Witold Ścibor-Rylski
![]() | |||
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 12 lutego 1871 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 26 lutego 1926 | ||
Przebieg służby | |||
Lata służby | 1889–1898 | ||
Siły zbrojne |
| ||
Formacja |
| ||
Jednostki | 6 Pułk Piechoty | ||
Stanowiska | dowódca pułku | ||
Główne wojny i bitwy | II wojna burska, | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Manor_house_in_Wielopole_3.jpg/240px-Manor_house_in_Wielopole_3.jpg)
Witold Ścibor-Rylski[a] herbu Ostoja (ur. 12 lutego 1871 w Wielopolu, zm. 26 lutego 1926 w Boerne) – oficer austro-węgierski, ochotnik w II wojnie burskiej, legionista, pułkownik piechoty Wojska Polskiego, pośmiertnie awansowany na generała brygady, działacz polonijny w Stanach Zjednoczonych, społecznik.
Życiorys
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Witold_Rylski%2C_szkic_W._Wodzinowskiego.jpg/220px-Witold_Rylski%2C_szkic_W._Wodzinowskiego.jpg)
Był wnukiem Wincentego Ścibora-Rylskiego (zm. 1885, powstaniec listopadowy[2], właściciel ziemski). Urodził się 27 lipca 1867 jako syn Augusta (1841–1902, powstaniec styczniowy, właściciel ziemski, urzędnik) i Ludmiły z domu Leszczyńskiej; jego rodzeństwem byli Maria (ur. 1866), Edmund (1867–1914, urzędnik, kapitan C. K. Armii poległy w I wojnie światowej[3]), Kazimiera (1869–1871), Olga (1873–1898), Stanisław (1875–1916[4], kapitan C. K. Armii poległy w I wojnie światowej[5]), Józef Stefan wzgl. Stefan (ur. 1877)[6][7][8][9].
W roku szkolnym 1881/1882 ukończył I klasę w C. K. Gimnazjum w Sanoku[10]. Do lat 80. rodzina zamieszkiwała w majątku Wielopole pod Zagórzem, po czym przeprowadziła się do Lwowa, gdzie rodzeństwo podjęło naukę szkolną. Po zakończeniu gimnazjum Witold Ścibor-Rylski rozpoczął służbę w cesarskiej i królewskiej Armii. Ukończył szkołę kadetów. Jego oddziałem macierzystym był Czeski Pułk Piechoty Nr 102. Na stopień kadeta piechoty został mianowany ze starszeństwem z 1 września 1890, a na stopień podporucznika ze starszeństwem z 1 maja 1893[1][11]. W 1895 wyjechał do Transwalu, gdzie został urzędnikiem kolejowym, a jako porucznik cywilnej milicji wziął udział w bitwie pod Johannesburgiem[12][13].
Będąc urzędnikiem prywatnym uchwałą Rady Miejskiej w Sanoku z 1900 został uznany przynależnym do gminy Sanok[14]. Miał córkę Olgę Ludmiłę Marię (ur. 1907, pod koniec lat 20. stenotypistka)[14].
Po klęsce Burów wyjechał do Stanów Zjednoczonych. W latach 1910–1914 był prezesem Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w USA[15]. Druh Rylski był jednak odosobniony w swoich poglądach opowiadając się za militarnym udziałem sokolstwa amerykańskiego w czynie zbrojnym Legionów[16].
Ostatecznie wraz z grupą ochotników przypłynął do Europy i zaciągnął się do Legionów Polskich. Walczył w szeregach I Brygady Legionów. W grudniu 1914 roku został dowódcą V batalionu 2 pułku piechoty Legionów Polskich i wziął udział w Bitwie pod Łowczówkiem[17]. 28 lipca 1915 został organizatorem i pierwszym dowódcą 6 pułku piechoty Legionów Polskich. Obowiązki dowódcy pułku pełnił do 2 października 1915. W grudniu 1916 uzyskał stopień podpułkownika. W 1917, po kryzysie przysięgowym dowodził 2 pułkiem piechoty Legionów Polskich (26–27 lipca) i 6 pułkiem piechoty Legionów Polskich (28 lipca – 20 sierpnia).
W listopadzie 1918 został przyjęty do odrodzonego Wojska Polskiego, w stopniu pułkownika dowodząc 11 pułkiem piechoty, a potem 38 pułkiem piechoty Strzelców Lwowskich, kolejno w wojnie polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. Po ustaniu działań wojennych powrócił do USA.
Zmarł 26 lutego 1926 w Boerne. Został pochowany na miejscowym cmentarzu[18].
Awanse
kapitan - 5 marca 1915
major - 27 maja 1915[19]
podpułkownik - 1 listopada 1916[20]
pułkownik - listopad 1918
generał brygady - 11 listopada 1962 pośmiertnie przez Prezydenta RP Augusta Zaleskiego
Zobacz też
- II wojna burska
- Legiony Polskie 1914-1918
- Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”
- Pomnik Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej
- Tadeusz Kosciuszko Camp
- Ostoja (herb szlachecki)
- Ród Ostojów (Mościców)
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b Schematismus 1891 ↓, s. 262, 509.
