Pałac Michajłowski
![]() | |||
Pałac Michajłowski w nocy | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miasto wydzielone |
| ||
Adres | Inżeniernaja 4 | ||
Typ budynku | Pałac | ||
Styl architektoniczny | Neoklasycyzm | ||
Architekt | Carlo Rossi | ||
Inwestor | Aleksander I | ||
Rozpoczęcie budowy | 1819 | ||
Ukończenie budowy | 1825 | ||
Pierwszy właściciel | Michał Pawłowicz Romanow | ||
Obecny właściciel | |||
Położenie na mapie Petersburga ![]() | |||
Położenie na mapie Rosji ![]() | |||
![]() | |||
|
Pałac Michajłowski (ros. Михайловский дворец) – neoklasycystyczny pałac znajdujący się w Petersburgu. Zbudowany w latach 1819–1825 według projektu Carla Rossiego jako siedziba dla wielkiego księcia Michała Pawłowicza, brata cesarzy Aleksandra I i Mikołaja I. Obecnie główny gmach Muzeum Rosyjskiego.
Położenie
Kompleks pałacowy położony jest w historycznym centrum Petersburga między rzekami Mojką, Fontanką i Kanałem Gribojedowa, w niedalekiej odległości od Soboru Zmartwychwstania Pańskiego i Zamku Michajłowskiego. Z Newskim Prospektem połączony jest ulicą Michajłowską.
Projekt
Początki
Pomysł wybudowania rezydencji dla Wielkiego Księcia Michała Pawłowicza powstał jeszcze za życia jego ojca, imperatora Pawła I, który w 1798 r. zarządził zabezpieczenie funduszy na poczet budowy[2]. Z uwagi na wielkie sumy pochłaniane przez budowę Zamku Michajłowskiego projekt nie wszedł w fazę realizacji. W 1801 r. Paweł został zamordowany w wyniku spisku pałacowego. Do pomysłu wrócił po kilkunastu latach jego następca, Aleksander I, który wyasygnował na ten cel ponad dziewięć milionów rubli[3].
Budowa
Na głównego architekta został wyznaczony Carlo Rossi, który czuwał także m.in. nad projektem Budynku Sztabu Generalnego. Wybór miejsca w jakim zostanie wzniesiona rezydencja najmłodszego syna cesarza Pawła nie był od początku przesądzony. Brano pod uwagę np. teren przy placu Isaakijewskim (placu św. Izaaka), gdzie obecnie stoi Pałac Maryjski[4]. Prace przygotowawcze rozpoczęły się w 1817 roku. W kwietniu 1819 r. powołano specjalną komisję mającą czuwać nad budową pałacu. Kamień węgielny położono uroczyście 14 lipca 1819 r., a budowa oficjalnie rozpoczęła się 26 lipca[2]. Budynek został uroczyście otwarty 30 sierpnia 1825 roku. Budowa pałacu pochłonęła 7,6 milionów rubli[2].
Kompleks pałacowy
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Spb_06-2012_MichaelPalace.jpg/250px-Spb_06-2012_MichaelPalace.jpg)
Architektura
Carlo Rossi przemodelował całe otoczenie pałacu, przedłużając niektóre ulice i tworząc ich nowe odnogi. Tak by mimo odmienności w stylach, w sposób harmonijny wpasować nowy obiekt w dotychczasowe zabudowania, tworząc tzw. Plac Sztuk Pięknych[5]. Zgodnie z zamierzeniami architekta Pałac Michajłowski jest doskonale widoczny z Newskiego Prospektu[6], łączy go z nim ulica Michajłowska. Przed nowym pałacem Rossi stworzył paradny dziedziniec ze skwerem, który od ulicy odgrodzony był metalowym parkanem. Potężna brama wejściowa składa się z czterech masywnych kolumn o ornamentyce militarnej, m.in. włóczni z wieńcami laurowymi i skrzyżowanych mieczy. Całość została zwieńczona złotym dwugłowym orłem. Taka stylistyka miała symbolizować potęgę Armii Imperium Rosyjskiego[7]. Na głównej fasadzie budynku portyk złożony z ośmiu korynckich kolumn podtrzymujących bogato dekorowaną arkadę. Fasada zdobiona scenami mitologicznymi oraz wyobrażeniami z Iliady i Odysei[7]. Tam też znajduje się centralne wejście do kompleksu pałacowego, do którego prowadzą szerokie granitowe schody. Obok nich dwa lwy wykonane z białego marmuru, zwane medycyjskimi. Są one kopią starożytnych lwów, znalezionych w Rzymie w XVI wieku[2]. Po obu krańcach głównej fasady umieszczone zostały ryzality, charakteryzujące się gładkimi ścianami. Między nimi i kolumnadą główną Rossi zaprojektował szereg ciągnących się kolumn o tej samej wysokości[8].
