Bessos
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/The_punishment_of_Bessus_by_Andre_Castaigne_%281898-1899%29.jpg/270px-The_punishment_of_Bessus_by_Andre_Castaigne_%281898-1899%29.jpg)
Bessos (zm. 329 p.n.e.) – krewny perskiego króla Dariusza III oraz satrapa Baktrii i Sogdiany.
Po bitwie pod Gaugamelą, w której Persowie zostali pokonani przez Aleksandra Macedońskiego, zdradziecko uwięził Dariusza z zamiarem przekazania go Macedończykom. Sam ogłosił się królem Persji i rozpoczął rządy jako Artakserkses V[1].
Wobec rozkazu Aleksandra, by mimo pojmania Dariusza nadal prowadzić pościg za Persami, spiskowcy z Bessosem śmiertelnie zranili Dariusza i porzucili go w pobliżu baktryjskiej miejscowości Hekatompylos (dzis. Szahr-e Ghumes w Iranie)[2].
W 329 r. p.n.e. został zdradziecko pojmany przez swoich ludzi i oddany w ręce Macedończyków. Starożytni autorzy podają różne wersje śmierci Bessosa. Kurcjusz Rufus podaje, że Aleksander kazał obciąć mu nos i uszy, czym wzorował się na królach Persji (podobnie postąpił Dariusz I ze swoim wrogiem – uzurpatorem Fraortesem) i kazał ukrzyżować go w miejscu, gdzie Bessos porzucił swego umierającego króla[3]. Według Arriana uzurpatorowi ucięto nos i uszy, po czym odwieziono do Ekbatany i stracono w obliczu tłumu Medów i Persów (szczegółów kaźni jednak nie podano)[4]. Plutarch mówi o „rozerwaniu go żywcem na części przez przywiązanie do dwóch napiętych drzew”[5]. Diodor Sycylijski pisze o "pocięciu ciała Bessosa i rozrzuceniu jego szczątków za pomocą proc"[6].
Chociaż jako baktryjski satrapa Bessos-Artakserkses V był kolejnym po Dariuszu pretendentem do tronu perskiego, historycy nie uznają go za prawowitego władcę. W tym czasie właściwa Persja była podbita przez Aleksandra Macedońskiego, a obszar rządów Bessosa ograniczony do kilku luźno związanych plemion baktryjskich.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Bessos, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2017-05-12] .
- ↑ Benjamin - The Migration of the Yuezhi through Sogdia - Transoxiana Eran ud Aneran [online], transoxiana.org [dostęp 2020-11-19] .
- ↑ Historia Aleksandra Macedońskiego księga VII, rozdział 5, 40 łac.
- ↑ Anabasis IV 7, 3 gr. ang.
- ↑ Żywot Aleksandra 43,3 gr., ang..
- ↑ Biblioteka historyczna XVII 83, 9 gr. ang..
- PWN: 3876619
- Britannica: biography/Bessus
- NE.se: bessos
- SNL: Bessos
- VLE: besas
- Catalana: 0009722
- Hrvatska enciklopedija: 7248