Kolonia Praussa
![]() | |||
![]() Kolonia Praussa, skrzyżowanie ulic Byczyńskiej i Szaserów | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Miasto | Warszawa | ||
Dzielnica | Praga-Południe | ||
Poprzednia nazwa | Kolonja na grochowie[2] | ||
Data budowy | 1925–1927 | ||
Architekt | Witold Matuszewski[3] | ||
Położenie na mapie Warszawy ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Kolonia Praussa, także osiedle Posłów i Senatorów PPS[1] – osiedle na warszawskim Grochowie znajdujące się w kwartale ulic: Szaserów, Chłopickiego, Boremlowskiej i Żółkiewskiego. Wewnętrzne ulice znajdujące się na terenie kolonii to Byczyńska, Płowce i Lubieszowska.
W 2018 układ urbanistyczny i zespół budowlany kolonii został wpisany do rejestru zabytków[1].
Historia
W 1923 r. powstała Spółdzielnia Mieszkaniowa „Domy Spółdzielcze”, która dwa lata później zakupiła od Jana Łaskiego tereny pod budowę kolonii[3].
Spółdzielnia Mieszkaniowa „Domy Spółdzielcze”
4 maja 1923 Spółdzielnia została wpisana do rejestru Spółdzielni w Wydziale IV Rejestru Handlowego Warszawskiego Sądu Okręgowego[2] pod numerem 337 dn. 4 V 1923[3]. Spółdzielnia należała do Związku Spożywców Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie[2][3]. W marcu 1929 r. spółdzielnię kontrolował lustrator Rz. P. p. A. Ciska[2]. Organem do ustawowych ogłoszeń było pismo „Robotnik” oraz „Społem”[2][3].
- prezes i kierownik techniczny inż. Konstanty Haller
- skarbniczka Maria Jankowska
- dyrektor Tadeusz Kudelski
- poseł Marian Malinowski
- inż. Maciej Radziukinas
Udziałowcami spółdzielni byli głównie działacze Polskiej Partii Socjalistycznej.
Budowa kolonii
![Latarnia uliczna z zawiniętą górą słupa. Oprawa skierowana jest w dół i wisi na zawiniętym słupie.](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/04-04-2018_Warszawa_Plac_Krasi%C5%84skich_stara_latarnia.jpg/110px-04-04-2018_Warszawa_Plac_Krasi%C5%84skich_stara_latarnia.jpg)
Witoldowi Matuszewskiemu powierzono zadanie zaprojektowania domów. Planowane było wybudowanie trzech typów domów: pojedyncze, bliźniacze oraz czteromieszkaniowe. Finalnie odrzucono ostatni projekt. Domki miały być w stylu dworkowym oraz otoczone ogrodami[3]. Budowa rozpoczęła się w październiku 1925 roku a zakończyła się w listopadzie 1927[2][3]. Do 1928 roku trwały prace wykończeniowe[3]. Wybudowano łącznie 28 domów[2][3]: 10 pojedynczych i 18 w zabudowie bliźniaczej[3]. W 1929 r. Spółka Wodna Obwodu Warszawskiego odwodniła tereny Kolonii, ponieważ zauważono wilgoć w piwnicach[2][3]. Przed 1939 ulice leżące na terenie Kolonii zostały wybrukowane kocimi łbami oraz zostały obsadzone drzewa. Postawiono latarnie typu pastorały. Obecnie ulice pokryte są asfaltem[3].
Nazwa kolonii pochodzi od nazwiska Ksawerego Franciszka Praussa, ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego, działacza PPS[4].
II wojna światowa
Dach oraz weranda domu przy ulicy Płowce 1 została uszkodzona przez bombę, która wybuchła w pobliżu. Reszta budynków nie była zniszczona. Po wojnie Kolonia została skomunalizowana. Obecnie większość domów należy do właścicieli prywatnych[3].
