Powiat włoszczowski
powiat | |||||||
![]() | |||||||
| |||||||
Państwo |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
TERC | 2613 | ||||||
Siedziba | Włoszczowa | ||||||
Starosta | Dariusz Czechowski | ||||||
Powierzchnia | 907,86 km² | ||||||
Populacja (30.06.2023) • liczba ludności |
| ||||||
• gęstość | 47 os./km² | ||||||
Urbanizacja | 22,93% | ||||||
Tablice rejestracyjne | TLW | ||||||
Adres urzędu: ul. Wiśniowa 1029-100 Włoszczowa | |||||||
Szczegółowy podział administracyjny | |||||||
| |||||||
Położenie na mapie województwa![]() | |||||||
| |||||||
| |||||||
Strona internetowa | |||||||
Biuletyn Informacji Publicznej |
Powiat włoszczowski – powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Włoszczowa.
W skład powiatu wchodzą:
- gminy miejsko-wiejskie: Włoszczowa
- gminy wiejskie: Kluczewsko, Krasocin, Moskorzew, Radków, Secemin
- miasta: Włoszczowa
Powiat włoszczowski graniczy z trzema powiatami województwa świętokrzyskiego: koneckim, kieleckim i jędrzejowskim, z dwoma powiatami województwa śląskiego: zawierciańskim i częstochowskim oraz z jednym powiatem województwa łódzkiego: radomszczańskim.
Według danych z 31 grudnia 2019 roku[2] powiat zamieszkiwało 45 059 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwały 44 933 osoby[3].
Gminy
Liczba ludności i powierzchnia gmin wg stanu na październik 2018[4][5]
Gmina | Ludność | Powierzchnia |
---|---|---|
![]() (w tym miasto) | 19 658 (10 096) | 254,61 km² (30,30 km²) |
![]() | 10 752 | 192,79 km² |
![]() | 5 300 | 136,87 km² |
![]() | 4 891 | 162,60 km² |
![]() | 2 814 | 72,89 km² |
![]() | 2 487 | 88,10 km² |
Razem | 45 901 | 907,86 km² |
Transport
Drogowy
Przez obszar powiatu włoszczowskiego przebiega jedna droga krajowa oraz cztery drogi wojewódzkie:
- Droga krajowa nr 78 z Chmielnika do Chałupek przebiega przez gminę Moskorzew
- Droga wojewódzka nr 786 z Częstochowy do Kielc przebiega przez gminy Secemin, Włoszczowa, Krasocin oraz przez miasto Włoszczowa
- Droga wojewódzka nr 742 z Przygłowa k. Piotrkowa Trybunalskiego do Nagłowic przebiega przez gminy Kluczewsko i Włoszczowa oraz przez miasto Włoszczowa
- Droga wojewódzka nr 785 z Ciężkowic do Włoszczowy przebiega przez gminę i miasto Włoszczowa
- Droga wojewódzka nr 795 z Secemina do Szczekocin przebiega przez gminę Secemin
Droga krajowa 78 krzyżuje się poza granicami powiatu z drogą wojewódzką 742 (w Nagłowicach) i drogą wojewódzką 795 (w Szczekocinach).
Drogi wojewódzkie 786, 785 i 742 krzyżują się ze sobą na obszarze miasta Włoszczowa
Drogi wojewódzkie 786 i 795 krzyżują się ze sobą w Seceminie
Kolejowy
Przez obszar powiatu włoszczowskiego przebiegają następujące linie kolejowe:
- Linia kolejowa nr 4, Grodzisk Mazowiecki–Zawiercie, Centralna Magistrala Kolejowa (CMK)
- Linia kolejowa nr 61, Kielce Główne – Fosowskie
Stacje kolejowe:
- Ludynia (LK 61)
- Włoszczowa (LK 61)
- Włoszczowa Północ (LK 4 - CMK)
- Żelisławice (LK 61)
Przystanki kolejowe:
- Bukowa (LK 61)
- Czarnca (LK 61)
- Ludynia Dwór (LK 61)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/W%C5%82oszczowa_P%C3%B3%C5%82noc_04.2018.jpg/420px-W%C5%82oszczowa_P%C3%B3%C5%82noc_04.2018.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Wloszczowa_train_station.jpg/277px-Wloszczowa_train_station.jpg)
Demografia
Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2010[6]):
Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | ||||
---|---|---|---|---|---|---|
Osób | % | Osób | % | Osób | % | |
Ogółem | 46 462 | 100 | 23 411 | 50,39 | 23 051 | 49,61 |
Miasto | 10 657 | 22,94 | 5567 | 11,98 | 5090 | 10,96 |
Wieś | 35 805 | 77,06 | 17 844 | 38,41 | 17 961 | 38,66 |
- Piramida wieku mieszkańców powiatu włoszczowskiego w 2014 roku[7].
