Kazimierz Albin
Data i miejsce urodzenia | 30 sierpnia 1922 | ||
---|---|---|---|
Data śmierci | 22 lipca 2019 | ||
Zawód, zajęcie | technik lotniczy | ||
![]() | |||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Kazimierz_Albin_gr%C3%B3b.jpg/220px-Kazimierz_Albin_gr%C3%B3b.jpg)
Kazimierz Albin (ur. 30 sierpnia 1922 w Krakowie, zm. 22 lipca 2019[1]) – polski technik lotniczy, więzień i uciekinier z KL Auschwitz, podporucznik Armii Krajowej. Działacz na rzecz pamięci o zbrodniach nazizmu, autor wspomnień.
Życiorys
Urodził się w Krakowie. Do momentu wybuchu wojny we wrześniu 1939 ukończył czwartą klasę Gimnazjum Nowodworskiego[2].
Został zatrzymany w styczniu 1940 na Słowacji w trakcie próby przedostania się do Francji, gdzie tworzyły się pierwsze polskie oddziały po przegranej kampanii wrześniowej. Był więziony w Preszowie, Muszynie, Nowym Sączu i Tarnowie, skąd został wywieziony pierwszym transportem do KL Auschwitz. Otrzymał numer obozowy 118[2]. Do obozu trafił także jego brat Mieczysław, a po ucieczce Kazimierza – matka Michalina[3][4].
Pracował w obozowym zakładzie odzieżowym[3], a później w kuchni dla esesmanów. W trakcie pobytu w Auschwitz uprawiał też sporty, m.in. w piłkę nożną i siatkówkę[5]. Po trzech latach uwięzienia zaczął planować ucieczkę, która miałaby się odbyć na wiosnę 1943, jednak w wyniku niespodziewanego zbiegu okoliczności okazja do wydostania się z obozu nadarzyła się już w lutym tego roku. Albin opuścił lagier wraz z Franciszkiem Romanem 27 lutego 1943. We dwójkę przekroczyli granicę Generalnej Guberni i schronili się u rodziny Romana[5]. Po kilku dniach Albin dotarł do Krakowa. Tam przez poznanego w Auschwitz prokuratora Wincentego Jarosińskiego znalazł lokum w mieszkaniu przy ulicy Siemiradzkiego należącym do Tadeusza Tabora. Pozostał w Krakowie pod fałszywym nazwiskiem Franciszek Makowski[5].
Po ucieczce Albina surowe represje dotknęły jego najbliższych. Gestapo aresztowało jego matkę Michalinę[6] oraz siostrę. Obie trafiły do więzienia na Montelupich, skąd siostrę zwolniono. Matkę natomiast hitlerowcy w ramach odwetu za ucieczkę syna potraktowali surowiej. Osadzili ją najpierw, latem 1943, w Auschwitz, a potem w osławionym obozie dla kobiet Ravensbrück. Wyniszczona życiem obozowym zmarła w 1950 w wieku 52 lat[4].
W latach 1943–1945 działał w krakowskiej dywersji. Na własną rękę dokonali z Romanem dwóch napaści na żołnierzy niemieckich w celu zdobycia broni. Wkrótce potem Albin wstąpił w szeregi Armii Krajowej. Został zaprzysiężony przez porucznika Mieczysława Tabora ps. „Kura”. Sam przyjął pseudonim „Jędrek”[5]. Po zakończeniu ćwiczeń w szkole podchorążych w listopadzie 1943 pełnił funkcję szefa dywersji bojowej III Odcinka Komendy Obwodu Kraków – Miasto Armii Krajowej[2]. W 1944 został awansowany do stopnia podporucznika. Uczestniczył m.in. w egzekwowaniu wyroków śmierci wydanych przez sąd podziemny.
Po zakończeniu wojny zdał maturę i podjął studia na Wydziale Lotniczym Politechniki Krakowskiej. Początkowo pracował w Biurze Projektów Energetycznych w Krakowie, później, w latach 1952–1963 w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej, a następnie został przeniesiony do Zjednoczenia Przemysłu Lotniczego w Warszawie. Od 1966 pracował jako ekspert techniczny i handlowy w CHZ Metalexport w Warszawie[2].
