Gedeon Majunke
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 9 lub 10 maja 1854 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 10 kwietnia 1921 | ||
Zawód, zajęcie | architekt | ||
|
Gedeon Wilhelm Majunke (ur. 9 lub 10 maja[1] 1854 w Spiskiej Sobocie; zm. 10 kwietnia 1921, tamże) – architekt, tworzący na przełomie XIX i XX w. na Spiszu.
Życiorys
Był jedynym synem Antona i Johanny z domu Knizner[2]. Po ukończeniu szkoły podstawowej w Spiskiej Sobocie w latach 1866–1872 uczył się w państwowej głównej szkole realnej w Koszycach. W latach 1872–1877 studiował w Wiedniu w ówczesnej Wyższej Szkole Technicznej, następnie w latach 1877–1880 w klasie mistrzowskiej profesora Theophila E. Hansena w wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych, a w końcu jeszcze jeden semestr na tej samej uczelni u słynnego architekta Friedricha Schmidta. Po zakończeniu studiów krótko pracował w dobrach swojego mecenasa, hrabiego Emanuela Andrássy’ego w Betliarze[3]. Pomimo oferty pracy pedagogicznej w Wiedniu, gdy otrzymał pierwsze zlecenia z Banku Kieżmarskiego, inwestującego w Dolnym Smokowcu, powrócił do Spiskiej Soboty. W 1884 r. ożenił się z Alice Hergessel, z którą miał trzech synów i córkę[4].
Tworzył w duchu neoklasycyzmu, neorenesansu i secesji. Projektował budynki użyteczności publicznej, kościoły, wspaniałe wille, domy mieszkalne, a także parki i ogrody. Zaprojektował restaurację kilku zabytkowych kaszteli. Po pożarze Rożniawy (15 lutego 1890 r.) podjął się szeregu prac przy odbudowie miasta[2]. Był również autorem projektów kilku nagrobków cmentarnych[4]. Poza działalnością architekta prowadził także własne przedsiębiorstwo budowlane, obejmujące m.in. parowy tartak[3].
Działalność publiczna
Majunke był prezesem-założycielem miejscowego Towarzystwa Łyżwiarskiego (niem. Eislaufverband), później także propagatorem saneczkarstwa. Był członkiem Związku Karpackiego i Węgierskiej Towarzystwa Turystycznego (Magyar Turista Egyesület, MTE), założonego w 1891 roku[2]. W niemieckim i węgierskim nazewnictwie tatrzańskim jego imieniem nazwano turnię Spąga w bocznej grani Małego Lodowego Szczytu (niem. Majunketurm, węg. Majunke-torony)[1].
W Spiskiej Sobocie Majunke był komendantem miejscowej ochotniczej straży pożarnej[4] oraz członkiem organizacji Czerwonego Krzyża. Również jego żona Alice była związana z Czerwonym Krzyżem, m.in. założyła lokalny oddział tej organizacji w Spiskiej Nowej Wsi[2].
Dzieła
Niektóre projekty Gedeona Majunke[1][2][4][3]:
- Jaworzyna Tatrzańska – drewniany kościół pw. św. Anny;
- Tatrzańska Kotlina – wille „Concordia”, „Thália” i „Železná brána” tzw. starego sanatorium;
- Tatrzańska Łomnica – hotel „Łomnica” (1893), kościół ewangelicki;
- Stary Smokowiec – hotel „Tatra”, kościół Niepokalanego Poczęcia NMP (1888);
- Dolny Smokowiec – willa „Kamzík” (dzisiaj „Mudroň”), willa „Srnka” (dzisiaj „Kollár”, 1889) kościół Najświętszego Zbawiciela (1890);
- Nowy Smokowiec – sanatorium „Europa” (tzw. stare sanatorium, 1894);
- Tatrzańska Polanka – sanatorium dra Michaela Guhra (tzw. stare sanatorium, 1902);
- Wyżnie Hagi – restauracja „Koliba” (1890), hotel „Erika” (1897), zameczek księcia Hohenlohe (1898),
- Kwietnica – budynki zdrojowe;
- Szczyrbskie Jezioro – willa arcyksięcia (później „Solisko”), letniskowe wille „Klothilde” i „Mária Terézia” (nie istnieją);
- Dolina Pięciu Stawów Spiskich w Tatrach – schronisko Téry’ego (1899);
Przypisy
- ↑ a b c Paryska-Radwańska Zofia, Paryski Witold Henryk: Majunke Gedeon, [w:] Wielka Encyklopedia Tatrzańska, Wydawnictwo Górskie, Poronin 1995 ISBN 83-7104-008-3, s. 706.
- ↑ a b c d e Heinz Schleusener: Gedeon Majunke – Architekt der Tatra, [w:] „Karpatenblatt. Magazin der Deutschen in der Slovakei” 16 kwietnia 2021 [1].
- ↑ a b c Peter Handzuš: Gedeon Majunke – architekt Tatier, [w:] Dnes 24 Poprad, 19 stycznia 2011 [2].
- ↑ a b c d Gedeon Majunke na stronie Vyšné Hágy [3].