Poznańska Fabryka Maszyn Żniwnych „Agromet”
![]() | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Siedziba | Poznań ul. Romana Maya 1 | ||
Data założenia | 24 września 1953 | ||
Forma prawna | |||
Nr KRS | 0000121347 | ||
Położenie na mapie Poznania ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Poznańska Fabryka Maszyn Żniwnych „Agromet” – w latach Polski Ludowej jeden z większych państwowych zakładów produkcyjnych w Poznaniu[1][2][3], w momencie powstania największa fabryka maszyn żniwnych w Polsce[4], od 19 maja 1992 roku w upadłości[5][6].
Historia
Decyzja Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 30 listopada 1950 roku w sprawie zatwierdzenia założeń projektu „Budowy Fabryki Maszyn Żniwnych w Poznaniu”, była uznawana za początek budowy projektowanego zakładu produkcji maszyn. Fabryka powstała w ramach planu sześcioletniego. Jej położenie w Poznaniu, na polach pomiędzy Ratajami a Starołęką było celowe i przemyślane. Chodziło o pełne wykorzystanie budynków, wyposażenia i wykwalifikowanej kadry istniejących już firm: Zakładu Produkcyjnego im. 15 grudnia oraz Warsztatów Remontowych Technicznej Obsługi Rolnictwa (podległych Ministerstwu Rolnictwa). W 1951 roku przystąpiono do wstępnych prac przygotowawczych. Projekt Zakładu wykonało Wszechzwiązkowe Zjednoczenie Eksportowo-Importowe „Technoeksport” w Moskwie, natomiast jego adaptacją zajął się „Prozamet” w Warszawie. Budowę zakładu przeprowadziło Poznańskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego. Już w latach 1952−1954 wybudowano wszystkie podstawowe wydziały produkcyjne i pomocnicze. Najważniejsze urządzenia oraz park maszynowy dostarczył Związek Radziecki, produkowane urządzenia także były na licencji radzieckiej[7]. Podstawę prawną powstającej fabryki stanowiło Zarządzenie Ministra Przemysłu Maszynowego z dnia 21 marca 1952 roku, powołujące przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą „Poznańska Fabryka Maszyn Żniwnych w budowie”.
Umownie za datę powstania zakładu uznaje się 24 września 1953 roku, wtedy właśnie rozpoczęła się działalność eksploatacyjna PFMŻ. Już pod koniec tego samego roku z fabryki „wyszły” pierwsze produkty – było to 15 snopowiązałek ciągnikowych WC-1 (rok później było to już prawie 1400 sztuk). 11 grudnia 1954 uruchomiona została odlewnia[8]. Według początkowych założeń projektowych w przedsiębiorstwie przewidziana była tylko produkcja snopowiązałek (konnych i ciągnikowych). Jednakże na skutek stopniowego przechodzenia polskiego rolnictwa na kombajnowy zbiór zbóż i związanego z tym rozwoju produkcji kombajnów zbożowych w płockiej Fabryce Maszyn Żniwnych, przewidziano spadek zapotrzebowania na snopowiązałki. W zaistniałej sytuacji w roku 1960 rozpoczęto zmianę specjalizacji produkcji, fabryka nastawiła się na zaopatrywanie rynku w maszyny do zbioru i przygotowywania zielonek. Taka decyzja wymusiła doskonalenie i stosowanie najnowocześniejszych metod wytwarzania maszyn, jak i podnoszenie ich jakości. Konstruowano kolejne maszyny i urządzenia. W pierwszych dwudziestu latach działalności średnio na jeden rok przypadało uruchomienie produkcji jednej nowej maszyny, co było dość znaczącym osiągnięciem.
W 1956 pracownicy zakładu brali udział w wydarzeniach Poznańskiego Czerwca[9].
Na początku lat 70. XX wieku fabryka zatrudniała ponad 2 800 pracowników[10], zatrudniani byli także uczniowie[11]. Przy fabryce działał Klub Sportowy "Przemysław" do którego należało ponad 2 200 członków (sekcje: piłki nożnej, piłki ręcznej kobiet, piłki siatkowej kobiet)[12]. Fabryka była członkiem prawnym Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich[13]. 13 stycznia 1986 roku, po 3 miesiącach od podpisania kooperacyjnej umowy z jugosłowiańską firmą Tomo Vinković, rozpoczęto montaż miniciągnika TV-521 o mocy 21 KM.[14]
Po wielu latach świetności poznańskiej fabryki nadeszły cięższe czasy. 2 września 1989 roku, na bazie odlewni PFMŻ z udziałem kapitału austriackiego, powstała firma Ferrex[15][16]. Zmiany społeczno-gospodarcze na przełomie lat 1989/1990 bardzo niekorzystnie wpłynęły na zainteresowanie i sprzedaż nowych maszyn produkowanych w poznańskich zakładach. Główni odbiorcy – Państwowe Gospodarstwa Rolne zostały zlikwidowane, a rolnikom posiadającym własne gospodarstwa bardziej opłacało się kupować używane maszyny. Pomimo podjętych prób nie udało się uchronić Poznańskiej Fabryki Maszyn Żniwnych od upadłości. 3 grudnia 1991 roku dyrektor PFMŻ inż. Edward Klim wystąpił do poznańskiego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości kierowanej przez niego fabryki[17]. Podstawowa działalność zakładu - produkcja maszyn rolniczych - była kontynuowana przez utworzoną 22 lipca 1991 r. spółkę Sanpoz[18]. Pozostałą działalność firmy kontynuowały takie firmy jak Nagros - narzędziownia kontynuująca działalność w zakresie produkcji i sprzedaży obrabiarek i usług, Agrosoc - zarządzanie obiektami wypoczynkowymi i terenami rekreacyjnymi, której głównymi udziałowcami stali się związki zawodowe pracowników i sami pracownicy.
