Czosnek główkowaty
Kwiatostan | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||
Rząd | szparagowce | ||
Rodzina | amarylkowate | ||
Rodzaj | czosnek | ||
Gatunek | czosnek główkowaty | ||
Nazwa systematyczna | |||
Allium sphaerocephalon L. Sp. Pl. 1 : 297. 1753 | |||
Synonimy | |||
| |||
|
Czosnek główkowaty (Allium sphaerocephalon L.) – gatunek rośliny należący do rodziny amarylkowatych. Rodzimym obszarem jego występowania jest Afryka Północna (Algeria, Egipt, Maroko, Tunezja) i Wyspy Kanaryjskie, Azja Zachodnia (Cypr, Liban, Syria, Turcja) i Zakaukazie oraz większa część Europy (bez Skandynawii)[3]. W Polsce dziko bardzo rzadka, parę stanowisk na Wyżynie Małopolskiej. Na Ukrainie występuje m.in. na Wołyniu i Podolu.
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Gebarsten_bloemknop_van_een_Kogellook_%28Allium_sphaerocephalon%29_15-05-2022._%28d.j.b%29_01.jpg/180px-Gebarsten_bloemknop_van_een_Kogellook_%28Allium_sphaerocephalon%29_15-05-2022._%28d.j.b%29_01.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Allium_sphaerocephalon_sl43.jpg/180px-Allium_sphaerocephalon_sl43.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Allium_sphaerocephalon_Czosnek_g%C5%82%C3%B3wkowaty_2019-08-09_01.jpg/180px-Allium_sphaerocephalon_Czosnek_g%C5%82%C3%B3wkowaty_2019-08-09_01.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Allium_sphaerocephalon_sl14.jpg/180px-Allium_sphaerocephalon_sl14.jpg)
- Pokrój
- Roślina osiąga wysokość 30–90 cm. Rośnie kępami.
- Cebula
- jajowata, 0,7–1,4 cm gruba, nie w pełni pokryta białymi lub brązowymi błonami, otoczona licznymi małymi bocznymi cebulkami.
- Łodyga
- Prosto wzniesiona, sztywna, pełna, obła, ulistniona w dolnej połowie; wysokość 30–90 cm.
- Liście
- 3–5 lub więcej, w przekroju półkoliste, nieco rynienkowate, przy końcu obłe, szerokości do 7 mm, krótsze od łodygi (głąbika); zamierają w trakcie kwitnienia.
- Kwiaty
- Zebrane w kulisty, bardzo gęsty, pozbawiony cebulek baldach pozorny na szczycie łodygi. Przed rozwinięciem kwiatostan osłonięty jest błoniastą okrywą złożoną z 1–2 nagle zwężonych w górze listków długości kwiatów lub krótszych. Szypułki wewnętrzne trzykrotnie dłuższe od kwiatów. Kwiaty o działkach skulonych, w optymalnych warunkach do 40 w kwiatostanie. Działki żywopurpurowe, do 5 mm długie, eliptyczne, na brzegach i wzdłuż grzbietu szorstkie, krótsze od pręcików. Nitki pręcików płaskie, na szczycie o dwu szydlastych wyrostkach, równych długością lub krótszych od pylników.
Biologia i ekologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Allium_sphaerocephalon_21%2820%29._Zaporizhia.jpg/220px-Allium_sphaerocephalon_21%2820%29._Zaporizhia.jpg)
Bylina, geofit. Roślina środowisk kserotermicznych. Kwitnie od czerwca do lipca. Przyciąga pszczoły i motyle.
Zastosowanie
- Roślina ozdobna – roślina stosowana na rabatach bylinowych i w kompozycjach naturalistycznych (łąki kwietne). Zalecane sadzenie w dużych grupach. Dobrze wygląda w zestawieniu z gipsówką. Mrozoodporność i wymagania klimatyczne – 4-10 strefy USDA; w Polsce mrozoodporność całkowita. Wymaga gleby żyznej, przepuszczalnej, umiarkowanego podlewania, należy unikać nadmiernego nawodnienia. Konieczne pełne nasłonecznienie. Można stosować na kwiat cięty i do suchych bukietów. Rozmnażanie przez wysiew nasion lub z cebulek przybyszowych; nasiona zbierać po pełnym dojrzeniu[potrzebny przypis].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-09] (ang.).
- ↑ a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-01].
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
- BioLib: 42003
- EoL: 1084981
- EUNIS: 189232
- FloraWeb: 315
- GBIF: 2857616
- identyfikator iNaturalist: 338352
- IPNI: 528894-1
- NCBI: 166824
- Plant Finder: 282226
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-296631
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:528894-1
- Tela Botanica: 3228
- identyfikator Tropicos: 18403568
- USDA PLANTS: ALSP4
- CoL: 65WX3