- ↑ † Wincenty Ścibor-Rylski. „Echo z nad Sanu”, s. 3, Nr 6 z 7 czerwca 1885.
- ↑ Kronika. Kronika żałobna. „Głos Rzeszowski”. Nr 2, s. 3, 2 stycznia 1916.
- ↑ CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1889/1890 (zespół 7, sygn. 9). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 230.
- ↑ Kronika. Kronika żałobna. „Głos Rzeszowski”. Nr 2, s. 3, 25 czerwca 1916.
- ↑ CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1891/1892 (zespół 7, sygn. 13). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 38.
- ↑ Kronika. „Głos Rzeszowski”, s. 2, Nr 47 z 23 listopada 1902.
- ↑ Jerzy Tarnawski. Mieszkańcy parafii zagórskiej w powstaniu styczniowym. „Verbum”, s. 12, Nr 1 (49) z 27 stycznia 2008. Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagórzu.
- ↑ Jerzy Tarnawski. Wielopolanin z afrykańskim epizodem. „Verbum”, s. 18-19, Nr 2 (50) z 24 lutego 2008. Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagórzu.
- ↑ Sprawozdanie C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1882. Sanok: Fundusz Naukowy, 1882, s. 61. W roku szkolnym 1882/1883 klasę II ukończył Tadeusz Rylski Sprawozdanie C. K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1883. Sanok: Fundusz Naukowy, 1883, s. 89.
- ↑ Schematismus 1894 ↓, s. 257, 532.
- ↑ Kronika. Polacy w Transvaalu. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 38 z 16 lutego 1896.
- ↑ List sanoczanina z Transvaalu. „Gazeta Sanocka”, s. 2-3, Nr 49 z 8 marca 1896.
- ↑ a b Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 409 (poz. 43), 435 (poz. 326).
- ↑ Leonard Stefański, Falcon Recruit w: The Armed Effort of American Polonia in short stories and wartime tales editor: Arthur L. Waldo, Chicago 1938, s. 32
- ↑ Mieczysław Wrzosek,Problem Wojska Polskiego jak armii sprzymierzonej w latach 1914-1918. forteca.w.activ.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-05-28)].. Uniwersytet w Białymstoku.
- ↑ Bitwa pod Łowczówkiem 1914
- ↑ Boerne Cemetery
- ↑ Mianowania i przeniesienia w Legionach. „Nowa Reforma”, s. 3, Nr 299 z 16 czerwca 1915.
- ↑ Ostatnie nowiny. Wojskowe. „Głos Stolicy”, s. 3, Nr 20 z 18 grudnia 1916.
Bibliografia
- Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1891. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, styczeń 1891. (niem.).
- Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1894. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, styczeń 1894. (niem.).
- Czyn Zbrojny Polonii Amerykańskiej w nowelkach i opowiadaniach wojskowych, Wydawca: Arthur L. Waldo, nakładem "Dziennika Zjednoczenia" Chicago 1938
- Almanach oficerski: praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
- Józef Kozioł, Straceńców los, czyli o Legionistach spod Łowczówka, Tuchów 2009
- August hr. Krasicki, Dziennik z kampanii rosyjskiej 1914 - 1916, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1988.
- Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, s. 175
- Księga chwały piechoty: komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1992
- Wacława Milewska, Walki I Brygady Legionów Polskich – Grudzień 1914
- Wacława Milewska, Janusz Tadeusz Nowak, Maria Zientara, Legiony Polskie 1914-1918, Kraków 1998
- Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917
- Kazimierz Satora, Powieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa, 1990 ISBN 83-211-1104-1
- Jerzy Tarnawski. Mieszkańcy parafii zagórskiej w powstaniu styczniowym. „Verbum”, s. 12, Nr 1 (49) z 27 stycznia 2008. Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagórzu.
- Jerzy Tarnawski. Wielopolanin z afrykańskim epizodem. „Verbum”, s. 18-19, Nr 2 (50) z 24 lutego 2008. Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagórzu.
- Mieczysław Wrzosek, Problem Wojska Polskiego jak armii sprzymierzonej w latach 1914-1918. Uniwersytet w Białymstoku. Dostęp z 26 września 2008.
- Stanisław Wyrzycki, 2 Pułk Piechoty Legionów, Wydawnictwo Ajaks, Warszawa 2000, ISBN 83-85621-05-9.
- LechL. Wyszczelski LechL., Wojsko Polskie w latach 1918-1921, Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006, ISBN 83-89729-56-3, OCLC 830813322 .
Linki zewnętrzne
- Zarys historii Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, SWAP, dostęp z 29.10.2008 r.
- VIAF: 852151778250218130003
- PLWABN: 9810568478205606