Krzewsk
wieś | |
Państwo |
|
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | Markusy |
Liczba ludności (2022) | 392[2] |
Strefa numeracyjna | 55 |
Kod pocztowy | 82-325[3] |
Tablice rejestracyjne | NEB |
SIMC | 0152158 |
Położenie na mapie gminy Markusy ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu elbląskiego ![]() | |
![]() |
Krzewsk (niem. Hohenwalde)[4] – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Markusy.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.
Wieś Krzewsk powstała w 1631 roku w okresie najazdu wojsk szwedzkich, powstała dość późno w stosunku do innych wsi gminy Markusy.
Prześladowania mennonitów, zwolenników sekty protestanckiej anabaptystów powstałej w Holandii w XVI wieku, stały się główną przyczyną ich emigracji. W XVI wieku Polska była jednym z najbardziej tolerancyjnych państw, dlatego też mennonici osiedlali się na podmokłych, dotąd nieużytkowanych terenach w okolicach jeziora Druzna i między innymi w Krzewsku.
Mennonici stworzyli kulturę o niezwykle surowych obyczajach, ich religią była praca. Pozostał po nich atrakcyjny krajobraz kulturowy charakteryzujący się wysokim poziomem organizacji przestrzennej. Powstały systemy ochrony przeciwpowodziowej, melioracji, osadnictwa, komunikacji i rozłogów pól. Przekształcony krajobraz, substancja zabytków związana jest również z osadnictwem holenderskim.
Na skutek I rozbioru Polski w 1772 roku Żuławy przeszły pod panowanie pruskie. W latach 1945–1949, w związku z akcją "Wisła" na teren gminy przybyli Polacy i Ukraińcy. W okresie tworzenia PGR i spółdzielni rolniczych mieszkańcy wsi specjalnie nie odczuli zmian w gospodarce polderowej. Zaledwie mały areał gruntów został wcielony w poczet zmian strukturalnych własności.
Z uwagi na brak podstawowych urządzeń w zakresie infrastruktury technicznej nastąpił odpływ ludności wsi do miast co spowodowało, że część dobrze prosperujących gospodarstw została przekazana na rzecz Skarbu Państwa lub sprzedana na powiększenie istniejących gospodarstw rolnych w zamian za zaopatrzenie emerytalno–rentowe. Tym samym utracona została tożsamość lokalna i integracja społeczna.
Ogólna liczba mieszkańców wsi wynosi 422 osoby. W przedziałach wiekowych przedstawia się następująco:
- poniżej 3 lat - 27 osób
- od 4 do 7 lat - 26 osób
- od 8 do 15 lat - 68 osób
- od 16 do 30 lat - 110 osób
- powyżej 31 lat - 191 osób
Źródłem utrzymania mieszkańców są dochody z pracy w gospodarstwach rolnych, pracy zarobkowej, rent i emerytur, działalności gospodarczych oraz pomocy z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Powierzchnia wsi Krzewsk wynosi 545,38 ha. Struktura własności według ewidencji Starostwa Powiatowego w Elblągu kształtuje się następująco:
- gospodarstwa rolne - 434,39 ha
- grunty niestanowiące gospodarstw rolnych - 19,24 ha
- grunty komunalne Gminy Markusy - 10,84 ha
- grunty Agencji Nieruchomości - 56,30 ha
- grunty Skarbu Państwa - 24,32 ha
- grunty Kółka Rolniczego - 0,29 ha
Wieś charakteryzuje się w części żyznymi glebami oraz częściowo iłami i żwirami. Odchodzenie od nawożenia organicznego i nadmierne stosowanie gnojowicy spowodowało częściową degradację gruntów. Słaba sytuacja ekonomiczna rolników, a co z tym się wiąże wieloletnie zaniedbania melioracyjne spowodowały, że część gruntów wsi posiada odczyn kwaśny.
Grunty gospodarstw rolnych należą do 78 właścicieli. Jednak tylko 32 gospodarstwa posiadają bazę i prowadzą produkcję roślinną i zwierzęcą. Właściciele pozostałych gospodarstw swoje grunty wydzierżawili.
Od zarania swego istnienia wieś była bardzo zamożną, wysoko rozwinięta produkcja roślinna i zwierzęca, szczególnie chów bydła.
Wieś posiadała szkołę, pocztę, sklep wielobranżowy, mleczarnię i 3 zlewnie mleka oraz magazyn pasz dla zwierząt. Prężnie działało Kółko Rolnicze oraz Koło Gospodyń Wiejskich. Obecnie wieś posiada jedynie dobrze wyposażoną i bardzo aktywnie działającą jednostkę OSP ze świetlicą wiejską, 1 sklep i 3 zakłady usługowe oraz stację pomp.
Dobrze zachowany został krajobraz kulturowy i liczne siedliska. Do dnia dzisiejszego zachowały się zagrody holenderskie, w tym 3 wpisane do rejestru zabytków.
Na terenie wsi znajduje się nieoznakowany i bardzo zaniedbany cmentarz mennonicki.
Wieś w całości jest zwodociągowana i stelefonizowana. Tylko w nielicznych przypadkach stwierdza się brak szamb na posesjach. Jednak część istniejących szamb jest nieszczelna i ścieki przedostają się do pobliskich rowów. Stąd też problemem jest brak kanalizacji sanitarnej. Odpady stałe z posesji są składowane w pojemnikach i wywożone na gminne wysypisko śmieci. Jedynie w 2 gospodarstwach wybudowane zostały zbiorniki na gnojówkę i płyty obornikowe w ramach funduszu pomocowego – ochrona środowiska na obszarach wiejskich. Obecnie przygotowana jest dokumentacja dla 3 gospodarstw w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich – dostosowana do standardu Unii Europejskiej. Reszta gospodarstw posiada poniemieckie zbiorniki na gnojówkę, bardzo często nieszczelne powodujące narastające zagrożenie dla środowiska.
Mieszkańcy wsi korzystają z gazu z butli. W zasadzie wieś jest nieoświetlona z wyjątkiem centrum wsi. Na terenie wsi brakuje bazy oświatowo–sportowej. Brak jest dostępu do sieci komputerowej i internetowej.
Przez wieś przechodzą dwie drogi powiatowe i szereg dróg gminnych o złej nawierzchni i bez chodników dla pieszych.
Przez Krzewsk przechodzi szlak św. Wojciecha, corocznie odbywają się z tego tytułu piesze pielgrzymki do Świętego Gaju.
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 63435
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06] .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 636 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ Malbork i okolice na starej pocztówce. Elbląg: Uran, 2016. ISBN 978-83-60138-66-3.
- p
- d
- e
Sołectwa |
|
---|---|
Miejscowości niesołeckie |
|