Kościół ewangelicki w Lwówku Śląskim
![]() | |||
![]() Wieża widziana z ul. Malinowskiego | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Miejscowość | |||
Adres | Bronisława Malinowskiego 25 | ||
Styl architektoniczny | neogotyk | ||
Architekt | Carl Schulz | ||
Wysokość całkowita | 60 m | ||
Kondygnacje | 4 | ||
Rozpoczęcie budowy | 1846 | ||
Ukończenie budowy | 1848 | ||
Plan budynku![]() Plan kościoła z lat 60. XX wieku | |||
Położenie na mapie Lwówka Śląskiego ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu lwóweckiego ![]() | |||
Położenie na mapie gminy Lwówek Śląski ![]() | |||
![]() | |||
|
Wieża kościoła ewangelickiego w Lwówku Śląskim (pot. Czarna Wieża) – kościół, który znajdował się w Lwówku Śląskim, w województwie dolnośląskim. Kościół został zburzony w 1972 roku. Pozostała jedynie wieża zwana potocznie „Czarną Wieżą”.
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_ewangelicki_i_szko%C5%82a_przyko%C5%9Bcielna_z_pastor%C3%B3wk%C4%85_przed_budow%C4%85_Czarnej_Wie%C5%BCy.png/220px-Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_ewangelicki_i_szko%C5%82a_przyko%C5%9Bcielna_z_pastor%C3%B3wk%C4%85_przed_budow%C4%85_Czarnej_Wie%C5%BCy.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_ewangelicki_w_Lw%C3%B3wku_%C5%9Al%C4%85skim_wraz_z_Czarn%C4%85_Wie%C5%BC%C4%85_i_widocznym_pomnikiem_Marcina_Lutra.png/220px-Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_ewangelicki_w_Lw%C3%B3wku_%C5%9Al%C4%85skim_wraz_z_Czarn%C4%85_Wie%C5%BC%C4%85_i_widocznym_pomnikiem_Marcina_Lutra.png)
Kościół
Charakterystyka
Budynek kościoła imponował rozmiarami, jednak sprawiał skromne wrażenie w kontekście walorów estetycznych. Owalna przestrzeń kościoła z charakterystycznymi, wielkimi piętrowymi emporami zamykała się od zewnątrz, w bryłę na planie wydłużonego wieloboku. Wnętrze kościoła było pomalowane na biało i złoto. W centralnej części wschodniej strony domu modlitwy umieszczono zdobiony ołtarz oraz drewniany herb miasta wykonany na wzór tego z 1501 roku. Z zewnątrz świątynię pokryto żółtym tynkiem, a ożywiono jedynie gładkimi opaskami wysokich okien i portali. Ciężka i zdaniem ówczesnych mieszkańców nieciekawa bryła z dachem pokrytym łupkiem dość brutalnie wdziera się w architekturę miasta zaburzając harmonię jego tkanki, wyraźnie nie pasując się do otoczenia.[2]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Lw%C3%B3wek_%C5%9Al%C4%85ski_-_wn%C4%99trze_ko%C5%9Bcio%C5%82a_ewangelickiego.png/220px-Lw%C3%B3wek_%C5%9Al%C4%85ski_-_wn%C4%99trze_ko%C5%9Bcio%C5%82a_ewangelickiego.png)
Historia
Prześladowani od czasów wojny trzydziestoletniej protestanci dopiero pod rządami pruskimi uzyskali pełne swobody religijne. Nowy, murowany kościół w Lwówku Śląskim, zbudowany na miejscu dawnej farbiarni, powstał w latach 1746–1748. Do 1754 r. trwało urządzanie wnętrza świątyni. Autorem projektu budowli oraz nadzorcą jej wykonania był architekt Karol Scholz (Carl Schulz). Ważniejsze prace naprawcze kościoła miały miejsce już w latach 1799–1803. W 1880 r. ponownie odnowiono kościół. Podczas II wojny światowej kościół i wieża nie zostały zniszczone. Zdewastowane zostało jedynie ich wnętrze, rozkradzione i zniszczone przez wojska sowieckie i osiedlających się w Lwówku Śląskim Polaków.[3][4][5] Po przymusowym wysiedleniu Niemców w 1945 roku kościół został opuszczony. Opuszczona i zdewastowana świątynia niszczała i ostatecznie, z wyłączeniem wieży, została wysadzona 14 kwietnia 1972 r. W miejscu kościoła istnieje współcześnie zabudowa o charakterze mieszkalno-usługowym i garaże.[6]
Szkoła
Od 1748 do 1764 r., z przerwami, trwało wznoszenie przykościelnego budynku, przeznaczonego na pastorówkę i przykościelną szkołę. W 1892 r. wyremontowano szkołę. W powojennej ruinie dawnej szkoły zachowały się mury obwodowe, a także skromny późnobarokowy portal z tablicą fundacyjną z 1748 r. Druga wojna światowa zamieniła budynek szkoły w ruinę.[3][4][5]
Wieża
Charakterystyka
Czterokondygnacyjna budowla na planie kwadratu została nakryta ostrosłupowym, iglicowym hełmem. Dwie niższe kondygnacje są wzmocnione w narożach masywnymi lizenami, a na ich zwieńczeniu znajduje się galeria z kamienną, ażurową balustradą, wspartą na profilowanym gzymsie z arkadowym fryzem poniżej. Dwie górne kondygnacje mają kształt ośmioboczny, z delikatnymi lizenami w narożach i balustradą wokół dachu hełmowego, wspartą na konsolach. W przyziemiu, po północnej stronie wieży, umieszczono uskokowy, ostrołuczny portal. Wydłużone otwory okienne w dwóch wyższych kondygnacjach, również zamknięte ostrym łukiem, są rozdzielone maswerkowymi blendami, pomiędzy którymi umieszczono tarcze zegara. Na południowej elewacji przyziemia widoczny jest ślad po prostokątnej tablicy fundacyjnej.[7]
Historia
Piaskowcowa, wolnostojąca wieża dzwonnicy w stylu neogotyckim została dobudowana po wschodniej stronie kościoła w latach 1846–1848. Wieża usytuowana jest w południowej części centrum miasta, w południowej pierzei ulicy Bronisława Malinowskiego będąc nieco cofnięta względem linii zabudowy. W 1972 r. podjęto decyzję o wysadzeniu kościoła. Ocalała tylko kamienna wieża, gdyż jej zawalenie groziło uszkodzeniem kilku znajdujących się w pobliżu domów mieszkalnych. Po latach wieża zaczęła przybierać coraz ciemniejszy kolor, głównie od dymu z kominów znajdującego się w pobliżu Browaru Lwówek. Odtąd nosi nazwę „Czarnej Wieży”. Budowla stanowi charakterystyczny punkt w panoramie miasta, wyróżnia się także bogatym detalem kamieniarskim.
