadzić zdecydowanie pro łacińską politykę zagraniczną[1]. Genueńczykom przyznał Lesbos, Wenecjanie dostali Herakleę Pontyjską, ostatni bizantyjski port na terenie Azji Mniejszej[2]. Dodatkowo cesarz zdecydował się przyjąć obrządek łaciński co doprowadziło do niemal zupełnej alienacji od jego greckiego otoczenia[3]. W latach 60 XIV wieku Bizancjum było cieniem dawnej potęgi. Ostatnie posiadłości cesarstwa w Tracji były zajmowane przez Osmanów, którzy w 1365 roku zdobyli Adrianopol. Jedyną nadzieją na przetrwanie była, według Jana, pomoc zbrojna z łacińskiej Europy. W 1369 cesarz osobiście odwiedził papieża a następnie udał się do Wenecji, gdzie porozumiał się w sprawie długów. Weneccy kupcy zgodzili się na umorzenie pod warunkiem przekazania im wyspy Tenedos, leżącej i zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej. Opuszczając Konstantynopol cesarz pozostawił swoich synów- Manuela i starszego Andronika, którzy mieli zarządzać resztkami imperium pod jego nieobecność. Andronikowi przypadł Konstantynopol, Tracja i wyspy w cieśninie Bosfor, w tym Tenedos[2]. Gdy dowiedział się o porozumieniu które Jan zawarł z Wenecjanami, wpadł we wściekłość i odmówił wydania im wyspy. Wobec tego Wenecjanie przez dwa lata więzili Jana aż do momentu gdy młodszy syn, Manuel, wstawił się za ojcem[2].
Pierwszy zamach stanu
W 1373 roku Jan V w zasadzie uznał się za lennika osmańskiego sułtana, zgadzając się na płacenie trybutu. Andronik był temu przeciwny i uważał, że ojciec swoimi poczynaniami szkodzi cesarstwu. Znalazł sojusznika w osobie syna sułtana Murada I, który również chciał wystąpić przeciwko ojcu. Razem wszczęli otwartą rebelię, dążąc do przejęcia władzy[4]. Obydwa powstania zostały stłumione, ale wobec militarnej słabości Bizancjum, głównie za pomocą sił tureckich[2]. Murad oślepił swego syna i tego samego domagał się od Jana V, ten jednak wyłupił swemu synowi jedno oko i uwięził go[3]. Klęską Andronika spowodowała odebranie mu tytułu współcesarza, który otrzymał młodszy syn, Manuel.
Uzurpacja Andronika
Krótko po uwięzieniu Andronika, Jan V sprzedał Tenedos Wenecjanom na mocy wcześniejszego porozumienia. Wywołało to gniewną reakcję Genueńczyków, którzy rywalizowali z Wenecją i obawiali się, że przekazanie rzeczonej wyspy znacznie wzmocni weneckie wpływy na Morzu Czarnym i we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. W 1376 roku Genueńczycy z Galaty, uwolnili Andronika i zapewnili mu pomoc Turków[2]. Jan V wraz z Manuelem zostali uwięzieni a władzę nad Konstantynopolem przejął Andronik, ofiarują Genui Tenedos a Turkom Gallipoli[2]. Andronik uczynił swego syna, Jana VII współcesarzem. Poczynania Andronika spowodowały reakcję Wenecjan, którzy wypowiedzieli mu wojnę[2]. Jego rządy zostały zakończone w 1379 roku, kiedy to Janowi V i Manuelowi udało się zbiec z więzienia i zapewnić sobie pomoc tureckiej armii i weneckiej floty[2]. Osmanowie w zamian za pomoc wymogli na Janie oddanie im Filadelfii[3].
Następstwa
Po zdobyciu Konstantynopola przez Jana v, Andronik schronił się w genueńskiej Galacie gdzie pozostawał dwa lata. W końcu jednak doszło do porozumienia między zwaśnionymi członkami rodziny i Andronik dostał zgodę na powrót na dwór. Później doszło do zawarcia pokoju między Genuą a Wenecją- obydwie strony zrzekały się pretensji do Tenedos, która to wyspa została wyludniona, zburzono na niej wszelkie fortyfikacje i ogłoszono ją terenem neutralnym[2]. Wojna domowa z lat 1373-1379 osłabiła i tak znajdujące się w słabej kondycji cesarstwo i spowodowała wzrost jego zależności od prężnie rozwijających się Turków Osmańskich[1].
Zobacz też
- Wojna domowa w Bizancjum (1321–1328)
Bibliografia
- Browning Robert, The Byzantine Empire Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Ameryki, 1992
- Haldon John,Byzantium at War, Wydawnictwo Routledge, 2003
- Ostrogorski Georgij, Dzieje Bizancjum, PWN, Warszawa, 2008
- Treadgold Warren, A History of the Byzantine State and Society, Wydawnictwo Uniwersytetu Stanford, 1997
Przypisy
- ↑ a b c Ostrogorski Georgij, Dzieje Bizancjum, PWN, Warszawa, 2008
- ↑ a b c d e f g h i Treadgold Warren, A History of the Byzantine State and Society, Wydawnictwo Uniwersytetu Stanford, 1997
- ↑ a b c Browning Robert, The Byzantine Empire Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Ameryki, 1992
- ↑ Haldon John,Byzantium at War, Wydawnictwo Routledge, 2003