Phyllospadix
![]() Phyllospadix sp. | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||
Rząd | |||
Rodzina | zosterowate | ||
Rodzaj | Phyllospadix | ||
Nazwa systematyczna | |||
Phyllospadix Hook. Fl. Bor.-Amer. 2: 171 (1838) | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
Phyllospadix scouleri Hook. | |||
Zasięg | |||
![]() | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Surfgrass_300.jpg/220px-Surfgrass_300.jpg)
Phyllospadix Hook. – rodzaj traw morskich należący do rodziny zosterowatych (Zosteraceae), obejmujący 6 gatunków występujących w Oceanie Spokojnym, na wybrzeżach Azji (od dalekiego wschodu Rosji do Japonii i Korei) oraz Ameryki Północnej (od Kanady do Meksyku)[3].
Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów φύλλον (phyllon – liść) i σπάδιξ (spadix – kolba)[4].
Morfologia
- Pokrój
- Trawy morskie przytwierdzone do skał[5].
- Liście
- Liście równowąskie, zwykle skórzaste, z 3–7 równoległymi żyłkami przewodzącymi, o drobnoząbkowanych brzegach[6]. Pochwy liściowe otwarte, szybko rozkładające się do postaci wiązki włókien[5].
- Kwiaty
- Rośliny dwupienne. Kwiaty zebrane w równowąską kolbę, wpierw otoczoną przez podsadkę w postaci pochwy kwiatostanowej, po dojrzeniu wystającą z pochwy[6], wyrastającą z pachwin liści, siedzącą, spłaszczoną, z rzędem wyraźnych klapowatych wyrostków po obu stronach osi[5]. Kolby z kwiatami żeńskimi z przysadkami. Słupki pojedyncze, z krótką szyjką i dwoma włoskowatymi znamionami[6], rożkowate[5]. Kolby męskie ze szczątkowymi słupkami[5]. Pręciki z dwukomorowymi główkami[6].
Biologia i ekologia
- Siedlisko
- Strefy litoralne oceanów i mórz, na skałach, na płyciznach, często wynurzają się w czasie odpływu[5].
- Cechy fitochemiczne
- Rośliny z gatunku Phyllospadix iwatensis zawierają flawony: hispidulinę i luteolinę oraz specyficzny alkaloid: phyllospadine[7].
Systematyka
- Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
- Rodzaj należy do rodziny zosterowatych (Zosteraceae Dumort.), rzędu żabieńcowców (Alismatales Dumort.), w kladzie jednoliściennych (monocots)[2].
- Gatunki[3]
- Phyllospadix iwatensis Makino
- Phyllospadix japonicus Makino
- Phyllospadix juzepczukii Tzvelev
- Phyllospadix scouleri Hook.
- Phyllospadix serrulatus Rupr. ex Asch.
- Phyllospadix torreyi S.Watson
Zagrożenie i ochrona
Poza P. juzepczukii wszystkie gatunki Phyllospadix zostały ujęte w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych:
- Phyllospadix iwatensis – ze statusem VU (narażony)
- Phyllospadix japonicus – ze statusem EN (zagrożony)
- Phyllospadix scouleri – ze statusem LC (mniejszej troski)
- Phyllospadix serrulatus – ze statusem LC (mniejszej troski)
- Phyllospadix torreyi – ze statusem LC (mniejszej troski)
Rośliny te są zagrożone przez działalność człowieka w strefie przybrzeżnej, głównie związaną z gospodarką morską, a także utwardzaniem linii brzegowej i uprawami wodorostów. Populacje P. iwatensis i P. japonicus są stale malejące[8].
Zastosowanie
- Rośliny spożywcze
- Kłącza i liście Phyllospadix scouleri, Ph. serrulatus i Ph. torreyi są jadane na surowo lub ugotowane, szczególnie z ikrą śledzi pacyficznych[9]. Całe rośliny, w tym słonawe liście, są suszone przez rdzenną ludność Ameryki Północnej jako zapasy na zimę[10].
- Rośliny magiczne
- Indianie Kwakwala okładają liśćmi Phyllospadix torreyi kołyski dzieci, aby te rosły silne[9].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-01-23] (ang.).
- ↑ a b c Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-02-06]. (ang.).
- ↑ Maureen L. Sullivan: The taxonomy of "seagrasses" surveyed from the higher taxa down through to the family level. Florida International University, 1994. [dostęp 2011-02-05]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h Flora of North America. Vol. 22: Zosteraceae. [dostęp 2011-02-06]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Flora od China. Vol 23: Zosteraceae. [dostęp 2011-02-06]. (ang.).
- ↑ Michael F. Grundon: The Alkaloids: A Review of Chemical Literature: Vol 12 (Specialist Periodical Reports). Royal Society of Chemistry, s. 301. ISBN 978-0-85186-357-3. (ang.).
- ↑ IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2010.4.. [dostęp 2011-02-05]. (ang.).
- ↑ a b Daniel E. Moerman: Native American ethnobotany. Portland, Or.: Timber Press, 1998, s. 395. ISBN 978-0-88192-453-4. (ang.).
- ↑ Plants For A Future. [dostęp 2011-02-06]. (ang.).
- J9U: 987007602113605171
- EoL: 101674
- Flora of China: 125245
- Flora of North America: 125245
- GBIF: 2863952
- identyfikator iNaturalist: 72297
- IPNI: 27848-1
- ITIS: 39070
- NCBI: 55485
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:27848-1
- identyfikator Tropicos: 40007849
- USDA PLANTS: PHYLL4
- identyfikator taksonu Fossilworks: 214095
- CoL: 8W2DJ