Stanisław Sheybal
Data i miejsce urodzenia | 9 lutego 1891 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 15 marca 1976 | ||
Zawód, zajęcie | artysta fotograf | ||
Narodowość | polska | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
Stanisław Sheybal, (ur. 9 lutego 1891 w Samborze, zm. 15 marca 1976 w Warszawie) – polski artysta fotograf[1]. Członek Fotoklubu Polskiego[2][3]. Animator i twórca działalności artystycznej i fotograficznej w Krzemieńcu[1]. Członek rzeczywisty Związku Polskich Artystów Fotografików[4].
Życiorys
Urodził się 9 lutego 1891 w Samborze[5], w rodzinie Franciszka Ksawerego (ok. 1859–1928, pracownika administracji galicyjskiej, i Wilhelminy ze Skibińskich, pianistki[5]. W 1911 zdał maturę w Szkole Realnej w Tarnowie i rozpoczął studia w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Studiował jednocześnie na Uniwersytecie Jagiellońskim matematykę oraz przedmioty pedagogiczne. W latach 1914–1915 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Pradze oraz pracował w zakładzie fotograficznym Neumana (prowadził również samodzielnie filię tego zakładu). Podczas studiów został powołany do Armii Austro-Węgier. W 1916 służył w Serbii, w rok później został oddelegowany do Szkoły Oficerskiej. Po ukończeniu kursu wojskowej kartografii i fotografii lotniczej w Wojskowym Instytucie Geograficznym w Wiedniu został przydzielony kolejno do: oddziału kartografii we Lwowie, frontowego oddziału kartograficznego przy sztabie armii w Kosowie, na Bukowinę i do Włoch. Brał udział w wojnie polsko-ukraińskiej, a następnie w wojnie polsko-bolszewickiej.
Po poślubieniu 4 lutego 1919 w Sanoku Bronisławy z Kotulów (1891–1979), urzędniczki bankowej, później nauczycielki[5][6] najpierw wyjechali do Krakowa, a następnie zamieszkali w Zgierzu, gdzie pracował w tamtejszym gimnazjum jako nauczyciel rysunku. W 1927 przenieśli się do Krzemieńca i tak jak w Zgierzu został nauczycielem rysunku[7].
W 1928 utworzył szkolną pracownię fotograficzną w Liceum Krzemienieckim, a w 1930 Towarzystwo Fotograficzne w Krzemieńcu[8]. Członkami towarzystwa zostali m.in. A. Berger, Z. Celarski, L. Gronowski i E. Smerecki[7]. W 1931 został przyjęty do Fotoklubu Polskiego – był jednym z 44 członków przyjętych w latach 1931–1939[3]. W 1932 był współtwórcą oraz redaktorem miesięcznika „Życie Krzemienieckie” wydawanego przez Liceum Krzemienieckie, Wydział Powiatowy w Krzemieńcu oraz Zjednoczenie Organizacyj Społecznych Powiatu Krzemienieckiego[9]. W 1936 Królewskie Towarzystwo Fotograficzne w Londynie, zaliczyło Sheybala w poczet dziesięciu najlepszych fotografujących techniką gumy. W latach 1936–1939 pełnił w Izbie Rzemieślniczej Wołyńskiej funkcję Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej dla zawodu fotografa[7].
Fotografia Stanisława Sheybala z 1938 – „Legenda o Górze Królowej Bony” to jedna z najbardziej znanych prac autora, wielokrotnie publikowana, m.in. w Stanach Zjednoczonych i Japonii.
Po zajęciu Krzemieńca przez Armię Czerwoną w 1939 pracował (przez dwa lata) jako nauczyciel w Pełnej Polskiej Szkole Dziesięcioletniej, a w czasie okupacji niemieckiej, wraz z Henrykiem Hermanowiczem, prowadził Zakład Fotograficzny „Sztuka”. W 1942 przeprowadził się nielegalnie do Warszawy, gdzie pracował w zakładzie fotograficznym „BiS”, Bieńkowskiego i Szporka. W tym samym czasie, zdał egzamin na mistrza zawodu fotograficznego, w Izbie Rzemieślniczej w Warszawie. Od 1945 współpracował przy organizacji Wydziału Kultury Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie. Od 1946 pracował w Ministerstwie Kultury i Sztuki, gdzie pełnił najpierw funkcję wizytatora a później naczelnika Wydziału Szkolnictwa Plastycznego. W 1947 został członkiem ówczesnego, nowo powstałego Polskiego Związku Artystów Fotografów – obecnego (od 1951) Związku Polskich Artystów Fotografików[4][2][3]. W 1949 pracował na stanowisku profesora Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Warszawie, a następnie w Łodzi[7]. Stosował techniki fotograficzne: technikę bromosrebrową, tonorozdzielczość, pigment, bromolej, przetłok, guma[7].
