Dzierżynowo
![]() | Nie mylić z: Dzierżyńsk. |
![]() Zrekonstruowany dwór (obecnie muzeum) | |||
Państwo | |||
---|---|---|---|
Obwód | |||
Rejon | |||
Sielsowiet | Litwa | ||
Powierzchnia | około 1 km² | ||
Położenie na mapie obwodu mińskiego ![]() | |||
Położenie na mapie Białorusi ![]() | |||
![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
Dzierżynowo (biał. Дзяржынава, Dziarżynawa; ros. Дзержиново, Dzierżynowo; do 1881 roku Oziembłowo[1], obecnie jako Państwowa Instytucja Kultury "Muzeum-dwór Dzierżynowo") – dawny białoruski majątek ziemski, stanowiący obecnie muzealny kompleks historyczno-kulturalny. Liczący łącznie 180 mórg (około 100 hektarów) dwór szlachecki wraz z folwarkiem, położony jest nad rzeką Usą, w rejonie stołpeckim obwodu mińskiego, około 15 km od Iwieńca. W 1877 urodził się tu Feliks Dzierżyński.
Historia
W XIX i w początkach XX w.[a] położone było w Rosji, w guberni wileńskiej, w powiecie oszmiańskim.
Pierwotnie był to rodowy majątek Oziembłowskich, wówczas znany pod nazwą Oziembłowo. W latach 20. XIX wieku, w wyniku ślubu Antoniny Oziembłowskiej ze szlachcicem zagrodowym Józefem Janem Dzierżyńskim (1788-1854), przeszedł na własność tego małżeństwa. Od tego czasu majątek rodowy Dzierżyńskich. Odziedziczony przez Edmunda (1838-1882). Przez pewien czas majątek był dzierżawiony innym osobom (do 1875). Poprzednią nazwę – Oziembłowo, z którą notowany jest w Słowniku Geograficznym[2] – Dzierżyńscy zmienili w 1881 roku[3][4], po narodzinach Feliksa.
Tutaj zginęli dwaj bracia Feliksa: Stanisław (zabity w lipcu 1917 przez powracających z frontu rosyjskich żołnierzy, być może dezerterów) i Kazimierz (stracony przez Niemców w sierpniu 1943, za udział w ruchu oporu). W odwecie za działalność konspiracyjną, w ramach operacji Hemann, Niemcy spalili również sam dwór[5].
W dwudziestoleciu międzywojennym folwark leżący w Polsce, w województwie nowogródzkim, w powiecie stołpeckim[b], w gminie Naliboki[6]. W 1921 miejscowość liczyła 9 mieszkańców, zamieszkałych w 1 budynku, wyłącznie Polaków wyznania rzymskokatolickiego[6].
Po II wojnie światowej w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 w niepodległej Białorusi.
Dwór został zrekonstruowany w 1972 i odnowiony w 2004; w ponownym otwarciu uczestniczył Alaksandr Łukaszenka. Obecnie jest to mała wieś składająca się z dworu i ruin folwarku Dzierżyńskich[7]. Cały kompleks Dzierżynowa uzyskał status historyczno-kulturalnego zabytku Białorusi[8].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Dziar%C5%BEynava%2C_Dziar%C5%BEynski._%D0%94%D0%B7%D1%8F%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D0%B0%2C_%D0%94%D0%B7%D1%8F%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96_%281901-39%29.jpg/220px-Dziar%C5%BEynava%2C_Dziar%C5%BEynski._%D0%94%D0%B7%D1%8F%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D0%B0%2C_%D0%94%D0%B7%D1%8F%D1%80%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96_%281901-39%29.jpg)
Uwagi
- ↑ m.in. w chwili urodzenia Feliksa Dzierżyńskiego
- ↑ Przynależność powiatowa zmieniała się. Miejscowość leżała w powiatach oszmiańskim (do 1920), wołożyńskim (1920 - 1930) i stołpeckim (1930 - 1945)
Przypisy
- ↑ Mapa WIG P33-S43-E Kamień pod Iwieńcem (skala 1:25 000, rok wydania 1938)
- ↑ Oziembłowo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 785 .
- ↑ Alwida A. Bajor: Na tropach bohaterów opowieści Józefa Mackiewicza „Krasnyj pomieszczik”. [dostęp 2009-12-01].
- ↑ https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Medycyna_Nowozytna_studia_nad_historia_medycyny/Medycyna_Nowozytna_studia_nad_historia_medycyny-r2011-t17-n1/Medycyna_Nowozytna_studia_nad_historia_medycyny-r2011-t17-n1-s227-237/Medycyna_Nowozytna_studia_nad_historia_medycyny-r2011-t17-n1-s227-237.pdf
- ↑ Sylwia Frołow, Dzierżyński. Miłość i rewolucja, Znak Horyzont, Kraków 2014, s. 33–35.
- ↑ a b Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom VII – Województwo Nowogródzkie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923.
- ↑ Kat i męczennik Anna Koniecka, Władysław Borowiec. Tygodnik Przegląd, 2004
- ↑ Feliks Dzierżyński uczczony na Białorusi. [dostęp 2012-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-20)].
Bibliografia
- Bogdan Jaxa-Ronikier: Dzierżyński. Czerwony kat. Oficyna Cracovia, Kraków 1990.