Ryūnosuke Akutagawa
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 1 marca 1892 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 24 lipca 1927 | ||
Narodowość | japońska | ||
Język | |||
Alma Mater | Tokijski Uniwersytet Cesarski | ||
Dziedzina sztuki | opowiadanie | ||
Ważne dzieła | |||
| |||
| |||
|
Ryūnosuke Akutagawa (jap. 芥川 龍之介 Akutagawa Ryūnosuke; ur. 1 marca 1892 w Tokio, zm. 24 lipca 1927 tamże) – japoński pisarz i poeta.
Ryūnosuke Akutagawa jest nazywany „ojcem japońskich opowiadań”.
Życiorys
Uważa się, że według tradycyjnego kalendarza, Akutagawa przyszedł na świat w roku, miesiącu, dniu i godzinie smoka (tatsu). Z tego powodu nadano mu imię Ryūnosuke, związane ze smokiem (ryū – sinojapońskie czytanie znaku „smok”). Ze względu na to jednak, że nie ma części dokumentów dotyczących dokładnej godziny urodzin, a miesiąc należał do „tygrysa”, trudno przyjąć taką wersję, tym bardziej że pisarz zmieniał pisownię swojego imienia.
Akutagawa urodził się w Tokio. Jego ojciec (Toshizō Niihara) był mleczarzem. Matka (Fuku Niihara) wkrótce po narodzinach syna zapadła w chorobę psychiczną i chłopiec wychowywał się w rodzinie swojego wuja, który usynowił go po śmierci matki. Stąd też nazwisko pisarza jest jej panieńskim nazwiskiem.
W 1913 roku Akutagawa rozpoczął studia w dziedzinie literatury angielskiej na Tokijskim Uniwersytecie Cesarskim[1].
W 1915 roku zadebiutował opowiadaniem pt. Rashōmon (Brama Demonów, 1915), natomiast rok później opublikował Hana (Nos, 1916), zyskując tym uznanie wybitnego pisarza Natsume Sōsekiego[2].
Akutagawa swoją twórczość skupił na opowiadaniach, uważając je za główne medium ekspresji. Podczas swojego krótkiego życia napisał ponad 150 opowiadań, m.in.: Hana (Nos, 1916), Kumo no ito (Pajęcza nić, 1918), Jigokuhen (Piekieł wizerunek niezwykły, 1918).
Na podstawie jego tekstów (głównie w oparciu o Yabu no naka) Akira Kurosawa nakręcił w 1950 roku film Rashōmon.
Tematy do swoich utworów we wczesnym okresie swojej twórczości czerpał przeważnie z dziejów Japonii[3], jak również z tradycyjnych legend[3]. Inspirował się też jednak literaturą Zachodu[3]. Od roku 1924 pisał opowiadania na tematy współczesne, w których dominuje nastrój mroku i rozczarowania życiem.
Podczas studiów oświadczył się przyjaciółce z dzieciństwa – Yayoi Yoshidzie, ale jego rodzina nie udzieliła zgody na zawarcie związku małżeńskiego. W 1916 roku oświadczył się Fumi Tsukamoto, którą poślubił w 1918 roku. Miał trzech synów o imionach: Hiroshi, Takashi i Yasushi.
W 1921 roku, będąc u szczytu popularności, Akutagawa przerwał swoją pisarską karierę, aby spędzić 4 miesiące w Chinach jako reporter gazety „Ōsaka Mainichi Shinbun”. Podczas pobytu w Chinach cierpiał na wiele chorób i już nigdy nie powrócił do pełnego zdrowia. Wkrótce po powrocie opublikował swój najpopularniejszy utwór – Yabu no naka (1922).
Do końca życia cierpiał na nerwicę i halucynacje. 24 lipca 1927 roku popełnił samobójstwo (przedawkował veronal).
Akutagawa, podobnie jak jego mistrz Sōseki Natsume, był sumieniem Japończyków wrażliwych na krzywdę i rozczarowanych modernizacją swego kraju.
W 1935 roku jego przyjaciel, pisarz Kan Kikuchi, ustanowił Nagrodę Akutagawy – najbardziej prestiżową nagrodę literacką dla nowych autorów w Japonii.
Twórczość
![]() | Zobacz kolekcję cytatów z Ryūnosuke Akutagawy w Wikicytatach |
- Rōnen (1914)
- Rashōmon – Brama Demonów (1915)
- Hana (Nos, 1916)
- Imogayu (1916)
- Tabako to akuma (Papierosy i szatan, 1916)
- Gesaku-zanmai (Pasja twórcza, 1917)
- Kumo no ito (Pajęcza nić, 1918)
- Jigokuhen (Piekieł wizerunek niezwykły, 1918)
- Jashūmon (1918)
- Majutsu (1919)
- Nankin no kirisuto (1920)
- Toshishun (1920)
- Aguni no kami (1920)
- Yabu no naka (W gąszczu, 1921)
- Shūzanzu (Jesienne góry, 1921)
- Torokko (1922)
- Genkaku-sanbō (1927)
- Shuju no kotoba (1927)
- Bungeiteki na, amari ni bungeiteki na (1927)
- Kappa (1927, polski przekład Kappy, w tł. Mikołaja Melanowicza, PIW 1963)
- Haguruma (Zębate koła, 1927)
- Aru ahō no isshō (Życie szaleńca, 1927)
- Seihō no hito (1927)
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Leksykon pisarzy świata XX wiek (autor hasła Mikołaj Melanowicz), Fundacja "Literatura Światowa" Warszawa 1993 s. 12 ISBN 83-900273-2-1
- ↑ Mikołaj Melanowicz: Historia literatury japońskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 356. ISBN 978-83-01-17214-5.
- ↑ a b c Akutagawa Ryūnosuke, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2016-11-02] .
Linki zewnętrzne
- Prace Akutagawy – Projekt Gutenberg
- ISNI: 0000000121172213
- VIAF: 28807
- LCCN: n79091265
- GND: 118918990
- NDL: 00001509
- LIBRIS: tr58c20c181lj19
- BnF: 12044266q
- SUDOC: 050213830
- SBN: CFIV041818
- NLA: 35002418
- NKC: jn20000600081
- DBNL: ryun001
- BNE: XX1124132
- NTA: 070555680
- BIBSYS: 6036712
- CiNii: DA00187353
- Open Library: OL794876A
- PLWABN: 9810624127105606
- NUKAT: n97062987
- J9U: 987007306813905171
- PTBNP: 496898
- CANTIC: a11074930
- LNB: 000000071
- NSK: 000161425
- CONOR: 43246179
- BNC: 000218498
- ΕΒΕ: 68080
- BLBNB: 000380687
- KRNLK: KAC199631100
- LIH: LNB:V*68494;=BR
- PWN: 3867155
- Britannica: biography/Akutagawa-Ryunosuke
- Treccani: ryunosuke-akutagawa
- Universalis: akutagawa
- БРЭ: 1808698
- ЕСУ: 43561
- NE.se: ryunosuke-akutagawa
- SNL: Ryūnosuke_Akutagawa
- Catalana: 0001490
- DSDE: Akutagawa_Ryunosuke
- Hrvatska enciklopedija: 1267