Z małżeństwa z Bronisławą z Kotulów miał dwóch synów: Kazimierza - reżysera i scenarzystę filmowego, dokumentalistę i Władysława - aktora i reżysera[10].
Zmarł 15 marca 1976 w Warszawie[7], pochowany 20 marca 1976 na cmentarzu parafialnym w Marysinie Wawerskim (sektor 9A-1-40)[11].
W 1984 Wydawnictwo Literackie Kraków przygotowało do druku jego wspomnienia – Wspomnienia 1891–1970, druk ukończono w 1986[6].
Wystawy
- 1929: Pierwsza Ogólnopolska Wystawa Fotografii Artystycznej, Krzemieniec
- 1930: Indywidualna wystawa Stanisława Sheybala – XIX indywidualna wystawa fotografiki artystycznej, Warszawa
- 1936: „Gumy” Stanisława Sheybala, Krzemieniec
Ordery i odznaczenia
- Złoty Krzyż Zasługi (trzykrotnie: 10 listopada 1933[12], 22 lipca 1952[13] i 19 lipca 1955[14])
- Srebrny Wawrzyn Akademicki (4 listopada 1937)[15]
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955)[16]
- Medal Komisji Edukacji Narodowej (1967)
Przypisy
- ↑ a b Wirtualny Sztetl [online], 27 czerwca 2017 [dostęp 2018-01-22] [zarchiwizowane z adresu 2017-06-27] .
- ↑ a b Historia powstania Związku Polskich Artystów Fotografików – Związek Polskich Artystów Fotografików [online], zpaf.pl [dostęp 2017-04-22] [zarchiwizowane z adresu 2018-05-24] .
- ↑ a b c Historia | ZPAF – Opole [online], 22 czerwca 2018 [dostęp 2018-07-23] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-22] .
- ↑ a b Byli członkowie ZPAF – Związek Polskich Artystów Fotografików [online], web.archive.org, 28 marca 2019 [dostęp 2020-12-21] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-28] .
- ↑ a b c Księga małżeństw (1912–1924). Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. s. 69 (poz. 14).
- ↑ a b Stanisław Sheybal: Wspomnienia, 1891–1970. Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 1984, s. 215.
- ↑ a b c d e f W cieniu Góry – rzecz o rodzinie Sheybalów [online], sheybal.pl [dostęp 2017-06-30] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-22] .
- ↑ Zdjęcia z Krzemieńca na wystawie w muzeum w Stawisku, „warszawa.onet.pl”, 19 września 2015 [dostęp 2017-04-23] [zarchiwizowane z adresu 2018-06-22] .
- ↑ Biblioteka Cyfrowa KUL – Życie Krzemienieckie: miesięcznik społeczny [online], 23 lipca 2018 [dostęp 2018-07-23] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-23] .
- ↑ Stanisław Józef Sheybal [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2023-12-02] (pol.).
- ↑ Cmentarz Marysin w Warszawie [online], marysin.grobonet.com [dostęp 2023-12-02] .
- ↑ M.P. z 1933 r. nr 259, poz. 278 „za zasługi na polu pracy kulturalno-oświatowej i społecznej”.
- ↑ M.P. z 1952 r. nr 70, poz. 1078 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 96, poz. 1298 „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
- ↑ M.P. z 1937 r. nr 257, poz. 407 „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”.
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
Bibliografia
- Stanisław Sheybal, „Wspomnienia 1891–1970”. Wydawnictwo Literackie, Kraków–Wrocław 1984. ISBN 83-08-01209-4
- „Krzemieniec jakiego już nie ma: w starej fotografii / Henryka Hermanowicza i Stanisława Sheybala”. Warszawa: ArtGraph 1993. ISBN 83901153-1-X
Linki zewnętrzne
- Stanisław Sheybal (1891–1976), Krzemieniecki nauczyciel, działacz kulturalny, malarz i fotograf. ceeol.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-22)].
- Biografia w iPSB. sheybal.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-09)].
- Krzemieniec i Liceum Krzemienieckie w latach 1920–1939. bazhum.muzhp.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-22)].