Charakterystyka produkcji
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Z310.png/220px-Z310.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Z350_3_%26_przyrz%C4%85d_podbieraj%C4%85cy_Z342.jpg/250px-Z350_3_%26_przyrz%C4%85d_podbieraj%C4%85cy_Z342.jpg)
Przez niespełna 40 lat aktywnej działalności zakład zaopatrywał w maszyny rolnicze zarówno polski rynek jak i zagraniczny. Maszyny trafiały do krajów socjalistycznych, m.in. ZSRR, Czechosłowacji, Jugosławii, Albanii, Bułgarii jak i również do Republiki Federalnej Niemiec czy Holandii.
Poznańska Fabryka Maszyn Żniwnych zajmowała się produkcją:
- snopowiązałek ciągnikowych:
- WC-1,
- WC-5,
- snopowiązałek konnych,
- pras stacjonarnych:
- PS1,
- PS2,
- wyrywaczy lnu,
- roztrząsaczy pokosów,
- kosiarek zawieszanych,
- kosiarek rotacyjnych:
- Z036,
- Z071,
- Z072,
- przyczep samozbierających:
- T050,
- bijakowych ścinaczy zielonek:
- Z302 Orkan 2 (SKH2),
- sieczkarni zaczepianych:
- Z305 (KS1p),
- sieczkarni samojezdnych Orkan:
- Z310 (KS1s),
- Z320 (KS2s),
- Z325,
- Z330 (KS3s),
- Z340,
- Z350 oraz Z350/1, Z350/2, Z350/3.
- zamiatarek[19]
Przypisy
- ↑ jako drugi w kolejności po HCP, Ziółek Bogumił: Osiągnięcia Poznania w świetle dorobku 25-lecia Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, w: Kronika Miasta Poznania 3/1969, s. 9; on-line: [1]
- ↑ Pogorzelski Zbigniew: Zagadnienia kooperacji w przemyśle maszynowo-metalowym Poznania, w: Kronika Miasta Poznania 2/1970, s. 6; on-line: [2]
- ↑ Pogorzelski Zbigniew: Przemysł uspołeczniony w Poznaniu (1946-1975), w: Kronika Miasta Poznania 3/1975, s. 15; on-line: [3]
- ↑ Barciński Florian: Poznań 20-lecia i Poznań w Polsce Ludowej, w: Kronika Miasta Poznania wydanie za 1951-56, s. 25; on-line: [4]
- ↑ Poznańska Fabryka Maszyn Żniwnych „Agromet” w upadłości. monitorfirm.pl. [dostęp 2017-03-23].
- ↑ Poznańska Fabryka Maszyn Żniwnych „Agromet” w upadłości (KRS 0000121347). Monitor Sądowy i Gospodarczy. [dostęp 2017-03-23].
- ↑ Wysocki Tadeusz, Ziętek Henryk: Obchody 50 rocznicy Wielkiej Rewolucji Październikowej , w: Kronika Miasta Poznania 2/1968, s. 7; on-line: [5]
- ↑ Wydarzenia, w: Kronika Miasta Poznania wydanie za 1951-56, s. 171-172; on-line: [6]
- ↑ Poznań 56 - mapa interaktywna - od godziny 8.00; w: Miejski Informator Multimedialny
- ↑ Kotulski Zbigniew: Dzielnica Nowe Miasto, w: Kronika Miasta Poznania 2/1973, s. 10; on-line: [7]
- ↑ Pogorzelski Zbigniew: Uczniowie w przemyśle Poznania, w: Kronika Miasta Poznania 3/1973, s. 26; on-line: [8]
- ↑ Kotulski Zbigniew: Dzielnica Nowe Miasto, w: Kronika Miasta Poznania 2/1973, s. 15; on-line: [9]
- ↑ Bartkowiak Tadeusz: Towarzystwo Rozwoju Ziem Zachodnich, w: Kronika Miasta Poznania 1/1971, s. 25; on-line: [10]
- ↑ Czasopismo "Traktor" 4/1986
- ↑ O firmie – FERREX – Odlewnia żeliwa [online], ferrex.pl [dostęp 2018-12-31] (pol.).
- ↑ https://www.ferrex.pl/historia-ferrex
- ↑ Agromet upada od 23 lat. To najdłuższe bankructwo w Wielkopolsce - Gloswielkopolski.pl [online], gloswielkopolski.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
- ↑ Anders G.A.G. Lundberg Anders G.A.G., IanI. Urwin IanI., Agricultural Machinery Industry Transformation - Republic of Poland (Final Report), United Nations Industrial Development Organization, 19 czerwca 1992, s. 8-9 (ang.).
- ↑ Sprawozdania, w: Kronika Miasta Poznania 4/1971, s. 172; on-line: [11]
Bibliografia
- Zbigniew Snusz, Nowe Miasto – najbardziej uprzemysłowiona dzielnica Poznania, mmpoznan.pl
- Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych SIGMA NOT: „Maszyny i ciągniki rolnicze”