Marcyporęba
wieś | |||
![]() Kościół św. Marcina w Marcyporębie | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | wadowicki | ||
Gmina | Brzeźnica | ||
Liczba ludności (2011) | |||
Strefa numeracyjna | 33 | ||
Kod pocztowy | 34-114[4] | ||
Tablice rejestracyjne | KWA | ||
SIMC | 0047711 | ||
Położenie na mapie gminy Brzeźnica ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu wadowickiego ![]() | |||
![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/REF_new_%28questionmark%29.svg/50px-REF_new_%28questionmark%29.svg.png)
Ten artykuł od 2010-11 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.
Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.
Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.
Marcyporęba – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Brzeźnica[5][6].
Położenie
Wieś leży na Pogórzu Wielickim. Do Marcyporęby należy przysiółek Bachorowice.
W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Marcyporęba, po jej zniesieniu w gromadzie Brzeźnica. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.
Integralne części wsi
Rodzaje | Nazwy |
---|---|
części wsi | Bachorowice, Granice, Kamieniec, Machówka, Nowa Wieś, Podgórze, Podlesie, Podpole, Popielizna, Rzyki, Trawna Góra, Zabłocie, Zagórze |
Historia
- Pierwsze udokumentowane wzmianki z 1335 r.
- Założona w XIII w. (ośrodek Radwanitów) na miejscu dawnego Grodziska. W XVI w. była własnością Palczowskich, a później Inwałdzkich, Owsieńskich, Dołębów, Radeckich, Rottermundtów i Czartoryskich z Kalwarii. W XIX w. należała do Gorczyńskich i Brandysów.
Zabytki
Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[7].
- Kościół pod wezwaniem św. Marcina.
Kościół zbudowany został w roku 1670. Jest to jeden z dwóch kościołów drewnianych w gminie Brzeźnica, znajdujących się na Szlaku Architektury Drewnianej. Kościół był kilkakrotnie modernizowany. W gruncie rzeczy wygląd kościoła uległ zmianie, ale z zachowaniem stylu w którym został zbudowany. W głównym ołtarzu znajduje się obraz Wniebowzięcia Matki Bożej z XVII w. Najcenniejszymi zabytkami kościoła są: gotycki krucyfiks z początku XV w., kamienna, renesansowa chrzcielnica z 1545 roku oraz późnobarokowe organy. Do czasów obecnych zachowały się także trzy haftowane ornaty z XVII w. i dwa ornaty z pasów polskich, a także pozłacana klasycystyczna monstrancja. Na dziedzińcu obok kościoła znajduje się klasycystyczna dzwonnica z 1831 roku, grobowiec rodziny Baumów – dziedziców sąsiedniej Kopytówki oraz figura Jezusa Miłosiernego. Marcyporębski kościół najbardziej znany jest z tego, że we wszystkich ołtarzach widnieją obrazy Maryi. Przy kościele działa parafia.
Inne
- Na dziedzińcu obok kościoła znajduje się klasycystyczna dzwonnica z 1831 r.,
- Kaplica murowana z kamiennym posągiem Chrystusa upadającego pod krzyżem z końca XVIII w.
- Posąg św. Józefa na słupie z 1613 r.
- Ruiny grodziska-warowni; brak jest jakichkolwiek informacji o dacie powstania warowni. Znajdują się one w przysiółku Podlesie, w północnej części Marcyporęby. Ślady odkryte przez archeologów świadczą, iż warownia istniała przed XIV w. Istnieją przypuszczenia, że została wybudowana przez któregoś z rycerzy – Radwanitów, rezydujących gdzieś w okolicy, jeszcze przed powstaniem Marcyporęby. Celem warowni było czuwanie nad jedną z odnóg szlaku, prowadzącego wzdłuż Soły i Wisły z Krakowa na Śląsk i do Bramy Morawskiej.
- Krzyż upamiętniający uchwalenie konstytucji 3 maja 1791. W roku 2001 na miejscu starego, już spróchniałego krzyża stanął nowy, o takich samych rozmiarach, z wyrytymi tymi samymi słowami.
- Kapliczka w Marcyporębie przy drodze do Brzeźnicy. Murowana, o kształcie kwadratu, w środku figurka Matki Bożej Królowej Wszechświata.
- Marcyporęba–Bachorowice kamienna kapliczka z figurka Matki Bożej, pochodząca prawdopodobnie z XIX w.
Szlaki turystyczne
- Z Brzeźnicy przez Marcyporębę na Trawną Górę (421 m), Niedźwiedzią Górę (430 m), Draboż (435 m) – Przytkowice – Zebrzydowice – Kalwaria Zebrzydowska (szlak niebieski PTTK 22 km)
- Z Marcyporęby – zachodni szczyt Trawnej Góry(410 m) – Dolina Brodawki – Moczurka(440 m), dalej szlakiem żółtym wiodącym z Kalwarii Zebrzydowskiej do Wadowic (14 km)
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 77513
- ↑ Wieś Marcyporęba w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2018-03-02] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-02].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 764 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
- ↑ a b GUS. Wyszukiwarka TERYT.
- ↑ Wykaz obiektów wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy [online], wuoz.malopolska.pl [dostęp 2024-01-01] .
Linki zewnętrzne
- Marcyporęba, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 110 .
- Marcyporemba, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 301 .
- p
- d
- e
Gmina Brzeźnica
- Siedziba gminy: Brzeźnica
Wsie | |
---|---|
Integralne części wsi |
|