Rzeżucha łąkowa
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | kapustowce | ||
Rodzina | kapustowate | ||
Rodzaj | rzeżucha | ||
Gatunek | rzeżucha łąkowa | ||
Nazwa systematyczna | |||
Cardamine pratensis L. Sp.Pl. 656. 1753 | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Cardamine-pratensis-120404-800.jpg/240px-Cardamine-pratensis-120404-800.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Cardamine_pratensis_%C5%99e%C5%99i%C5%A1nice_lu%C4%8Dn%C3%AD_2.jpg/240px-Cardamine_pratensis_%C5%99e%C5%99i%C5%A1nice_lu%C4%8Dn%C3%AD_2.jpg)
Rzeżucha łąkowa (Cardamine pratensis L.) – gatunek roślin zielnych z rodziny kapustowatych. Występuje w Europie, Ameryce Północnej, Azji i na Azorach (tutaj jako gatunek zawleczony)[3]. W Polsce jest pospolity na całym obszarze[4].
Morfologia
- Łodyga
- Wzniesiona, pełna o długości 15–50 cm[5]. Cała roślina jest odstająco owłosiona i posiada charakterystyczny smak.
- Liście
- Liście odziomkowe tworzą różyczkę. Są pierzastosieczne o okrągłych listkach, przy czym szczytowy listek jest większy od pozostałych. Liście łodygowe złożone z wydłużonych, lancetowatych listków.
- Kwiaty
- Białe lub fioletowe, wyrastające na szypułach o długości 2-4 mm i zebrane w luźne grono na szczycie łodygi. Kwiat zbudowany jest z 4 zielonych działek kielicha i 4 jajowatych płatków korony, pojedynczego słupka z wydłużoną zalążnią i krótką szyjką oraz 6 czterosilnych pręcików. Kwitnie od marca do kwietnia, roślina miododajna. Miodniki znajdują się u nasady krótszych pręcików, a nektar zbiera się na dnie kwiatowym. Brak specjalnych przystosowań przeciwdziałających samozapyleniu, w rezultacie część kwiatów ulega zapyleniu krzyżowemu, a część samozapyleniu (też przy pomocy owadów).
- Owoce
- Długie, równowąskie łuszczyny o długości do 25 mm, z dzióbkiem o długości do 1 mm.
Biologia i ekologia
Hemikryptofit. Siedlisko: wilgotne łąki, rowy, zarośla. W niektórych miejscach występuje tak masowo, że w okresie kwitnienia łąki przybierają liliowy kolor. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl. Molinio-Arrhenatheretea[6]. Jest jedną z rzadkich roślin, które rozmnażają się wegetatywnie przez liście. Mianowicie jesienią przylegające do ziemi liście tworzą ukorzeniające się pączki przybyszowe[7]. Często można na niej spotkać przypominającą ślinę wydzielinę larw owada skoczka pienika (z rodziny pienikowatych).
Zmienność
Tworzy mieszańce z rzeżuchą gorzką i rz. leśną[4].
Zastosowanie
- Roślina lecznicza:
- Surowiec zielarski: obfituje w witaminę C, żelazo i sole mineralne, zawiera witaminy A, B, PP, K, E oraz duże ilości siarki (zapach zawdzięcza glikozydowi izosiarkocyjanowemu);
- Działanie: silnie moczopędne, ważne źródło łatwo przyswajalnego jodu, usuwa toksyny, obniża poziom cukru we krwi, zawarty w niej chrom wspomaga prawidłową pracę trzustki, poprawia trawienie, zapobiega otyłości, dezynfekuje jamę ustną i drogi moczowe.
- Kosmetyka – wybiela przebarwienia.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-11-10] (ang.).
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
- ↑ a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ F. Činčura, V. Feráková, J. Májovský, L. Šomšak, J. Záborský: Pospolite rośliny środkowej Europy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990, s. 110. ISBN 83-09-01473-2.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ D. Gayówna, Ewa Śliwińska: Rośliny łąk. Warszawa: PZWS, 1960.
- Britannica: plant/mayflower-plant
- The Canadian Encyclopedia: mayflower
- SNL: engkarse
- BioLib: 39093
- EoL: 584067
- EUNIS: 164249
- Flora of China: 200009336
- Flora of North America: 200009336
- FloraWeb: 1105
- GBIF: 3045752
- identyfikator iNaturalist: 54531
- IPNI: 45334-2
- ITIS: 22773
- NCBI: 50465
- Plant Finder: 278035
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2700274
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:45334-2
- Tela Botanica: 12929
- identyfikator Tropicos: 4100101
- USDA PLANTS: CAPR3
- CoL: R4LD