Budynki
Każdy z budynków posiadał instalację gazową, elektryczną i telefoniczną. Przy każdym domu zainstalowano szambo. Obecnie Kolonia została przyłączona do sieci wodociągowej. Domy były ogrzewane piecami kaflowymi[3].
Symbol typu | Model | Zdjęcie | Opis | Adresy |
---|---|---|---|---|
A | ![]() | ![]() |
| |
B | ![]() | ![]() | Obrócony typ A – usytuowany szczytem do ulicy |
|
2A | ![]() | Dwa budynki typu A |
| |
2B | ![]() | ![]() | Dwa budynki typu B. Posiadają one lustrzane odbicie układu pomieszczeń. |
|
![Tablica upamiętniająca Kazimierza Pużaka ul. Byczyńska 1](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Tablica_Kazimierz_Pu%C5%BCak_ul._Byczy%C5%84ska_1_w_Warszawie.jpg/220px-Tablica_Kazimierz_Pu%C5%BCak_ul._Byczy%C5%84ska_1_w_Warszawie.jpg)
Przy ulicy Byczyńskiej 1 mieszkał Kazimierz Pużak[4]. 26 sierpnia 2009 roku odsłonięto tablicę znajdującą się po lewej stronie wejścia do jego domu[7][8][9].
W domu pod adresem Chłopickiego 14 mieszkał, wraz z żoną Felicją oraz córkami Marią i Ireną, Stanisław Siedlecki. W 85 rocznicę jego śmierci, 14 czerwca 2024 roku odsłonięto tablicę pamiątkową znajdującą się po prawej stronie wejścia do budynku[10].
Przypisy
- ↑ a b c Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków (księga A) - stan na 31 marca 2024 roku. Woj. mazowieckie (Warszawa). [w:] Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 11. [dostęp 2024-07-18].
- ↑ a b c d e f g h i Spółdzielnia Mieszkaniowa „Domy Spółdzielcze” wS.M.„D.S.” Warszawie Spółdzielnia Mieszkaniowa „Domy Spółdzielcze” wS.M.„D.S.”, Sprawozdanie Zarządu za Rok 1929, 1930 [dostęp 2022-10-15] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Załącznik nr 1 do karty białej [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2016 [dostęp 2022-10-15] (pol.).
- ↑ a b Jarosław Zieliński: Grochów – Jarosław Zieliński Stolica 5/2009. warszawa-stolica.pl. [dostęp 2017-07-05].
- ↑ Załącznik nr 2 do karty białej [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2016 [dostęp 2022-10-15] (pol.).
- ↑ Załącznik nr 3 do karty białej [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2016 [dostęp 2022-10-15] (pol.).
- ↑ TomaszT. Jarosz TomaszT., Byczyńska 1 [online], grochow.pl, 29 kwietnia 2016 [dostęp 2022-10-15] (pol.).
- ↑ Byczyńska 1 [online], Fundacja Warszawa 1939, 8 października 2020 [dostęp 2022-10-15] (pol.).
- ↑ Byczyńska 1 [online], www.twoja-praga.pl [dostęp 2022-10-15] (pol.).
- ↑ Muzeum Dzieci Polskich – ofiar totalitaryzmu. Niemiecki nazistowski obóz dla polskich dzieci w Łodzi (1942-1945) - Odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej senatorowi II RP Stanisławowi Siedleckiemu [online], muzeumdziecipolskich.pl [dostęp 2024-08-27] (pol.).
Linki zewnętrzne
- Ulica Byczyńska – Kolonia Praussa na stronie warszawskie-mozaiki.pl
- Anna Mieszczanek: Kolonia Praussa i wolni Polacy. W: Kronika Warszawy. Archiwum Państwowe w Warszawie, Dom Spotkań z Historią, 2015, s. 59–76. [dostęp 2018-02-15].
- Wiadomości sąsiedzkie grochów nr 54
- Mapa kolonii na openstreetmap.org
- Aktywny profil na facebooku na temat Kolonii Praussa
- p
- d
- e
Obszary MSI |
|
---|---|
Części miasta wg PRNG |
|
Inne |
|