Architektura średniowiecza
![]() | Ten artykuł od 2019-05 wymaga zweryfikowania podanych informacji. Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych. Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary) Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Gent%2C_de_Graslei_vanaf_de_Korenlei_met_oeg24758tm61_IMG_0418_2021-08-13_16.48.jpg/220px-Gent%2C_de_Graslei_vanaf_de_Korenlei_met_oeg24758tm61_IMG_0418_2021-08-13_16.48.jpg)
Architektura średniowiecza w znacznej mierze wyrasta z osiągnięć cesarstwa rzymskiego. Po jego rozpadzie na część wschodnią i zachodnią odmiennie kształtował się rozwój budownictwa w tych rejonach świata. O ile w Bizancjum kontynuowano wcześniejsze osiągnięcia starożytnego Rzymu, dostosowując je do oczekiwań rodzącego się świata chrześcijańskiego[1], na zachodzie znaczny wpływ na architekturę i zdobnictwo wywarły plemiona barbarzyńskie, które znalazły się na terytorium Europy. Powstał nowy typ osadnictwa, bardziej odpowiadający barbarzyńcom[1][2]. Wyludniły się miasta rzymskie a osiedla zakładano na wzgórzach i innych miejscach ułatwiających obronę. W centrum znajdował się dom władcy, otaczały go zabudowania gospodarcze a całość chroniła palisada[1].
Z chwilą przyjęcia chrztu wodzowie zaczęli wznosić kościoły. Do ich budowy początkowo wykorzystywano elementy zachowanych rzymskich budowli. Z czasem, oprócz prób naśladowania antycznego zdobnictwa nowych obiektów, wprowadzano własne dekoracje, często naśladujące wzory stosowane w złotnictwie[1].
Najważniejsze budowle średniowiecza, kościoły i katedry, budowane były na planie bazyliki albo centralnym[1]. Jedna z ważniejszych i bardziej reprezentacyjnych budowli wczesnego średniowiecza, wybudowana przez Justyniana Hagia Sofia, wzniesiona została na planie krzyża greckiego, z najwyższym punktem w miejscu przecięcia jego ramion. Do jej ozdobienia zastosowano motywy orientalne, mozaikę. Ciężka z zewnątrz, daje niezwykłe poczucie przestrzeni i lekkości konstrukcji wewnątrz. Była to typowa sakralna budowla bizantyjska owych czasów[1][3].
Architekturę średniowiecza poprzedza architektura wczesnochrześcijańska, która czasowo tkwi w czasach starożytnych[1][4]. W Bizancjum rozwija się architektura bizantyjska[1][5]. W Europie Zachodniej dzieli się na:
- architekturę przedromańską[1][6]
- architekturę romańską[1][6][7]
- architekturę gotycką[1][8]
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k WiktoriaW. Rogoń WiktoriaW., Architektura Średniowieczna [online], prezi.com, 9 lutego 2014 [dostęp 2024-02-01] (pol.).
- ↑ ArturA. Białek ArturA., Architektura średniowiecza jest pełna tajemnic. Do dziś niewiele wiemy o tym, jak powstały gotyckie katedry [online], National Geographic Polska, 12 listopada 2023 [dostęp 2024-02-01] (pol.).
- ↑ IzabelaI. Kopania IzabelaI., Kościół Hagia Sophia w Konstantynopolu – plan i przekrój | iSztuka [online], isztuka.edu.pl [dostęp 2024-02-01] (pol.).
- ↑ AleksandraA. Krolak AleksandraA., Sztuka wczesnochrześcijańska [online], art folie |ärt fôˌli|, 15 marca 2009 [dostęp 2024-02-01] (pol.).
- ↑ LeandroL. Alegsa LeandroL., Architektura bizantyńska [online], pl.Alegsaonline.com, 20 kwietnia 2021 [dostęp 2024-02-01] (pol.).
- ↑ a b BożenaB. Litewka BożenaB., RobertR. Adamczak RobertR., RenataR. Paszkowska-Kwiatek RenataR., Przedromanizm i romanizm [online], Wawel.Kraków.pl [dostęp 2024-02-01] (pol.).
- ↑ MarekM. Olkuśnik MarekM., Architektura romańska - cechy stylu [online], HISTORIA: POSZUKAJ [dostęp 2024-02-01] (pol.).
- ↑ DominikaD. Rau-Walczak DominikaD., Historia architektury: styl gotycki [online], ArchiTrav.pl, 7 lutego 2018 [dostęp 2024-02-01] (pol.).
- Treccani: l-architettura-caratteri-e-modelli-periodo-tardoantico-e-medievale_(Il-Mondo-dell'Archeologia)