Buk Anton
![]() | |||
![]() Anton (na drugim planie) i Antonek (z przodu) na placu Pod Lipami w połowie 2020 roku | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Lokalizacja | Katowice | ||
Nazwa systematyczna | Fagus sylvatica L. | ||
Obwód | 345 cm | ||
Położenie na mapie Katowic ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Buk Anton – pomnik przyrody na placu Pod Lipami w Katowicach, położony w środkowej części dzielnicy Giszowiec. Jest to drzewo z gatunku buk zwyczajny (Fagus sylvatica L.)[1] o pierśnicy 345 cm[2]. Został on ustanowiony pomnikiem przyrody na podstawie rozporządzenia Wojewody Katowickiego z dnia 2 stycznia 1996 roku[3].
Historia
Buk Anton znajduje się na centralnym placu powstałego w latach 1907–1910 roku osiedla patronackiego Giszowiec[4]. Samo zaś drzewo zostało posadzone w 1907 roku[5]. 2 stycznia 1996 roku buk został ustanowiony pomnikiem przyrody[3].
W 2010 roku w szkołach na terenie Giszowca zorganizowano konkurs na nazwę pomnikowego buku. W rezultacie wybrano imię Anton[2]. Nawiązuje to do inicjatora budowy osiedla i ówczesnego dyrektora generalnego spółki Georg von Giesches Erben – Antona Uthemanna[6]. W tej okazji wmurowano pamiątkową tablicę, którą później skradziono. Została ona w późniejszym czasie odnaleziona przez jednego z mieszkańców[2].
Uczniowie ze Szkoły Podstawowej nr 51 zgłosiły Antona do konkursu na Drzewo Roku, organizowanego przez Klub Gaja[7]. Plebiscyt ten rozpoczął się 1 czerwca 2011 roku. Po blisko dwóch tygodniach Anton był faworytem do wygrania konkursu[8]. Ostatecznie, buk Anton zdobył w 2011 roku drugie miejsce w konkursie na Drzewo Roku 2011. Uzyskał on wówczas 3170 głosów[9].
Anton w 2015 roku zaczął obumierać. Zakład Zieleni Miejskiej w Katowicach rozpoczął prace ratunkowe drzewa, dostarczające nawozy i składniki mineralne[5]. Wykonano również specjalne zastrzyki celem jego wzmocnienia, lecz te działania nie pomogło bukowi[10]. Według zleconych ekspertyz, podłoże pod którym rośnie buk nie jest dla niego odpowiednie, a także jest skażone jest wieloma minerałami[5].
Anton ostatecznie nie został całkowicie ścięty, lecz zostały usunięte jedynie suche gałęzie, będące zagrożeniem dla przechodzących pod nim przechodniów[11].
Dnia 25 października 2016 roku dzieci ze Szkoły Podstawowej nr 51 oraz Miejskiego Przedszkola nr 59, w ramach inauguracji Święta Drzewa w Giszowcu zorganizowały akcję posadzenia obok pomnikowego Antona nowego drzewa – buka Antonka. Antonek miał wówczas 10 lat. Anton i Antonek nadal pozostają miejscem spotkań mieszkańców Giszowca[10].
Przypisy
- ↑ Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska: Pomnik przyrody. Buk pospolity (Buk zwyczajny) - Fagus sylvatica. crfop.gdos.gov.pl. [dostęp 2020-11-12]. (pol.).
- ↑ a b c BeataB. Pałyga-Zamlewska BeataB. (red.), Drzewo Roku, Wilkowice: Klub Gaja, 2011, s. 6, ISBN 978-83-61608-80-6 (pol.).
- ↑ a b ROZPORZĄDZENIE Nr 2/96 WOJEWODY KATOWICKIEGO z dnia 2 stycznia 1996 r. w sprawie wprowadzenia ochrony indywidualnej w drodze uznania za pomniki przyrody pojedynczych tworów przyrody ożywionej i nieożywionej, na terenie gmin: Tworóg, Kuźnia Raciborska, Pilica oraz miast: Gliwice i Katowice [online], Dziennik Urzędowy Województwa Katowickiego, 1996, poz. 2 (pol.).
- ↑ Michał Bulsa, Patronackie osiedla robotnicze. Tom 1: Górny Śląsk, Łódź 2022, s. 73-76.
- ↑ a b c Ponadstuletni buk Anton umiera. Drzewo nie zostanie jednak ścięte. katowice.wyborcza.pl, 2015-05-20. [dostęp 2020-11-12]. (pol.).
- ↑ JoannaJ. Tofilska JoannaJ., Giszowiec. Monografia historyczna, Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2016, s. 28, ISBN 978-83-64356-19-3 .
- ↑ Buk Anton obumiera. Będzie miał następcę - Antonka. katowice.naszemiasto.pl, 2016-10-24. [dostęp 2020-11-12]. (pol.).
- ↑ Telewizja Polska: Buk „Anton” faworytem w konkursie na Drzewo Roku. katowice.tvp.pl, 2011-06-13. [dostęp 2020-11-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-11-16)]. (pol.).
- ↑ Klub Gaja: Drzewem Roku w konkursie Klubu Gaja został dąb Grot z Dęblina!. swietodrzewa.pl. [dostęp 2020-11-12]. (pol.).
- ↑ a b Justyna Przybytek: Ponad 100-letni buk Anton z Giszowca ma młodszego brata - Antonka. katowice.naszemiasto.pl, 2016-10-25. [dostęp 2020-11-12]. (pol.).
- ↑ Klub Gaja: BUK ANTON UMIERA. swietodrzewa.pl. [dostęp 2020-11-12]. (pol.).
- p
- d
- e
Parki | |
---|---|
Kompleksy rekreacyjne | |
Użytki ekologiczne |
|
Rezerwaty przyrody | |
Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe | |
Lasy i pomniki przyrody | |
Przyroda nieożywiona |
|
Instytucje |