Berberys Thunberga
![]() Morfologia | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | jaskropodobne | ||
Rząd | jaskrowce | ||
Rodzina | berberysowate | ||
Rodzaj | berberys | ||
Gatunek | berberys Thunberga | ||
Nazwa systematyczna | |||
Berberis thunbergii DC. Syst. nat. 2:9. 1821 | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Berberis_thunbergii_%60Atropurpureum%60.jpg/220px-Berberis_thunbergii_%60Atropurpureum%60.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Berberis_Thunbergii_%28Poland%29.jpg/220px-Berberis_Thunbergii_%28Poland%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Berberis_thunbergii_a4.jpg/220px-Berberis_thunbergii_a4.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Berberis_thunbergii_SCA-01452.jpg/220px-Berberis_thunbergii_SCA-01452.jpg)
Berberys Thunberga (Berberis thunbergii DC.) – gatunek krzewu z rodziny berberysowatych (Berberidaceae Juss.). Pochodzi z Japonii. W Polsce jest uprawiany jako roślina ozdobna w wielu odmianach. Lokalnie rośnie zdziczały z upraw i już zadomowiony (np. w rejonie Poznania i Wrocławia)[3].
Morfologia
- Pokrój
- Silnie rozgałęziający się, ciernisty i gęsty krzew, osiągający wysokość do 1,5 m. Ma pokrój różny u różnych odmian.
- Liście
- Liście całobrzegie, owalne, opadające na zimę. Zależnie od odmiany mogą mieć kolor zielony, żółty, czerwony (istnieje wiele odmian o całej gamie pośrednich kolorów). Jesienią przed opadnięciem liście przebarwiają się na różne odcienie koloru żółtego, pomarańczowego, czerwonego.
- Kwiaty
- Drobne, żółte kwiaty w baldachach, przyjemnie pachnące. Pręciki i słupki dojrzewają równocześnie. Kwiaty nie są głównym elementem ozdobnym berberysu, jednak w okresie kwitnienia roślina jest jeszcze ładniejsza. Jest owadopylny, ale może być też samopylny. Okres kwitnienia V – VI.
- Owoc
- Podłużna, jagoda o różnych odcieniach czerwonego koloru (zależnie od odmiany). Owoce mają duże walory dekoracyjne, tym bardziej, że utrzymują się na roślinie przez całą zimę. W zimie są chętnie zjadane przez ptaki.
Zastosowanie
- Roślina ozdobna
- Walorami ozdobnymi berberysu Thunberga są barwne liście i owoce oraz gęsty pokrój krzewu. Bardzo dobrze wygląda w zestawieniu z drzewami i drzewami iglastymi oraz pojedynczo w ogródkach skalnych. Sadzony jest jako roślina ozdobna w ogródkach i parkach. Nadaje się także na żywopłoty, które są nie tylko gęste i efektowne, ale i bardzo trudne do sforsowania z powodu cierni.
Uprawa
Berberys Thunberga jest bardzo odporny na mróz i nie ma specjalnych wymagań co do gleby – rośnie prawie w każdych warunkach. Jest mało wrażliwy na zasolenie gleby, dobrze znosi zanieczyszczenia powietrza. Bardzo dobrze znosi cięcie. W celu zagęszczenia krzewu konieczne jest coroczne przycinanie, co kilka lat krzew należy odmłodzić, całkowicie usuwając stare pędy. W celu uzyskania obfitego owocowania konieczne jest sadzenie koło siebie co najmniej kilku krzewów. Gatunek jest mało podatny na choroby i szkodniki.
Zmienność
Wybrane kultywary:
- 'Atropurpurea' – jedna z najczęściej sadzonych odmian. Pokrój kopulasty, liście purpuroczerwone. W miejscach cienistych liście są mniej ozdobne – bardziej zielone, w miejscach nasłonecznionych są intensywniej wybarwione. Rośnie wolniej od innych odmian[4].
