Alfa Andromedae
α Andromedae | |||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||
Dane obserwacyjne (J2000) | |||||||||||||||||||||
Gwiazdozbiór | |||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Rektascensja | 00h 08m 23,260s[1] | ||||||||||||||||||||
Deklinacja | +29° 05′ 25,6″[1] | ||||||||||||||||||||
Paralaksa (π) | |||||||||||||||||||||
Odległość | 97,0 ± 1,0 ly | ||||||||||||||||||||
Wielkość obserwowana | |||||||||||||||||||||
Ruch własny (RA) | |||||||||||||||||||||
Ruch własny (DEC) | −163,44 ± 0,21 mas/rok[1] | ||||||||||||||||||||
Prędkość radialna | −10,10 ± 0,20 km/s[1] | ||||||||||||||||||||
Charakterystyka fizyczna | |||||||||||||||||||||
Rodzaj gwiazdy | |||||||||||||||||||||
Typ widmowy | B8 IV-V HgMn[1] | ||||||||||||||||||||
Promień | 5 R☉[2] | ||||||||||||||||||||
Metaliczność [Fe/H] | 0,38[3] | ||||||||||||||||||||
Wielkość absolutna | |||||||||||||||||||||
Jasność | 200 L☉[4] | ||||||||||||||||||||
Prędkość obrotu | ~56 km/s[2] | ||||||||||||||||||||
Temperatura | 13 000 K[4] | ||||||||||||||||||||
Charakterystyka orbitalna | |||||||||||||||||||||
Krąży wokół | Centrum Galaktyki | ||||||||||||||||||||
Półoś wielka | 6705[3] pc | ||||||||||||||||||||
Mimośród | 0,1130[3] | ||||||||||||||||||||
Alternatywne oznaczenia | |||||||||||||||||||||
|
Alfa Andromedae (Alpheratz, α And) – najjaśniejsza gwiazda (wielkość gwiazdowa 2,06) konstelacji Andromedy, położona około 97 lat świetlnych od Ziemi.
Nazwa
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Andromeda_constellation_PP3_map_PL.svg/220px-Andromeda_constellation_PP3_map_PL.svg.png)
Gwiazda znajduje się na granicy gwiazdozbiorów Andromedy i gwiazdozbioru Pegaza, dlatego ma podwójne oznaczenie Bayera, Alfa Andromedae i Delta Pegasi (drugim takim przypadkiem jest Elnath – Beta Tauri, dawniej też Gamma Aurigae), przy czym drugie oznaczenie nie jest już używane[4][5]. Tradycyjnie byłą ona nazywana Alpheratz i Sirrah; obie te nazwy wywodzą się od arabskiej nazwy صرة الفرس şirrat al-faras, „pępek konia”, co jest pozostałością po czasach, kiedy była włączana w skład konstelacji Pegaza. Razem z α, β i γ Pegasi tworzy na niebie asteryzm Wielkiego Kwadratu Pegaza[5]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Alpheratz dla określenia tej gwiazdy[6].
Charakterystyka
Niebiesko-biały Alpheratz jest gwiazdą podwójną, której składniki znajdują się bardzo blisko, przez co można je rozdzielić jedynie poprzez dokładną analizę widma (układ spektroskopowo podwójny). Większa z gwiazd, zaliczana do typu widmowego B8, jest prawdopodobnie 10-krotnie jaśniejsza od drugiej, a okres obiegu wokół wspólnego środka masy wynosi 96,7 doby. Cały układ jest około 200 razy jaśniejszy od Słońca[4].
Większy ze składników jest najjaśniejszym znanym przedstawicielem podgrupy gwiazd określanej mianem „rtęciowo-manganowych”. Charakteryzują się one niezwykle wysokimi domieszkami rtęci, galu, manganu i europu w widmie gwiazdy oraz stosunkowo niewielką ilością innych pierwiastków w atmosferze. Przypuszcza się, że anomalie te są wynikiem rozdzielenia pierwiastków pod wpływem działającej do wewnątrz siły grawitacji oraz wypychającego ciśnienia promieniowania, które inaczej oddziałują na poszczególne pierwiastki[4]. Gwiazda ta jest też zmienną typu α² Canum Venaticorum – jej wielkość zmienia się o 0,04 magnitudo w czasie 23,12 lub 23,19 godzin[2].
Alpheratz ma także optycznego towarzysza, gwiazdę o wielkości gwiazdowej 11,11m odległą o 90,8″ (pomiar z 2011 r.)[7]. Ruch własny tej gwiazdy wskazuje, że nie jest fizycznie związana z Alfa Andromedae[7][8].
Zobacz też
- lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach
- lista gwiazd w gwiazdozbiorze Andromedy
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h Alfa Andromedae w bazie SIMBAD (ang.)
- ↑ a b c Alpheratz. Alcyone ephemeris. [dostęp 2017-01-28]. (ang.).
- ↑ a b c d Anderson E., Francis C: HIP 677. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-02-27]. (ang.).
- ↑ a b c d e Jim Kaler: ALPHERATZ (Alpha Andromedae). [w:] STARS [on-line]. [dostęp 2017-01-28]. (ang.).
- ↑ a b Andromeda, the Woman Chained. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 35. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).
- ↑ Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2018-02-27].
- ↑ a b Mason et al.: WDS J00084+2905A. [w:] The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
- ↑ TYC 1735-3181-1 w bazie SIMBAD (ang.)
- PWN: 3868172
- Britannica: place/Alpheratz
- SNL: Alpheratz
- DSDE: Alpheratz