Ogrody
Od strony skrzydła północnego znajdują się ogrody, założone także według projektu Rossiego. Przed budową pałacu teren ten zajmowały inne kompleksy parkowo-ogrodowe, najpierw należące do Katarzyny I, żony Piotra I Wielkiego, później wchodzące w skład Pałacu Letniego cesarzowej Elżbiety, a następnie pobliskiego Zamku Michajłowskiego. Ogród zaprojektowany przez Rossiego łączy w sobie dwa typy ogrodów: francuski oraz angielski[9]. Rossi zachował dawny system alejek, zasypał część znajdujących się na tym terenie stawów oraz polecił budowę kilku pawilonów. Jeden z nich znajdował się nad rzeką Mojką, do którego dobudowano przystań. W zamiarze Rossiego Ogród Michajłowski miał idealnie komponować się z północną fasadą pałacową[9], która miała też być widoczna z Pola Marsowego[5]. Na fasadzie tej architekt główny zaprojektował składającą się z dwunastu kolumn loggię[8]. Po przewrocie bolszewickim Park Ogrodu Michajłowskiego przemianowano oficjalnie na Park imienia Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom[9].
Wnętrza
Wnętrza Pałacu Michajłowskiego zostały zaprojektowane przez Carla Rossiego w stylu empire. Były one bogato zdobione rzeźbami, obrazami, dywanami, złoceniami i wyszukaną boazerią. Ściany niektórych pomieszczeń wyłożono adamaszkiem[6]. Sufity ozdabiały kryształowe żyrandole. W głównym westybulu znajduje się reprezentacyjna granitowa klatka schodowa, prowadząca na piętro, ozdobiona 18 białymi korynckimi kolumnami[6]. Na piętrze zyskuje ona stylizacja rzymskiego atrium, a jej sufit dekorowany jest freskami[6]. Piętrowe apartamenty spełniać miały funkcje reprezentacyjne i publiczne. Tu odbywały się oficjalne spotkania rodziny wielkoksiążęcej, tu organizowano też koncerty i przyjęcia. Na uwagę zwraca też tzw. Biała Sala, odznaczająca się szczególną symetrią i harmonią[3]. Długa na 24 metry rozciągała się wzdłuż fasady północnej, dając widok na Ogród Michajłowski[6]. Model Białej Sali został przekazany w darze królowi Wielkiej Brytanii Jerzy IV Hanowerskiemu[3]. Na wyposażenie pałacu specjalnie zamówiono kolekcje porcelanowych serwisów[6]. Po śmierci Michała Pawłowicza (1849 r.) z inicjatywy jego żony w pałacu powstał teatr oraz przypałacowa cerkiew, dokonano też zmiany dekoracji zgodnie z nowymi trendami[2].