- 'Atropurpurea Nana' – odmiana o liściach purpurowo-brązowych, jesienią przebarwiających się na kolor szkarłatny. Rośnie wolno i dorasta do ok. 60 cm, przy szerokości ok. 1 m.
- 'Aurea' – jedna z najładniejszych odmian berberysu. Ma intensywnie żółte liście, świetnie się prezentuje niemal na każdym tle. Niestety ma duże wymagania co do światła – musi rosnąć w miejscu nasłonecznionym, jednak nieco przesłoniętym, gdyż w pełnym słońcu jej liście ulegają oparzeniu. Osiąga wysokość do 1 m, jednak po długim czasie, gdyż rośnie bardzo wolno.
- 'Bagatelle' – mały krzew (do 40 cm wysokości i 60 cm szerokości), o brązowoczerwonych liściach, które jesienią przebarwiają się na kolor szkarłatny. Roślina o zwartym płaskokulistym pokroju, złożonym z ułożonych gęsto purpurobrązowych pędów. Młode, rozwijające się wiosną liście i przyrosty są koloru różowoczerwonego, jesienią liście przebarwiają się na czerwono i pomarańczowoczerwono.
- 'Bonanza Gold' – odmiana o złotożółtych liściach, podobna do „Aurea”, ale bardziej odporna na oparzenia słoneczne liści.
- 'Coronita' – ma wzniesiony pokrój i liście czerwone z kontrastującym zielonożółtym obrzeżeniem.
- 'Erecta' – odmiana o jasnozielonych liściach, przebarwiających się jesienią na purpurowo. Osiąga wysokość 1,5 m.
- 'Golden Ring' – ma ciekawe, purpurowoczerwone liście z żółtym obrzeżem.
- 'Green Carpet' – pędy długie i zwisające, korona wyrasta do wysokości 1 m, przy szerokości 1,5 m. Liście jasnozielone, przebarwiające się jesienią na kolor szkarłatny.
- 'Harlequin' – liście czerwone, nakrapiane różnokolorowymi plamkami. Wysokość krzewu do 2 m.
- 'Hellmond Pillar' – ma wzniesione pędy. Młodsze liście są ciemnoczerwone, starsze zielone.
- 'Kelleriis' – liście zielone z intensywnie białymi plamami. Wysokość krzewu do 2 m.
- 'Kobold' – liście ciemnozielone, lśniące, jesienią przebarwiają się na kolor szkarłatny. Niski krzew (do 0,5 m).
- 'Red Chief' – pędy przewieszające się, osiąga 2 m wysokości i 2 m szerokości. Liście purpurowobrązowe, jesienią stają się jaskrawoczerwone.
- 'Red Pillar' – krzew o wąskim pokroju i wyprostowanych pędach, wysokości do 1,5 m. Liście czerwone górą, na dolnej stronie zielone.
- 'Rose Glow' – rozłożysty krzew o wysokości do 2 m. Liście czerwone, nakrapiane licznymi białymi i szarymi plamkami.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-09-11] (ang.).
- ↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ. i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 41, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ Berberys Thunberga 'Atropurpurea'. 2013. [dostęp 2013-05-22]. (pol.).
Bibliografia
- Maciej Mynett, Magdalena Tomżyńska: Krzewy i drzewa ozdobne. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 1999. ISBN 83-7073-188-0.
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- Praca zbiorowa: Katalog roślin II. Warszawa: Agencja Promocji Zieleni, Związek Szkółkarzy Polskich, 2003. ISBN 83-912272-3-5.
- Britannica: plant/Japanese-barberry
- SNL: japanberberis
- BioLib: 38421
- EoL: 596554
- Flora of China: 233500242
- Flora of North America: 233500242
- GBIF: 3033896
- identyfikator iNaturalist: 58727
- IPNI: 107136-1
- ITIS: 18835
- NCBI: 121720
- Plant Finder: 277781
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2674513
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:107136-1
- Tela Botanica: 9446
- identyfikator Tropicos: 3500183
- USDA PLANTS: BETH