Kryzys gospodarczy w Rosji (od 2022)
Kryzys finansowy w Rosji (od 2022) – trwający od 2022 kryzys finansowy spowodowany sankcjami nałożonymi na Federację Rosyjską po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku.
Od 2014 Federacja Rosyjska obejmowana była kolejnymi pakietami sankcji wprowadzonymi przez Stany Zjednoczone[1] i Unię Europejską[2]. W marcu 2022 wśród państw, które objęły Rosję sankcjami, znalazły się także m.in. Australia, Nowa Zelandia, Republika Chińska, Kanada, Japonia i Szwajcaria[3]. Dodatkowo liczne zachodnie przedsiębiorstwa zapowiedziały zawieszenie, ograniczenie lub wycofanie swojej działalności prowadzonej w Rosji. Szacuje się, że pierwsze tygodnie prowadzenia działań wojennych, spadku możliwości eksportu i utraconego PKB przełożyły się na ok. 15 mld dolarów strat[4]. W lipcu 2022 rosyjski urząd statystyczny poinformował, że przez sześć miesięcy PKB kraju w porównaniu do IV kwartału 2021 spadło o 19,2%[5].
Wśród konsekwencji konfliktu zbrojnego i nałożonych na rosyjską gospodarkę sankcji wymienia się m.in.:
- spadek wartości rubla do rekordowo niskiego poziomu[6];
- wzrost inflacji[7] (w czerwcu 2024 w ujęciu rocznym wyniosła 8,6%, najwięcej od 1,5 roku[8]);
- kilkutygodniowe zamknięcie moskiewskiej giełdy papierów wartościowych[9];
- obniżenie ratingu przez największe agencje ratingowe[10];
- problemy sektora stali i żelaza (w 2021 rosyjski eksport produktów stalowych do UE wyniósł ok. 7,4 mld euro)[11];
- problemy sektora lotniczego związane z brakiem dostępu do części zamiennych[12];
- problemy klientów detalicznych w dostępie do takich dóbr jak cukier czy lekarstwa[13].
W pierwszym kwartale 2023 zaobserwowano wyraźny wzrost deficytu budżetowego, co związane było ze zwiększeniem wydatków wojskowych przy jednoczesnym znacznym spadku wpływów ze sprzedaży surowców[14]. Według rosyjskiego ministerstwa finansów deficyt za pierwsze trzy miesiące 2023 wyniósł 2,4 bln rubli (1,5% PKB), co odpowiadało kwocie deficytu planowanej na cały rok[15].
W publicystyce coraz częściej wskazuje się, że pogarszająca się sytuacja budżetowa w połączeniu z zachodnimi sankcjami i brakiem po stronie rosyjskiej długoterminowej strategii wyjścia z kryzysu skutkować będzie coraz silniejszym uzależnieniem Federacji Rosyjskiej od Chińskiej Republiki Ludowej[16][17].
W pierwszej połowie 2023 w publikacjach dotyczących rosyjskiej gospodarki wskazywano m.in. na rekordowo niski kurs rubla w stosunku do dolara[18], odpływ zagranicznego kapitału[19], a także największe od 2013 roku braki kadrowe na rynku pracy[20]. Odpowiedzią na coraz słabszy kurs rubla była m.in. decyzja o podniesieniu stóp procentowych na zwołanym w nadzwyczajnym trybie posiedzeniu rosyjskiego banku centralnego[21][22]. Jednym z głównych wyzwań dla rosyjskiej gospodarki pozostaje drastyczny spadek wartości eksportu surowców energetycznych - gazu ziemnego[23] oraz ropy naftowej[24], znacznie pogorszyła się też kondycja finansowa Gazpromu[25]. Z czasem zaobserwowano poprawę prognoz w zakresie wzrostu gospodarczego, które jednak spowodowane były przez militaryzację gospodarki i wzrost zamówień dla przemysłu zbrojeniowego. Wyzwaniem pozostały natomiast cywilne sektory gospodarki, odczuwające skutki zachodnich sankcji[26].
Zobacz też
- kryzys finansowy w Rosji (1998)
Przypisy
- ↑ Iwona Wiśniewska, Szymon Kardaś: Ustawa o amerykańskich sankcjach przeciwko Rosji. osw.waw.pl, 2017-08-04. [dostęp 2022-03-16].
- ↑ Unijne sankcje w odpowiedzi na kryzys w Ukrainie. europa.eu. [dostęp 2022-03-16].
- ↑ Kto nałożył sankcje na Rosję?. parkiet.com, 2022-03-02. [dostęp 2022-03-24].
- ↑ Dominik Moliński: Rosja traci miliardy i zaufanie inwestorów. „Izolacja rosyjskiego rynku może trwać przez dekady”. gazeta.pl, 2022-03-11. [dostęp 2022-03-24].