Po przejściu na emeryturę zaangażował się w działalność na rzecz upamiętnienia ofiar niemieckiego nazizmu, a w szczególności KL Auschwitz. W 1989 opublikował nakładem Krajowej Agencji Wydawniczej wspomnienia zatytułowane List gończy, wznowione później przez Wydawnictwo Książka i Wiedza oraz Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, przetłumaczone także na język niemiecki[2] jako Steckbriefliech gesucht. Był jednym z założycieli Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem, w którym pełnił funkcję wiceprezesa, a od 1995 Prezesa Zarządu Głównego. Od 2000 był członkiem Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej.
Otrzymał odznaczenia wojskowe i cywilne, m.in. Krzyż Walecznych, Krzyż Partyzancki, Krzyż Armii Krajowej oraz Krzyże Kawalerski, Oficerski i Komandorski Orderu Odrodzenia Polski[2].
Ożenił się z byłą żoną swojego kolegi z Auschwitz Kazimierza Nowickiego[7], Ireną. Był ojczymem jego córki Wandy Nowickiej[8][9]. Zmarł jako ostatni z więźniów z pierwszego transportu do KL Auschwitz[10]. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera 22D-8-4)[11].
Dzieła
- 1989 – List gończy. Historia mojej ucieczki z Oświęcimia i działalności w konspiracji, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa (wyd. 1)
- 2013 – Postscriptum. Losy powojenne i powrót do Auschwitz, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, Oświęcim
- 2000 (jako jeden z 7 członków rady redakcyjnej) – Księga pamięci. Księga pamięci. Transporty Polaków z Warszawy do KL Auschwitz 1940-1945, T. 1-3, Towarzystwo Opieki nad Oświęcimiem. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, Warszawa – Oświęcim
Przypisy
- ↑ MarceliM. Sommer MarceliM., MarekM. Szafrański MarekM., Zmarł Kazimierz Albin, ostatni żyjący więzień pierwszego transportu do KL Auschwitz [online], dzieje.pl, 23 lipca 2019 [dostęp 2019-07-23] .
- ↑ a b c d e f Kazimierz Albin. auschwitz.org. [dostęp 2015-03-02]. (pol.).
- ↑ a b Michał Olszański: Ocaleni – Kazimierz Albin. Malemen, 20 marca 2013. [dostęp 2015-03-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 kwietnia 2015)]. (pol.).
- ↑ a b Kazimierz Albin: Postscriptum : losy powojenne i powrót do Auschwitz. Oświęcim: Państwowe Muzeum Auschwitz Birkenau, 2013, s. 44-45. ISBN 978-83-7704-068-3.
- ↑ a b c d Maciej Foks: Więzień, uciekinier, egzekutor – rozmowa z Kazimierzem Albinem. Pamięć.pl. [dostęp 2015-03-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 kwietnia 2015)]. (pol.).
- ↑ Kazimierz Albin: List gończy : historia mojej ucieczki z Oświęcimia i działalności w konspiracji. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 2013, s. 140. ISBN 83-03-02765-9.
- ↑ Kazimierz Albin: List gończy : historia mojej ucieczki z Oświęcimia i działalności w konspiracji. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 2013, s. 123. ISBN 83-03-02765-9. „Kazik, mój rówieśnik, harcerz przywieziony w połowie 1942 r. z Pawiaka, niezwykle szlachetny i uczynny kolega, powiększył wkrótce grono moich najbliższych przyjaciół”
- ↑ Wanda Nowicka: Auschwitz ważne dla mnie osobiście. natemat.pl, 27 stycznia 2015. [dostęp 2015-03-02]. (pol.).
- ↑ Kazimierz Albin podczas uroczystości 70. rocznicy wyzwolenia KL Auschwitz. YouTube, 28 stycznia 2015. [dostęp 2015-03-02]. (pol.).
- ↑ https://wirlandii.pl/2020/10/polak-wiezien-auschwitz-zmarl-w-cork-w-wieku-98-lat/ [dostęp 16.06.2022]
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze