Ignacy Czuma
Data i miejsce urodzenia | 22 października 1891 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 18 kwietnia 1963 | ||
Poseł III kadencji Sejmu (II RP) | |||
Okres | od 9 grudnia 1930 | ||
Przynależność polityczna | Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (Stronnictwo Katolicko-Ludowe) | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
Państwo działania |
|
---|---|
prof. dr hab. nauk prawnych | |
Doktorat | |
Habilitacja | |
Profesura | 1930 |
wykładowca akademicki | |
Uczelnia | |
prodziekan Wydziału Prawa KUL prorektor KUL |
Ignacy Czuma (ur. 22 października 1891 w Niepołomicach[1], zm. 18 kwietnia 1963 w Lublinie) – polski polityk i prawnik, profesor KUL, poseł na Sejm II RP, działacz społeczny.
Życiorys
Syn Franciszka i Katarzyny z d. Biernat. Po ukończeniu gimnazjum w Bochni rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W latach 1914–1915 służył w armii austro-węgierskiej. Od 1915 do 1919 przebywał w niewoli rosyjskiej. Od 1920 w Wojsku Polskim w stopniu plutonowego podchorążego[2]. W 1920 wznowił studia na UJ, które ukończył w 1922 ze stopniem doktora. Tam też w 1925 habilitował się. W 1927 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1930 profesora zwyczajnego prawa i skarbowości. W latach 1926–1928 był dziekanem Wydziału Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych KUL, a w latach 1938–1939 prorektorem[3].
Był członkiem Akcji Katolickiej, Polskiego Związku Zachodniego i innych organizacji[4]. W 1930 został wybrany na posła na Sejm II RP z listy BBWR[1] (jako przedstawiciel Stronnictwa Katolicko-Ludowego). Był współautorem ustawy o szkolnictwie wyższym z 1933 oraz obok m.in. Stanisława Mackiewicza, Eustachego Sapiehy reprezentantem opcji zachowawczej w Komisji Konstytucyjnej. Brał udział w redakcji pierwszych dziesięciu artykułów konstytucji kwietniowej, a także autorem kluczowego zapisu o odpowiedzialności prezydenta RP przed Bogiem i historią[4]. Uczestniczył w pracach wielu organizacji katolickich. Był założycielem i długoletnim prezesem Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego w Lublinie, a także prezesem Ligi Antybolszewickiej oraz prezesem Polskiego Związku Zachodniego na województwa lubelskie i wołyńskie (1938–1939). Ponadto w 1934 był - m.in. razem z ks. prof. Antonim Szymańskim - członkiem założycielem Towarzystwa Naukowego KUL[5]. W dniach 24-27 września 1936 brał udział w III Polskim Zjeździe Filozoficznym[6] w Krakowie, w którym uczestniczyli m.in. prof. Witold Rubczyński, prof. Władysław Tatarkiewicz czy prof. Czesław Martyniak. Na łamach pism naukowych takich jak „Prąd”, „Droga”, „Przegląd Filozoficzny” czy „Ruch Katolicki” opublikował szereg artykułów, w których poddawał bardzo radykalnej krytyce ideologię komunizmu oraz sowiecki system prawny i gospodarczy[2]. Był autorem wielu prac naukowych z zakresu skarbowości, metodologii filozofii i problematyki ustrojowej.
Po zajęciu przez wojska hitlerowskie Lublina, w listopadzie 1939 - w ramach akcji Sonderaktion Lublin, która była częścią Intelligenzaktion (akcja „Inteligencja”) - został uwięziony na Zamku w Lublinie wraz z profesorami KUL – ks. Antonim Szymańskim, ks. Zdzisławem Golińskim, Czesławem Martyniakiem[7] oraz innymi przedstawicielami elity społecznej i intelektualnej Lublina. Uwolniony za haracz w 1940, wyjechał do Niepołomic, gdzie prowadził tajne nauczanie.