- ↑ Jak nisko upadła Rosja. Oficjalne dane o spadku PKB. rp.pl, 2022-07-29. [dostęp 2022-08-02].
- ↑ Rubel najsłabszy w historii. bankier.pl, 2022-03-03. [dostęp 2022-03-24].
- ↑ Nastroje w Rosji po krachu rubla. Jest rezygnacja, ale paniki (jeszcze) nie ma. money.pl, 2022-03-03. [dostęp 2022-03-24].
- ↑ Alicja Skiba: Inflacja w Rosji najwyższa od półtora roku. pb.pl, 2024-07-10. [dostęp 2024-08-20].
- ↑ Pierwsze otwarcie rosyjskiej giełdy od początku wojny. Jest gorzej niż po aneksji Krymu. money.pl, 2022-03-21. [dostęp 2022-03-24].
- ↑ Fitch obniżył rating Rosji do poziomu śmieciowego. Ostrzegł przed jej „nieuchronną niewypłacalnością”. pap.pl, 2022-03-09. [dostęp 2022-03-24].
- ↑ Iwona Wiśniewska: Zachód i Rosja: niesymetryczne ciosy sankcyjne. osw.waw.pl, 2022-03-16. [dostęp 2022-03-24].
- ↑ Iwona Wiśniewska: Rosyjska gospodarka: głód walut. osw.waw.pl, 2022-03-11. [dostęp 2022-03-24].
- ↑ Anna Popiołek: Bez cukru i bez leków. Za czekoladę zwykli Rosjanie płacą już o 25 proc. więcej. wyborcza.biz, 2022-03-18. [dostęp 2022-03-24].
- ↑ Oto kondycja rosyjskiej gospodarki i budżetu państwa. Putina nadal będzie stać na wojnę. businessinsider.com.pl, 2023-03-02. [dostęp 2023-03-08].
- ↑ Katarzyna Rochowicz: Były wiceszef Banku Centralnego Rosji mówi o gospodarczej porażce Putina. Na pomoc Chin nie ma co liczyć. next.gazeta.pl, 2023-04-22. [dostęp 2023-04-25].
- ↑ Rosyjska gospodarka coraz bardziej zależna od Chin. "Regres jakości życia". polskieradio24.pl, 2023-02-14. [dostęp 2023-03-08].
- ↑ "Pogłębią zależność Rosji od Chin". Ekspert o sankcjach Zachodu. polskieradio24.pl, 2023-03-02. [dostęp 2023-03-08].
- ↑ Rubel traci do dolara i euro. Jest najsłabszy od marca 2022 roku. bankier.pl, 2023-06-26. [dostęp 2023-08-02].
- ↑ Rubel najsłabszy od roku. Odpływ zagranicznego kapitału. money.pl, 2023-04-08. [dostęp 2023-08-02].
- ↑ Iwona Trusewicz: Połowie biznesu w Rosji brakuje pracowników. Przez wojnę i sankcje. rp.pl, 2023-07-07. [dostęp 2023-08-02].
- ↑ Dominik Moliński: Kurs rubla pikuje. Rosyjski bank centralny zwołuje nadzwyczajne posiedzenie. gazeta.pl, 2023-08-14. [dostęp 2023-08-16].
- ↑ Katastrofa rubla. Bank centralny Rosji ostro reaguje. money.pl, 2023-08-15. [dostęp 2023-08-16].
- ↑ Iwona Trusewicz: Najgorszy rok Gazpromu, eksport najniższy w historii. rp.pl, 2022-12-15. [dostęp 2023-08-28].
- ↑ Iwona Trusewicz: Rosyjski eksport ropy najniższy od 15 miesięcy. rp.pl, 2023-08-25. [dostęp 2023-08-28].
- ↑ Jagoda Różycka: Ogromne kłopoty Gazpromu. Chluba Putina zalicza spektakularny upadek. gazeta.pl, 2024-06-12. [dostęp 2024-06-13].
- ↑ Ile Rosja straciła w wyniku inwazji na Ukrainę?. parkiet.com, 2024-03-04. [dostęp 2023-04-15].
Linki zewnętrzne
- Iwona Wiśniewska: Gospodarcze skutki wojny: widmo głębokiego kryzysu w Rosji. osw.waw.pl, 2022-03-23. [dostęp 2022-03-24].
- Gospodarka Rosji w 1998 i 2022 roku. Czy ten kryzys znów wstrząśnie światem?. forsal.pl, 2022-03-02. [dostęp 2022-03-24].
- Karolina Trela: Rosja. Tajny raport ujawnił wpływ nałożonych sankcji. Prognozy wskazują na „długą i głęboką recesję”. gazeta.pl, 2022-09-06. [dostęp 2022-09-06].
- p
- d
- e