Pseudomorfoza
![]() | Ten artykuł od 2013-01 wymaga zweryfikowania podanych informacji. Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych. Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary) Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Skrzemienia%C5%82e_drewno%2C_Madagaskar.jpg/220px-Skrzemienia%C5%82e_drewno%2C_Madagaskar.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Dolomit%2C_2Rumunia%3B_pseudomorfoza_po_kalcycie.jpg/220px-Dolomit%2C_2Rumunia%3B_pseudomorfoza_po_kalcycie.jpg)
Pseudomorfoza (inaczej pseudomorfizm od gr. ψευδο fałszywy i μορφή kształt) - zjawisko dziedziczenia formy zewnętrznej przez minerał wtórny lub agregat mineralny, który utworzył się w miejscu innego, pierwotnego minerału. Postać nowo powstałego minerału nawiązuje do wcześniej istniejącego kryształu, natomiast skład chemiczny i budowa wewnętrzna odpowiadają nowo utworzonemu minerałowi.
Pseudomorfozy stanowią ważne świadectwo przeobrażeń, jakie zachodziły w skałach.
Istnieją dwa rodzaje podstawienia pseudomorficznego:
- paramorfoza - gdy nie następuje zamiana substancji, nowy minerał jest odmianą polimorficzną minerału pierwotnego, np. aragonit przechodzi w kalcyt, zachowując swą zewnętrzną postać
- gdy nowy minerał ma inny skład chemiczny, podstawienie mogło nastąpić na trzy sposoby:
- stopniowe zastąpienie pierwotnej materii (nie musi to być minerał), nowym minerałem bez reakcji chemicznej np. skamieniałe drewno
- minerał pierwotny przestał istnieć na skutek rozpuszczenia lub rozkładu, pozostawiając formę, która wypełniła się ponownie
- przeobrażenie minerału, które nastąpiło przez:
- hydratację - np. anhydryt (CaSO4) przechodzi w gips (CaSO4×2H2O)
- dehydratację - proces odwrotny do hydratacji
- przekształcenie siarczków w siarczany - przejście galeny (PbS) w anglezyt (PbSO4)
- utlenienie - przeobrażenie pirytu (FeS2) w limonit (2Fe2O3 • nH2O).
Do często spotykanych pseudomorfoz należą:
- przemiana goethytu (FeO(OH)) po pirycie (FeS2)
- przemiana gipsu (CaSO4×2H2O) po kalcycie (CaCO3)
- przemiana cerusytu (PbCO3) po galenie (PbS).
- Catalana: 0135418