Krążowniki pancerne typu Garibaldi
![]() „Cristóbal Colón” | |
Użytkownicy |
|
---|---|
Stocznia | |
Wejście do służby | 1896 – 1905 |
Zbudowane okręty | 10 |
Dane taktyczno-techniczne | |
Wyporność | normalna 6775 ton, pełna 7350 ton |
Długość | 111,8 m |
Szerokość | 18,2 m |
Zanurzenie | 6,9 m |
Napęd | siłownia: 2 maszyny parowe potrójnego rozprężania, kotły parowe, moc: 13 000 – 13 500 KM, 2 śruby |
Prędkość | 19,5 węzłów |
Zasięg | 4400 Mm (przy prędkości 10 w.) |
Załoga | 555 ludzi |
Uzbrojenie | patrz w tekście |
Krążowniki pancerne typu Garibaldi – typ włoskich krążowników pancernych, budowanych na przełomie wieku XIX i XX w długiej serii liczącej 10 okrętów. Okręty te służyły w kilku marynarkach wojennych świata.
Historia
Projekt okrętów, opracowany we Włoszech, stanowił skrzyżowanie cech wcześniejszych krążowników pancernych typu Vettor Pisani i pancerników typu Emanuele Filiberto[1]. W efekcie powstały okręty ustępujące nieco ówczesnym typowym krążownikom pancernym rozmiarami i podstawowymi „krążowniczymi” parametrami jak prędkością i zasięgiem pływania, lecz za to o silnym opancerzeniu. Typ Garibaldi wyróżniała szczególnie duża powierzchnia części opancerzonej kadłuba, co stało się zaletą w obliczu okresu dominacji szybkostrzelnej artylerii średnich kalibrów na przełomie wieków[1]. Okręty tego typu były budowane w stoczniach Ansaldo(inne języki) w Genui, Orlando w Livorno, a jeden okręt w Wenecji.
Niespodziewanie krążowniki typu Garibaldi stały się przebojem eksportowym. Dwa pierwsze okręty, budowane dla marynarki włoskiej, zostały jeszcze przed ukończeniem w 1895 zakupione przez Argentynę, uwikłaną w konflikt z Chile i weszły do służby w marynarce argentyńskiej pod nazwami „Garibaldi” i „San Martin”. Z kolejnych trzech okrętów, zaczętych dla marynarki włoskiej, dwa zostały również zakupione przez Argentynę i weszły do służby pod nazwami „General Belgrano” i „Pueyrredon”, a trzeci został zakupiony przez Hiszpanię i wszedł do służby hiszpańskiej jako „Cristóbal Colón”. Dopiero kolejne trzy okręty weszły do służby włoskiej pod nazwami „Giuseppe Garibaldi”, „Varese” i „Francesco Ferruccio”. Dwa ostatnie okręty zostały zamówione przez Argentynę, która jednak zrezygnowała z zakupu z powodu zawarcia pokoju z Chile i okręty te ostatecznie zakupiła w 1903 Japonia pod nazwami „Kasuga” i „Nisshin”[1].
Na skutek budowy długiej serii, rozciągniętej w czasie, poszczególne okręty różniły się rozwiązaniami technicznymi. O ile pierwsze trzy argentyńskie okręty miały pancerz ze stali Terni odpowiadającej jakością stali Harveya, to pozostałe miały znacznie odporniejszy pancerz, zbliżony do stali Kruppa[1]. Poszczególne okręty miały różne warianty uzbrojenia głównego, składającego się z 2 dział kaliber 254 mm w dwóch wieżach na dziobie i rufie lub 4 dział 203 mm w dwudziałowych wieżach, lub mieszany: 1 działo 254 mm w wieży dziobowej i 2 działa 203 mm w wieży rufowej[1]. Okręty różniły się też typem kotłów parowych. Cztery okręty były kolejno nazwane imieniem Giuseppe Garibaldiego, z których pierwszy wszedł ostatecznie do służby pod nazwą „Garibaldi”, dwa kolejne pod innymi nazwami, a dopiero czwarty stał się włoskim „Giuseppe Garibaldi”[1].
Argentyńskie okręty
„Garibaldi” jako pierwszy wszedł do służby w 1896 roku. W 1917 stał się okrętem szkolnym. W 1932 przeklasyfikowano go na okręt obrony wybrzeża, a w 1936 sprzedano na złom. „San Martin” wszedł do służby w 1898 roku, w 1920 przeklasyfikowano go na okręt szkolny, później na okręt obrony wybrzeża. 18 grudnia 1935 wycofano go ze służby, a w 1947 ukończono złomowanie. „General Belgrano” i „Pueyrredon” weszły do służby w 1898 roku, począwszy od 1926 przeszły modernizację, po czym przeklasyfikowano je na okręty obrony wybrzeża. W 1933 „Belgrano” przebudowano na okręt-bazę okrętów podwodnych, a w 1947 wycofano ze służby i złomowano. „Pueyrredon” w 1941 przeklasyfikowano na okręt szkolny, w której roli służył aż do wycofania ze służby 2 sierpnia 1954 roku, będąc najdłużej pływającym okrętem typu Garibaldi (56 lat). Okręt w 1955 złomowano[1].
