Figówka zmienna
Cyclopsitta diophthalma[1] | |||
(Hombron & Jacquinot, 1841) | |||
Samiec C. d. marshalli | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | papugowe | ||
Rodzina | papugi wschodnie | ||
Podrodzina | damy | ||
Plemię | Loriini | ||
Rodzaj | Cyclopsitta | ||
Gatunek | figówka zmienna | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Figówka zmienna[4] (Cyclopsitta diophthalma) – gatunek małego ptaka z rodziny papug wschodnich (Psittaculidae). Występuje w lasach Nowej Gwinei i pobliskich wysp, a także wzdłuż tropikalnego, australijskiego wybrzeża, na wschód od Wielkich Gór Wododziałowych, w odizolowanych populacjach.
Morfologia
Osiąga 13–16 cm długości[5], co czyni ją najmniejszą papugą w Australii[6]. Masa ciała 42–55 g[5].
U większości podgatunków figówki zmiennej występuje dymorfizm płciowy, samce mają więcej czerwieni (mniej srebra i niebieskiego) na głowie niż samice. Są prawie na całym ciele zielone, mają bardzo krótkie ogony, nieproporcjonalnie duże głowy i dzioby, czerwone i niebieskie oznaczenia na głowie.
Zachowanie
Figówka zmienna zwykle żywi się figami, jagodami, nasionami, nektarem i larwami owadów żyjących w drewnie. Ptaki żerują w parach lub w stadach, złożonych z kilku osobników. Latają bardzo szybko. Wydają krótkie i jazgotliwe odgłosy. W odróżnieniu od wielu innych papug, które wykorzystują na gniazda istniejące otwory w drzewach, figówki zmienne drążą je samodzielnie (zwykle w zgniłych drzewach).
Ptaki te wydają wysokie dźwięki – zzzt-zzzt lub zeet-zeet, brzmiące jak skrzeczenie, co jest charakterystyczne dla lor. Dźwięki wydają przeważnie lecąc. Podczas karmienia mogą cicho skrzeczeć.
Podgatunki
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Cyclopsitta_diophthalma_%28female%29_-Cairns-8.jpg/240px-Cyclopsitta_diophthalma_%28female%29_-Cairns-8.jpg)
Opisano osiem podgatunków figówki zmiennej[2][5]. Zakres występowania pierwszych pięciu ogranicza się do Nowej Gwinei i pobliskich wysp; pozostałe trzy występują w Australii.
- figówka zmienna (C. d. diophthalma) (Hombron & Jacquinot, 1841) – zachodnia Nowa Gwinea i wyspy na zachód od niej
- C. d. coccineifrons (Sharpe, 1882) – wschodnia Nowa Gwinea
- C. d. aruensis (Schlegel, 1874) – Wyspy Aru (południowo-środkowa Nowa Gwinea)
- C. d. virago Hartert, 1895 – Goodenough i Wyspa Fergussona (Wyspy d’Entrecasteaux)
- C. d. inseparabilis Hartert, 1898 – wyspa Tagula (Luizjady)
- C. d. marshalli (Iredale, 1946) – półwysep Jork (skrajnie północny Queensland, Australia)
- C. d. macleayana E. P. Ramsay, 1874 – północno-wschodni Queensland (północno-wschodnia Australia)
- figówka australijska[4] (C. d. coxeni) Gould, 1867 – południowo-wschodni Queensland i północno-wschodnia Nowa Południowa Walia (wschodnia Australia)
Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia siedem podgatunków, gdyż podgatunek coccineifrons uznaje za synonim C. d. diophthalma[7]. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje figówkę australijską za osobny gatunek (Cyclopsitta coxeni)[8].
Status
IUCN uznaje figówkę zmienną za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) od 2014 roku, kiedy to zaakceptowano taksonomiczny podział gatunku. Trend liczebności populacji uznaje się za stabilny[3].
Figówka australijska od 2022 roku jest klasyfikowana przez IUCN jako gatunek krytycznie zagrożony (CR – critically endangered); od 2017 klasyfikowano ją jako gatunek zagrożony (EN – endangered), a od 2014 – jako gatunek krytycznie zagrożony (CR – critically endangered). Występuje ona prawdopodobnie jedynie w bardzo małych populacjach, a całkowitą liczebność szacuje się na nie więcej niż 49 dorosłych osobników[8]. Jest jednym z najrzadszych i najmniej poznanych ptaków Australii[9]; została zanotowana nieco ponad 200 razy od momentu odkrycia w 1866 roku do początku XXI wieku[6]. Jest zaklasyfikowana jako „gatunek zagrożony” w Queenslandzie (Nature Conservation Act 1992), jak również na poziomie krajowym w Australii (Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999), w Nowej Południowej Walii jest uznawana za „gatunek krytycznie zagrożony” (New South Wales Threatened Species Conservation Act 1995). W niektórych regionach, szczególnie na obszarach nizinnych, subtropikalnych lasów deszczowych, jego liczebność spadła. Jest wymieniona w Załączniku I konwencji CITES[10].
Przypisy
- ↑ a b Cyclopsitta diophthalma, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b Double-eyed Fig-parrot (Cyclopsitta diophthalma). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2020-09-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-23)]. (ang.).
- ↑ a b Cyclopsitta diophthalma, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Loriini Selby, 1836 (Wersja: 2020-07-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-09-30].
- ↑ a b c Double-eyed Fig Parrot (Cyclopsitta diophthalma). [w:] Parrot Encyclopedia [on-line]. World Parrot Trust. [dostęp 2020-09-30]. (ang.).
- ↑ a b Cyclopsitta diophthalma coxeni — Coxen's Fig-Parrot. [w:] Species Profile and Threats Database [on-line]. Australian Government. Department of Agriculture, Water and the Environment. [dostęp 2020-09-30]. (ang.).
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Parrots, cockatoos. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-09-30]. (ang.).
- ↑ a b BirdLife International, Cyclopsitta coxeni, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2022-08-17] (ang.).
- ↑ Recovery Plan for the Coxen's Fig-Parrot Cyclopsitta diophthalma coxeni (Gould), New South Wales National Parks and Wildlife Service, lipiec 2002
- ↑ Cyclopsitta diophthalma coxeni. [w:] Species+ [on-line]. UNEP-WCMC, CITES Secretariat. [dostęp 2020-09-30]. (ang.).
Bibliografia
- Double-eyed fig-parrot (Coxen's). Queensland Government. [dostęp 2020-09-30]. (ang.).
- Coxen's Fig-Parrot. The Parrot Society UK. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-10-02)]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i materiały multimedialne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Double-eyed Fig Parrot (Cyclopsitta diophthalma). [w:] Parrot Encyclopedia [on-line]. World Parrot Trust. [dostęp 2020-09-30]. (ang.).
- SNL: sminkefikenpapegøye