Historia
Rezydencja wielkiego księcia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%B4%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%86%D0%B0.jpg/250px-%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%B4%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%86%D0%B0.jpg)
Pałac Michajłowski został otwarty 11 września 1825 roku, a dzień później sprowadził się do niego wielki książę Michał Pawłowicz wraz z małżonką Heleną oraz córką. Pałac robił wielkie wrażenie. Angielski dyplomata hrabia Granville, który w 1826 r. wizytował Petersburg opisywał go jako budowlę unikatową, która według niego przewyższa wszystko co widział w Tuileries i innych rezydencjach monarszych[3]. Pałac stał się ważnym miejscem na kulturalnej mapie stolicy nad Newą. Co tydzień organizowano koncerty, a wielka księżna wkrótce udostępniła niektóre sale pałacowe uzdolnionym studentom, którzy mogli tutaj pobierać lekcje muzyki[7]. Kilkanaście lat później miały one stać się zalążkiem powstania Konserwatorim Petersburskiego[5]. Wielki Książę Michał, znany z zamiłowania do wojska, spotykał się tutaj z oficerami, stąd prowadził także akcje pomocy weteranom wojennym. Na spotkaniach w pałacu bywali najwięksi twórcy kultury, m.in. Aleksander Puszkin, Fiodor Tiutczew, Wasilij Żukowski, Aleksandr Iwanow, Karl Briułłow, Iwan Ajwazowski, ale także politycy i dyplomaci, np. Otto von Bismarck[5]. Latem Pałac Michajłowski obsługiwało 300 służących, zimą ta liczba zwiększała się do 600[2]. Wielki książę Michał zmarł w 1849 r., a pałac przeszedł na własność jego żony Heleny. Utrzymała ona znaczenie tego miejsca jako ważnego centrum kultury i sztuki. Jej salon nadal był odwiedzany przez muzyków, pisarzy, poetów i polityków. W czasie wojny krymskiej (1853–1856) wielka księżna otwarła w pałacu szpital dla rannych żołnierzy.
Powolny upadek i powstanie Muzeum Rosyjskiego
Helena Pawłowna zmarła w 1873 r., a Pałac Michajłowski odziedziczyła trzecia córka wielkoksiążęcej pary Katarzyna Michajłowna, po mężu księżna Meklemburgii-Strelitz. Pałac przestał wtedy pełnić swą funkcję kulturalną, a stał się po prostu jedną z miejskich rezydencji rodziny. Utrzymanie pałacu pochłaniało ogromne sumy pieniędzy, dlatego większa jego część stała nieużywana. Katarzyna zmarła tutaj w 1894 r., pozostawiła po sobie trójkę dzieci, Helenę (1857–1936), Jerzego Aleksandra (1859–1909) i Karola Michała (1863–1934), pochodzących ze związku z Jerzym (1824–1876) księciem Mecklenburg-Strelitz, którym zapisała majątek. Prawo dynastyczne rodziny cesarskiej stanowiło jednak, że Pałac Michajłowski musi należeć do rodziny Romanowów[2]. Imperator Aleksander III postanowił więc odkupić pałac od potomków Katarzyny. Plan został wykonany już przez jego syna Mikołaja II[3]. 20 stycznia 1895 r. pałac został oficjalnie odkupiony za cenę 6 milionów rubli[3]. 13 kwietnia 1895 r. Mikołaj II wydał cesarski ukaz, który oficjalnie utworzył Muzeum Rosyjskie im. Jego Cesarskiej Mości imperatora Aleksandra III[3]. Utworzenie muzeum kolekcjonującego sztukę rosyjską wymagało przebudowy budynku. Znaczna część bogatych zdobień pałacowych oraz wnętrz została zniszczona, by przystosować je do przechowywania obrazów i rzeźb. W latach 1895–1898 trwała intensywna przebudowa kompleksu pałacowego. Do dnia dzisiejszego tylko niektóre z sal muzealnych Pałacu Michajłowskiego zachowały swój bogaty wystrój. 7 marca 1898 r. odbyło się wielkie otwarcie Muzeum Rosyjskiego.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Михайловский дворец. [dostęp 2024-08-10]. (ros.).
- ↑ a b c d e f g Walkspb.ru: Михайловский дворец (Русский музей). [dostęp 2011-08-18]. (ros.).
- ↑ a b c d e f g Rusmuseum.ru: Михайловский дворец. [dostęp 2011-08-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-17)]. (ros.).
- ↑ Wilk M., Od Petersburga do Leningradu, Warszawa 1980, s. 129.
- ↑ a b c d Hellopiter.ru: Михайловский дворец (1829 – 1825), К.И.Росси. [dostęp 2011-08-18]. (ros.).
- ↑ a b c d e f Sp300.ru: Михайловский дворец. [dostęp 2011-08-19]. (ros.).
- ↑ a b c Spbin.ru: Михайловский дворец. [dostęp 2011-08-19]. (ros.).
- ↑ a b Bazylow L., Historia Nowożytnej Kultury Rosyjskiej, Warszawa 1986, s. 314.
- ↑ a b c Rusmuseum.ru: Михайловский сад. [dostęp 2011-08-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-19)]. (ros.).