Ephraim Kishon
![]() Ephraim Kishon w 1994 | |||
Data i miejsce urodzenia | 23 sierpnia 1924 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 29 stycznia 2005 | ||
Narodowość | żydowska | ||
Język | hebrajski | ||
Dziedzina sztuki | literatura | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() | |||
| |||
| |||
Strona internetowa |
Ephraim Kishon, Efrajjim Kiszon (hebr. אפרים קישון, ur. 23 sierpnia 1924 w Budapeszcie, zm. 29 stycznia 2005 w Appenzell) – izraelski pisarz, satyryk, felietonista, reżyser.
Życiorys
Urodził się w 1924 w Budapeszcie jako Ferenc Hoffmann. W czasie II wojny światowej był więziony w niemieckich obozach koncentracyjnych. Uciekł z transportu do obozu zagłady w Sobiborze i ukrywał się jako słowacki robotnik. Po wojnie wrócił na Węgry i zmienił nazwisko z niemieckobrzmiącego Hoffmann na Kishont. W ucieczce przed reżimem komunistycznym uciekł w 1949, wraz ze swą pierwszą żoną Ewą (Chawa) Klamer do Izraela. Na granicy oficer izraelski oficjalnie zhebraizował jego imię i nazwisko – Ephraim Kishon[1][2][3][4].
Kishon pisał wyłącznie w języku nowohebrajskim, dając w ten sposób wyraz swojemu patriotyzmowi. Po rozwodzie z Ewą Kishon ożenił się ponownie w 1959 z pianistką Sarą Lipovitz. Od 1981 miał drugi dom w Szwajcarii. Przez trzydzieści lat pisywał do różnych gazet izraelskich satyryczne felietony, które zbierane w tomy tłumaczone były na różne języki. Za ironię losu uważał fakt, że wielką popularnością cieszył się w Niemczech[2][3][4].
Po śmierci drugiej żony w 2002 ożenił się z austriacką pisarką Lisą Witasek. Ephraim Kishon miał troje dzieci: Raphaela (ur. 1957), Amira (ur. 1963) i Renanę (ur. 1968). Pisarz zmarł w swym domu w Szwajcarii, przyczyną śmierci był atak serca. Ciało przewieziono i pochowano na Cmentarzu Trumpeldor w Tel Awiwie[2][3][4].
Ephraim Kishon był autorem książek przetłumaczonych na blisko 40 języków. W 1950 otrzymał izraelską Nagrodę Sokołowa, którą honoruje się wybitnych dziennikarzy, 1998 Nagrodę Bialika, zaś w 2002 państwową Nagrodę Izraela za całokształt twórczości[2][3][4].
Publikacje
Po polsku ukazały się następujące jego książki:
- A fe, Dawidzie, tłum. z niemieckiego Krzysztof Jachimczak(inne języki), Kraków 1994 ISBN 83-85541-74-8
- Abraham nic tu nie zawinił: 66 opowiadań satyrycznych, tłum. z niemieckiego Jan A. Piekarz, Kraków 1994 ISBN 83-85541-64-0
- Jedzenie jest moim ulubionym daniem: satyry zebrane o drugiej z najpiękniejszych rzeczy na świecie, tłum. z niemieckiego Wawrzyniec Sawicki Kraków 1996 ISBN 83-08-02623-0
- W tył zwrot, pani Lot!, tłum. z niemieckiego Stanisław Lewański, Wrocław 1988 ISBN 83-7023-012-1
- Wybór opowiadań, tłum. z niemieckiego Zofia Brzostowska, Lublin 1988
- Z zapisków podatnika: bilans satyryczny, tłum. z niemieckiego Ryszard Wojnakowski, Kraków 1994 ISBN 83-85541-69-1
Filmografia
Nagrody filmowe
Scenariusze Kishona dwukrotnie zostały nagrodzone podczas międzynarodowych festiwali. W 1964 podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w San Francisco otrzymał Golden Gate Award za scenariusz do filmu komediowego Sallah Shabati. Film ten, którego zresztą Kishon był reżyserem był nominowany do Oscara w 1965 w kategorii dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego[5]. W 1985 uhonorowano go Złotą Kamerą za scenariusze do filmów: Te'alat Blaumilch z 1970 (nominacja do Złotego Globu w 1970 dla najlepszego filmu zagranicznego)[6] oraz Ha-Shu'al B'Lool Hatarnagalot z 1978[7].
Wybrane filmy
- 1964 – Sallah Shabati (סאלח שבתי): reżyseria, scenariusz
- 1967 – Ervinka (ארבינקא): reżyseria, scenariusz, obsada aktorska
- 1969 – Te'alat Blaumilch (תעלת בלאומילך – Kanał Blaumilcha): reżyseria, scenariusz
- 1970 – Ha-Shoter Azulai (השוטר אזולאי – Policjant Azulaj): reżyseria, scenariusz, obsada aktorska
- 1971 – The Going Up of David Lev: scenariusz
- 1978 – Ha-Shu'al B'Lool Hatarnagalot (השועל בלול התרנגולות – Lis w kurniku): reżyseria, scenariusz
Przypisy
- ↑ Kiszon to nazwa rzeki w pobliżu Hajfy, gdzie przypływali żydowscy imigranci z Europy.
- ↑ a b c d Biography. The life of Ephraim Kishon (1924-2005). ephraimkishon.de. [dostęp 2017-02-14]. (ang.).
- ↑ a b c d Lawrence Joffe: Ephraim Kishon. www.theguardian.com, 2005-02-01. [dostęp 2017-02-14]. (ang.).
- ↑ a b c d Ephraim Kishon, 80, Holocaust Survivor Who Became Satirist. nytimes.com, 2005-01-30. [dostęp 2017-02-14]. (ang.).
- ↑ Sallah Shabati (1964). Nagrody. filmweb.pl. [dostęp 2017-02-14]. (pol.).
- ↑ Te'alat Blaumilch (1970). Nagrody. www.filmweb.pl. [dostęp 2017-02-14]. (pol.).
- ↑ Ephraim Kishon. Awards. imdb.com. [dostęp 2017-02-14]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona (ang.)
- Ephraim Kishon w bazie IMDb (ang.). [dostęp 2017-02-14].
- Ephraim Kishon w bazie Filmweb [dostęp 2017-02-14].
- ISNI: 0000000121014506, 0000000368635435
- VIAF: 54274323
- LCCN: n50047195
- GND: 11895153X
- NDL: 00445792
- BnF: 127781996
- SUDOC: 066901405
- NKC: jn20000603384
- BNE: XX830463
- NTA: 070688540
- BIBSYS: 90145457
- CiNii: DA05048536
- Open Library: OL169516A
- PLWABN: 9810667777305606
- NUKAT: n94004546
- J9U: 987007263971205171
- LNB: 000022414
- NSK: 000013995
- CONOR: 12552547
- ΕΒΕ: 83648
- KRNLK: KAC199615017
- LIH: LNB:9Wq;=Bn
- NSZL: 121915
- PWN: 3922493
- SNL: Ephraim_Kishon
- VLE: efraim-kison
- Hrvatska enciklopedija: 31641