Mccheta
![]() Panorama Mcchety | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Region | Mccheta-Mtianetia | ||
Prawa miejskie | 1956 | ||
Wysokość | 460 m n.p.m. | ||
Populacja (2014) • liczba ludności |
| ||
Nr kierunkowy | +995 32 | ||
Kod pocztowy | 3300 | ||
Położenie na mapie Mcchety-Mtianetii ![]() | |||
Położenie na mapie Gruzji ![]() | |||
![]() | |||
| |||
| |||
| |||
Strona internetowa |
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |||
Katedra Sweti Cchoweli | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Typ | kulturowy | ||
Spełniane kryterium | III, IV | ||
Numer ref. | 708 | ||
Historia wpisania na listę | |||
Wpisanie na listę | 1994 | ||
Obiekt zagrożony | 2009-2016 | ||
| |||
|
Mccheta (gruz. მცხეთა) – miasto we wschodniej Gruzji, przy ujściu rzeki Aragwy do Kury; stolica regionu Mccheta-Mtianetia.
Geografia
Mccheta leży przy ujściu rzeki Aragwa do Kury[3], ok. 16 km od Tbilisi, przy Gruzińskiej Drodze Wojennej[4].
Klimat
W mieście panuje klimat ciepły umiarkowany. Opady deszczu są znaczące, występują nawet podczas suchych miesięcy. Klimat w mieście został sklasyfikowany jako Cfa zgodnie z systemem Köppena-Geigera. W mieście średnia roczna temperatura wynosi 12,6 °C, zaś średnioroczne opady to 557 mm. Najsuchszym miesiącem jest styczeń z opadami na poziomie 25 mm, zaś największe opady występują w maju, ze średnią 85 mm. Różnica w opadach pomiędzy najsuchszym a najbardziej mokrym miesiącem wynosi 60 mm. Najcieplejszym miesiącem w roku jest lipiec, ze średnią temperaturą 24,2 °C, z kolei najzimniejszy jest styczeń ze średnią temperaturą 0,9 °C. Wahania roczne temperatur wynoszą 23,3 °C[5].
Historia
Mccheta jest jednym z najstarszych miast Gruzji, położona na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych, w regionie o żyznych glebach i łagodnym klimacie[3]. Badania archeologiczne wykazały istnienie osad ludzkich w tym miejscu w epoce brązu (3000–2000 p.n.e.)[3]. Miasto rozwinęło się w pierwszym tysiącleciu p.n.e.[4]. We wczesnym okresie istnienia otoczono je murami obronnymi. Prawdopodobnie od południowo-wschodniej strony znajdowała się twierdza Armazka, położona wysoko na górze Bagineti, na prawym brzegu rzeki Mtkwari (Kury), a od strony północnej miasto-twierdza Cycamuri, którą grecki poeta z I w. nazywa Sawsamoro[6]. Od III wieku p.n.e. do V wieku n.e. Mccheta była stolicą gruzińskiego Królestwa Iberii[4][7]. W roku 65 p.n.e. została zniszczona przez rzymskiego wodza – Pompejusza[4] po tym, jak pokonał Mitrydatesa VI Eupatora[3]. Miasto zostało odbudowane[3].
W IV wieku Święta Nino przyniosła do Gruzji chrześcijaństwo[3]. W 337 roku w Mcchecie proklamowano religię chrześcijańską jako religię państwową. Mccheta do dziś jest siedzibą najwyższych władz Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego[3]. W VI wieku książę Dagi przeniósł stolicę do Tbilisi, Mccheta pozostała jednak miejscem koronacji władców Gruzji oraz ich pochówków aż do XIX wieku[8]. W okresie XI–XIII w. pod panowaniem Bagratydów, w 1801 roku włączona wraz z Gruzją do Rosji[3].
W 2014 roku Katolikos-Patriarcha Gruzji Eliasz II nadał Mcchecie tytuł „Świętego Miasta”[9].