Charakterystyka geograficzna
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Powiat-wloszczowa-mezoregiony.jpg/220px-Powiat-wloszczowa-mezoregiony.jpg)
Powiat włoszczowski położony jest, według Jerzego Kondrackiego, w obrębie Megaregionu Pozaalpejska Europa Środkowa, prowincji Wyżyny Polskie, podprowincji Wyżyna Małopolska, makroregionu Wyżyna Przedborska, w obrębie mezoregionów: Niecki Włoszczowskiej (większość powiatu), Płaskowyżu Jędrzejowskiego (południowo-wschodnie części gmin Radków i Moskorzew), Pasma Przedborsko-Małogoskiego (pas ciągnący się przez gminy Kluczewsko i Krasocin) i mezoregionu Wzgórza Łopuszańskie (północno-wschodni kraniec gminy Krasocin). Wśród utworów geologicznych występujących na powierzchni dominują utwory Czwartorzędu w postaci glin morenowych i piasków akumulacji lodowcowej (morena denna). Utwory starsze występują m.in. na terenie Pasma Przedborsko - Małogoskiego (Jura) i w niektórych miejscach Niecki Włoszczowskiej (skały kredowe tworzące urodzajne rędziny). Pod osadami czwartorzędu dominują utwory Mezozoiczne (kampan pod większością Niecki Włoszczowskiej, pod częścią północno-wschodnią powiatu występują utwory okresów mastrycht, kreda niższa od kampanu nierozdzielna, turon i cenoman).
Flora i fauna
Na terenie Powiatu znajdują się duże obszary leśne, bogate w faunę i florę. Obszary prawnie chronione to m.in.:
- Przedborski Park Krajobrazowy;
- Włoszczowsko-Jędrzejowski Obszar Chronionego Krajobrazu;
- Konecko-Łopuszniański Obszar Chronionego Krajobrazu;
rezerwaty przyrody:
- Rezerwat przyrody Bukowa Góra;
- Rezerwat przyrody Murawy Dobromierskie;
- Rezerwat przyrody Oleszno;
- Rezerwat przyrody Ługi
oraz pomniki przyrody i użytki ekologiczne:
- Park Arboretum w Czarncy;
- zbiornik Klekot;
Historia
Powiat został stworzony przez władzę rosyjską w 1867 roku jako fragment guberni kieleckiej. Obszar nie zmieniał się do roku 1975, obejmował obszar obecnego powiatu oraz gminy: Koniecpol, Szczekociny, Lelów i Irządze. Po likwidacji w ramach reformy z 1975 roku został on ponownie odtworzony w obecnym kształcie w roku 1999.
Ważniejsze zabytki
Dwory, zespoły dworskie i pałace
- dwór drewniano-murowany z II poł. XVIII w. w Ludyni
- dwór obronny Szafrańców we Włoszczowie
- dwór rodziny Niemojewskich w Olesznie
- zespół dworski w Chlewicach
- pałac w Nieznanowicach
- murowany zespół pałacowy w Radkowie
- neogotycki spichlerz dworski w Kluczewsku
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Former_Arians_Church_in_%C5%81apczyna_Wola%2C_Poland.jpg/220px-Former_Arians_Church_in_%C5%81apczyna_Wola%2C_Poland.jpg)
Kościoły
- barokowy kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny we Włoszczowie
- kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca w Kluczewsku
- kościół św. Jakuba Apostoła w Stanowiskach
- kościół drewniany pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Bebelnie
- kościół Najświętszej Maryi Panny i św. Floriana w Czarncy
- kolegiata Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kurzelowie
- kościół pw. Nawiedzenia NMP w Koniecznie
- kościół gotycki pod wezwaniem Świętej Katarzyny i Jana Ewangelisty w Seceminie
- kościół parafialny pw. św. Małgorzaty w Moskorzewie
- kościół parafialny pw. św. Doroty i św. Tekli w Krasocinie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Moskorzew_kosciol.jpg/220px-Moskorzew_kosciol.jpg)
Kaplice
- kaplica na cmentarzu parafialnym we Włoszczowie
- kaplica cmentarna rodziny Czaplickich w Kopruszy
- kaplica św. Anny w Kurzelowie
- kościół w Chlewicach
- wczesnobarokowy kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP w Olesznie
- kościół św. Michała w Gruszczynie
Zabytki techniki i przemysłu
- wiatrak holenderski z początku XX wieku w Krasocinie
Zbory i ruiny zborów
- Zbór braci polskich w Ludyni (XVI w.)
- Zbór braci polskich w Moskorzewie (tzn. "Murowaniec"; XVI w.)
- Ruiny zboru kalwińskiego w Łapczynej Woli (XVII w.)
Inne zabytki
- pozostałości średniowiecznej wieży w Bebelnie
- Kopiec św. Jana Nepomucena we Włoszczowie
- Kopiec Kościuszki w Chebdziu koło Moskorzewa
Przypisy
- ↑ Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 czerwca [online], stat.gov.pl, 16 października 2023 [dostęp 2024-01-27] (pol.).
- ↑ l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019 .
- ↑ GUS, TABL. II. LUDNOŚĆ, RUCH NATURALNY ORAZ MIGRACJE LUDNOŚCI WEDŁUG POWIATÓW W PIERWSZYM PÓŁROCZU 2020 R., 30 czerwca 2020 .
- ↑ Wybory samorządowe 2018 [online], wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2019-05-03] .
- ↑ Włoszczowa w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2019-05-03] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2010 r.. GUS, 2011-06-10, s. 44. ISSN 1734-6118.
- ↑ Powiat włoszczowski w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-21] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
Linki zewnętrzne
- Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w powiecie włoszczowskim (1932) w bibliotece Polona
- p
- d
- e
Miasto na prawach powiatu |
|
---|---|
Powiaty | |
Inne zagadnienia |
- p
- d
- e
Miasta | |
---|---|
Gminy miejsko-wiejskie |
|
Gminy wiejskie |
|
- p
- d
- e
- miasto wojewódzkie – Kielce
Powiaty miejskie |
|
---|---|
Powiaty ziemskie |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Włoszczowa
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta |
|
Gminy wiejskie (1867–1954 i 1973–75) |
|
Gromady (1954–72) |
|