Włoskie okręty
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Varese_NH_48661.jpg/220px-Varese_NH_48661.jpg)
„Giuseppe Garibaldi” służył często jako okręt flagowy zespołów floty. W latach 1911–1912 aktywnie uczestniczył w wojnie włosko-tureckiej, m.in. w bitwie pod Bejrutem. Po wybuchu I wojny światowej uczestniczył w ostrzeliwaniu celów nabrzeżnych. 18 lipca 1915 został zatopiony na Adriatyku przez austro-węgierski okręt podwodny U-4. „Varese” i „Francesco Ferruccio” również uczestniczyły w wojnie włosko-tureckiej, następnie w I wojnie światowej. Po wojnie „Varese” stał się okrętem szkolnym, a 4 czerwca 1923 wycofano go ze służby. Jako okręt szkolny zastąpił go w 1924 „Francesco Ferruccio”, 13 stycznia 1930 wycofano go ze służby[1].
Japońskie okręty
Para ostatnich krążowników była budowana na zamówienie Argentyny, złożone w 1902 w związku z napięciem w stosunkach z Chile. Okręty miały nosić nazwy „Mitra” i „Roca”, następnie zmienione na „Rivadivia” i „Moreno”. Ponieważ w odpowiedzi Chile zamówiło w Wielkiej Brytanii dwa pancerniki, co rozpętało kosztowny wyścig zbrojeń między oboma krajami, oba państwa zdecydowały się na negocjacje i za pośrednictwem Wielkiej Brytanii udało się zawrzeć 28 maja 1902 porozumienie o granicy chilijsko-argentyńskiej. W ramach częściowego rozbrojenia, w 1903 Chile zrezygnowało z budowy zamówionych pancerników, a Argentyna – krążowników pancernych i nowo zamówionych we Włoszech pancerników[1].
Włosi zaoferowali wówczas w sierpniu 1903 zakup znajdujących się w końcowym stadium budowy krążowników pancernych Rosji, jednakże w grudniu 1903 rosyjski sztab morski odrzucił ofertę kupna (jego naczelnikiem był wówczas Zinowij Rożestwienski). Japonia natomiast szybko skorzystała z okazji wzmocnienia swojej floty i 29 grudnia 1903 zakupiła oba krążowniki pancerne za cenę 760 000 funtów szt. każdy[1].
Decyzja Rosji o odrzuceniu oferty kupna krążowników, podjęta w sytuacji napięcia w stosunkach z Japonią, jest przedmiotem krytyki wielu historyków, aczkolwiek w pewien sposób była usprawiedliwiona tym, że gdyby nie doszło do wojny, to okręty takiego rodzaju nie były potrzebne w świetle rosyjskiej doktryny morskiej, miały przy tym niestandardowe uzbrojenie (trzy nowe typy dział)[1]. Doktryna rosyjska kładła nacisk na typowo „krążownicze” charakterystyki okrętów, jak dzielność morską, prędkość i zasięg, których nie spełniał typ Garibaldi, oferując za to dużą siłę bojową. Prawdopodobna jest opinia, że zakup obu okrętów nie byłby w stanie zmienić w znaczący sposób przebiegu wojny[1]. Oba państwa starały się o zakup budowanych dla Chile pancerników, lecz ostatecznie zostały one przejęte jako HMS „Swiftsure” i „Triumph” przez Wielką Brytanię, która nie chciała wzmocnić Rosji ani dopuścić się wobec niej wrogiego aktu oddania okrętów Japończykom.
Oba krążowniki, nazwane „Nisshin” i „Kasuga” osiągnęły gotowość bojową 11 kwietnia 1904 i weszły w skład głównego pierwszego zespołu floty japońskiej admirała Tōgō (wraz z pancernikami, jako najsilniejsze z japońskich krążowników pancernych). Brały one następnie udział we wszystkich głównych starciach wojny japońsko-rosyjskiej 1904-1905: działaniach pod Port Artur, bitwie na Morzu Żółtym i bitwie pod Cuszimą, odnosząc niewielkie uszkodzenia. Brały następnie udział w I wojnie światowej. „Nisshin” w 1927 został okrętem szkolnym, 1 kwietnia 1935 wycofano go ze służby i następnie zatopiono jako okręt-cel. „Kasuga” od 1925 również służył jako okręt szkolny. 18 lipca 1945 został zatopiony przez amerykańskie samoloty w porcie w Yokosuka[1].