Zabytki
- sobór katedralny Sweti Cchoweli z XI w. – zbudowany na miejscu pierwszej w Gruzji świątyni chrześcijańskiej z IV w.[10], miejsce koronacji i pochówku władców Gruzji m.in. Wachtanga Gorgasaliego i królów z dynastii Bagratydów[4]; siedziba najwyższych władz Gruzińskiego Prawosławnego Kościoła Apostolskiego[4]
- monastyr Dżwari z VI w.[10]
- żeński klasztor (monastyr) Samtawro (od IV do XVI w.) z cerkwiami św. Nino (IV w.) i Przemienienia Pańskiego (główny kościół zespołu, 1. poł. XI w., przebudowany w XIII i XV w.)
- ruiny akropolu Armazisciche – na prawym brzegu rzeki Kury, kompleks rozbudowywany od III wieku p.n.e., z pozostałościami cytadeli, pałacu i grobowców
- ruiny pałacu królów iberyjskich w Armazischewi (I–III w. n.e.)
W 1994 roku zabytki historyczne Mcchety zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO[7]. W roku 2009 miasto zostało umieszczone na Liście Dziedzictwa Zagrożonego UNESCO z powodu postępującego zniszczenia murów oraz fresków[8][11].
Galeria
- Sobór katedralny Sweti Cchoweli
-
- Klasztor Samtawro
- Klasztor Samtawro - Cerkiew Przemienienia Pańskiego
- Klasztor Samtawro - Cerkiew św. Nino
- Twierdza Bebriscyche
- Widok na miasto spod twierdzy Bebriscyche
- Plac z fontanną
- Plac z fontanną
- Kawiarnia w starym budynku
- Mozaika na starym budynku
Przypisy
- ↑ საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტი – mkhositashvili.pdf. dl.sangu.edu.ge, 2018. s. 134. [dostęp 2021-02-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-02-17)]. (gruz.).
- ↑ Gruzja. Polski Komitet ds. UNESCO. [dostęp 2018-06-26].
- ↑ a b c d e f g h unesco: World Heritage List Mtskheta No 708. [dostęp 2016-04-16]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Alexander Mikaberidze: Historical Dictionary of Georgia. Rowman & Littlefield, 2015, s. 481. ISBN 978-1-4422-4146-6. [dostęp 2016-04-16].
- ↑ KLIMAT: MTSKHETA. climate-data.org. [dostęp 2016-04-18]. (pol.).
- ↑ Zwiedzanie Gruzji. W: Gruzja, Armenia i Azerbejdżan - Magiczne Zakaukazie. Wyd. IV. Gliwice: Wydawnictwo Helion, 2012, s. 109, seria: Przewodniki Bezdroży. ISBN 978-83-246-7447-3.
- ↑ a b unesco: Historical Monuments of Mtskheta. [dostęp 2016-04-16]. (ang.).
- ↑ a b Gruzińska Droga Wojenna i okolice. W: Sławomir Adamczak: Gruzja, Armenia i Azerbejdżan. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2013, s. 141, seria: Praktyczny przewodnik. ISBN 978-83-7642-141-4.
- ↑ Historical city Mtskheta becomes “Holy City”. [w:] Agenda.ge [on-line]. 2014-04-07. [dostęp 2016-04-16]. (ang.).
- ↑ a b Mccheta, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2016-04-17] .
- ↑ Georgia’s Historical Monuments of Mtskheta inscribed on Danger List. 2009-06-28. [dostęp 2016-04-19]. (ang.).
Literatura
- Szałwa Amiranaszwili: Sztuka gruzińska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973
- David Marshall Lang, Dawna Gruzja, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1972
Linki zewnętrzne
- Mccheta i okolice. Mccheta – starożytna stolica Gruzji. [dostęp 2016-04-17]. (pol.).
- p
- d
- e
- PWN: 3939061
- Britannica: place/Mtskheta
- БРЭ: 2240691