Pod koniec 2008 roku wieża została sprzedana prywatnym inwestorom z przeznaczeniem na hotel, restaurację oraz punkt widokowy[8][9][10]. W ostatnich latach, w związku z adaptacją do nowej funkcji, do zabytku dostawiono od południa oraz wschodu dwukondygnacyjny pawilon będący niewielkim pensjonatem z apartamentami na wynajem.
Wieża ma 60 metrów wysokości i jest najwyższą wieżą w Lwówku Śląskim.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Lw%C3%B3wek_%C5%9Al%C4%85ski_-_Dzwon_ko%C5%9Bcio%C5%82a_ewangelickiego_nr_2_ocala%C5%82y_w_II_wojnie_%C5%9Bwiatowej.png/220px-Lw%C3%B3wek_%C5%9Al%C4%85ski_-_Dzwon_ko%C5%9Bcio%C5%82a_ewangelickiego_nr_2_ocala%C5%82y_w_II_wojnie_%C5%9Bwiatowej.png)
Dzwon
Jeden z czterech masywnych dzwonów, który kiedyś wisiał w kościele ewangelickim w Lwówku Śląskim, przetrwał wyburzenie świątyni i można go podziwiać do dziś. Został odlany w 1848 roku i miał szczęście, że nie został przetopiony na broń podczas II wojny światowej. Metale ciężkie, takie jak cynk, brąz i miedź, były wówczas niezwykle ważne dla przemysłu zbrojeniowego. Bardzo niewiele dzwonów uniknęło tego tragicznego losu, dlatego dzwon z Lwówka Śląskiego jest tak wyjątkowy. W 1945 roku, po zakończeniu wojny, jedynie 10% dzwonów przejętych przez Niemców na ziemiach polskich nie zostało przetopionych. Były one przechowywane na tzw. „cmentarzyskach dzwonów”, z których największe znajdowało się w Hamburgu. Odnalezione tam dzwony starano się przywrócić do ich pierwotnych kościołów lub przenieść do innych parafii, gdzie brakowało dzwonów. Dzwon z Lwówka Śląskiego trafił jednak nie do kościoła, lecz do ogrodu Haus Schlesien w miejscowości Königswinter, oddalonej o około 15 km od Bonn[11].
Bibliografia
- Słownik Geografii Turystycznej Sudetów. t. 2: Pogórze Izerskie, cz. 1, Wrocław 2003
- Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 [dostęp 2017-03-30] .
- ↑ wieża po kościele ewangelicko-augsburskim w Lwówku Śląskim | Nasza Historia [online], dziedzictwo.ewangelicy.pl [dostęp 2024-02-18] .
- ↑ a b Lwówek Śląski - Kościół ewangelicki - stare zdjęcia, mapa [online], fotopolska.eu [dostęp 2024-02-18] .
- ↑ a b Zaloguj się lub zarejestruj, aby wyświetlić [online], m.facebook.com [dostęp 2024-02-18] (pol.).
- ↑ a b Lwówek Śląski - Wnętrza i wyposażenie - stare zdjęcia [online], fotopolska.eu [dostęp 2024-02-18] .
- ↑ Facebook [online], www.facebook.com [dostęp 2024-02-18] .
- ↑ https://zabytek.pl/pl/obiekty/lwowek-slaski-kosciol-ewangelicki-(istnieje-tylko-wieza)
- ↑ Lwówek Śląski - Dzieje „Czarnej Wieży”. naszesudety.pl. [dostęp 2017-03-30].
- ↑ Kościół ewangelicki (dawny), ul. Malinowskiego Bronisława, Lwówek Śląski - polska-org.pl [online], polska-org.pl [dostęp 2024-02-18] .
- ↑ Gołębie przeszkodą w dalszym remoncie wieży [online], 2 grudnia 2022 [dostęp 2024-02-18] (pol.).
- ↑ Gdzie jest teraz dzwon z dawnego Kościoła Ewangelickiego w Lwówku? [online], 13 czerwca 2023 [dostęp 2024-02-18] (pol.).
- p
- d
- e