Hiszpański okręt
„Cristóbal Colón” wszedł do hiszpańskiej służby 16 maja 1897. Wybuch wojny amerykańsko-hiszpańskiej spowodował, że okręt nie otrzymał przewidywanych dział artylerii głównej 240 mm. W kwietniu 1898 został wysłany na Kubę w składzie eskadry kontradmirała Cervery. Okręt został samozatopiony przez załogę 3 lipca 1898 w bitwie z okrętami amerykańskimi pod Santiago de Cuba, nie mając szans na przedarcie się przez blokadę[1].
Dane techniczne
Poszczególne okręty różniły się w szczegółach.
- uzbrojenie (włoskie okręty i „Kasuga”; inne – różnice w tabeli):
- 1 działo kalibru 254 mm (w wieży na dziobie)
- 2 działa kalibru 203 mm (w wieży na rufie)
- 14 dział kalibru 152 mm (w kazamatch)
- 10 dział kalibru 76 mm
- 6 dział kalibru 47 mm
- 4 wyrzutnie torpedowe kalibru 450 mm
- pancerz:
- burty – pas burtowy: 80 – 152 mm, kazamaty: 152 mm
- wewnętrzny pokład pancerny: 22 – 37 mm
- wieże artylerii głównej – 120–150 mm
- stanowisko dowodzenia: 152 mm
Wykaz okrętów
Okręt | Położenie stępki (stocznia) | Wodowanie | Wejście do służby | Zakończenie służby | Artyleria główna i średnia |
Argentyna | |||||
Garibaldi (ex Giuseppe Garibaldi) | 1894 (Ansaldo) | 27 maja 1895 | 12 października 1896 | 2 × 254 mm, 10 × 152mm, 6 × 120mm | |
San Martin (ex Varese) | 1895 (Orlando) | 25 maja 1896 | maj 1898 | 4 × 203 mm, 10 × 152mm, 6 × 120mm | |
General Belgrano (ex Varese) | czerwiec 1896 (Orlando) | 25 lipca 1897 | 1898 | 2 × 254 mm, 14 × 152mm | |
Pueyrredon (ex Giuseppe Garibaldi) | 1896 (Ansaldo) | 25 września 1897 | wrzesień 1898 | 2 × 254 mm, 10 × 152 mm, 6 × 120mm | |
Hiszpania | |||||
Cristóbal Colón (ex Giuseppe Garibaldi) | 1895 (Ansaldo) | 16 września 1896 | 16 maja 1897 | 3 lipca 1898 zatopiony podczas bitwy pod Santiago de Cuba | 10 × 152mm, 6 × 120mm |
Włochy | |||||
Giuseppe Garibaldi | 8 czerwca 1898 (Ansaldo) | 29 czerwca 1899 | 1 stycznia 1901 | 18 lipca 1915 zatopiony na Adriatyku | 1 × 254 mm, 2 × 203 mm, 14 × 152mm |
Varese | 21 kwietnia 1898 (Orlando) | 6 sierpnia 1899 | 5 kwietnia 1901 | 4 stycznia 1923 | 1 × 254 mm, 2 × 203 mm, 14 × 152mm |
Francesco Ferruccio | 19 sierpnia 1899 (Wenecja) | 23 kwietnia 1902 | 1 września 1905 | 1 kwietnia 1930 | 1 × 254 mm, 2 × 203 mm, 14 × 152mm |
Japonia | |||||
Nisshin (ex Roca) | maj 1902(Ansaldo) | 9 lutego 1903 | 7 stycznia 1904 | 4 × 203 mm, 14 × 152mm | |
Kasuga (ex Mitra) | marzec 1902 (Ansaldo) | 22 października 1902 | 7 stycznia 1904 | 1 × 254 mm, 2 × 203 mm, 14 × 152mm |
Przypisy
Bibliografia
- (ros.) W.Ł. Kofman (В.Л. Кофман): Bronienosnyje kriejsera tipa „Garibaldi” (Броненосные крейсера типа «Гарибальди»), Morskaja Kollekcja nr 3/1995
- p
- d
- e
Drednoty |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Okręty liniowe |
| ||||
Krążowniki pancerne |
| ||||
Krążowniki pancernopokładowe |
| ||||
Niszczyciele | |||||
Torpedowce |
| ||||
Okręty podwodne |
| ||||
Monitory |
| ||||
Kanonierki |
| ||||
Ścigacze/Kutry torpedowe (MAS) |
| ||||
Stawiacze min |
| ||||
Trałowce |
|
- K: przebudowa
- P: okręt pojedynczy (unikatowy)
- U: ukończone po I wojnie światowej
- X: budowa anulowana/projekt
- Z: okręt zdobyczny
- p
- d
- e
Drednoty | |
---|---|
Krążowniki liniowe | |
Okręty liniowe | |
Pancerniki obrony wybrzeża |
|
Krążowniki pancerne | |
Krążowniki pancernopokładowe |
|
Krążowniki lekkie | |
Niszczyciele | |
Torpedowce | |
Okręty podwodne | |
Kanonierki | |
Stawiacze min/Trałowce | |
Transportowce wodnosamolotów |