W 1949 otrzymał od Piusa XII tytuł szambelana papieskiego. 23 stycznia 1950 został aresztowany przez UB i więziony w latach 1950–1953 przez władze Polski Ludowej za związki z organizacją Wolność i Niezawisłość[8]. Proces odbył się 11 i 12 sierpnia 1950 przed WSR w Lublinie. Ignacy Czuma został skazany na 10 lat więzienia za udzielanie pomocy WiN oraz napisanie broszury Polska i Sowiety. Po odrzuceniu skargi rewizyjnej przez Najwyższy Sąd Wojskowy żona profesora, Lubow Czuma z domu Szujska, zwróciła się o ułaskawienie męża do prezydenta Bolesława Bieruta. W sprawie prof. Ignacego Czumy, wstawił się jego dawny student z KUL, zaprzyjaźniony z rodziną Czumów, prymas Stefan Wyszyński[9]. 19 lutego 1951 decyzją Bolesława Bieruta zmniejszono orzeczoną karę do 6 lat więzienia. W związku z tym na mocy ustawy o amnestii z 22 lutego 1947 r., 5 marca 1951 WSR w Lublinie ustalił ostateczny wymiar kary na 3 lata więzienia. Po odbyciu całego wyroku 23 stycznia 1953 prof. Ignacy Czuma został zwolniony z więzienia w Rawiczu. Po wyjściu na wolność bezskutecznie próbował wrócić do pracy na KUL. Dopiero od 1957 pozwolono mu prowadzić wykłady z metodologii nauk społecznych na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej[2]. W 1960 w wyniku nacisków Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego został zwolniony z uczelni i zmuszony do przejścia na emeryturę[10].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Gr%C3%B3b_prof._Ignacego_Czumy.jpg/220px-Gr%C3%B3b_prof._Ignacego_Czumy.jpg)
Publikacje
- Konstytucja Sowieckiej Rosji (1923)
- Równowaga Budżetu Na tle prawa budżetowego różnych państw, Nakładem Uniwersytetu Lubelskiego (1924)
- Sprawiedliwość w dziedzinie skarbowej (1929)
- Problemat Głowy Państwa w Polsce (1930)
- Filozoficzne punkty styczne zachodu i bolszewizmu (1930)
- Dzisiejsza filozofia sowieckiego prawa a romantyzm prawniczy (1930)
- Absolutyzm ustrojowy (1930)
- Odpowiedzialność prezydenta, Warszawa, [b.w.], (1932)
- Absolutyzm ustrojowy, Lublin, Druk. Państwowa w Lublinie (1934)
- Sprawiedliwości i miłość jako zasada chrześcijańskiego ustroju państwowego (1937)
- Ustrojowe podstawy skarbowości na tle konstytucji kwietniowej, Lublin, Tow. Nauk. KUL (1937)
- Polityka ludnościowa III Rzeszy, Lublin, Tow. Nauk. KUL (1939)
- Moralny koszt współczesnej wojny, Lublin, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, (1946)
Życie prywatne
Był bratem generała brygady WP Waleriana Czumy, mężem Lubow Szujskiej oraz ojcem dziesięciorga dzieci, w tym: Jerzego (1918–2004), Huberta (1930–2019), Stanisława (1934-2002), Łukasza (1935–2012), Andrzeja (ur. 1938) i Benedykta (1941-2023).
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (3 października 1935)[11]
Przypisy
- ↑ a b StanisławS. Łoza StanisławS. (red.), Czy wiesz kto to jest?, (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa, Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe (na zam. Zrzeszenia Księgarstwa), 1983, s. 126 .
- ↑ a b c Ignacy Czuma – www.czuma.pl [online] [dostęp 2020-12-21] (pol.).
- ↑ Katolicki UniwersytetK.U. Lubelski. Katolicki UniwersytetK.U., Skład Osobowy, Spis Wykładów i Instytucyj Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Roku Akad[emickim] 1938/1939, Nakładem Uniwersytetu, 1938–1939, s. 9 [dostęp 2024-08-04] (pol.).
- ↑ a b Postacie [online], www.polskietradycje.pl [dostęp 2024-05-24] .
- ↑ Ignacy Czuma. Uczony i polityk - Norbertinum - Księgarnia [online], www.norbertinum.pl [dostęp 2024-06-03] .
- ↑ Konstanty (1907-1983) RedK.(1. 1. ) R. Turowski Konstanty (1907-1983) RedK.(1. 1. ) R., Głos Narodu. 1936, nr 266, Wydawnictwo „Głosu Narodu”, 28 września 1936, s. 2 [dostęp 2024-08-04] (pol.).
- ↑ Aresztowania profesorów KUL-u (9–11 XI 1939) w ramach Sonderaktion Lublin [online], www.kul.pl [dostęp 2024-06-02] (pol.).
- ↑ Był naukowcem, politykiem, więźniem gestapo i władz komunistycznych. Prof. Ignacy Czuma upamiętniony na KUL [online], wyborcza.pl [dostęp 2019-06-25] .
- ↑ Rodzina w ruchu | Tygodnik Powszechny [online], www.tygodnikpowszechny.pl, 30 grudnia 2008 [dostęp 2024-06-03] (pol.).
- ↑ Ignacy Czuma 1891-1963 [online], www.polskietradycje.pl [dostęp 2019-06-25] .
- ↑ M.P. z 1935 r. nr 228, poz. 266 „za zasługi w pracy nad ustaleniem zasadniczych praw Państwa”.
Linki zewnętrzne
- Strona rodziny Czumów