Alexei Mateevici
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 27 marca 1888 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 24 sierpnia 1917 | ||
Zawód, zajęcie | duchowny prawosławny, poeta | ||
|
Alexei Mateevici, Aleksiej Matiejewicz (ur. 15 marca?/27 marca 1888 w Căinari, zm. 11 sierpnia?/24 sierpnia 1917 w Kiszyniowie) – mołdawski duchowny prawosławny i poeta, działający w Besarabii pod panowaniem rosyjskim, tworzący w języku rumuńskim (sam określał go jako mołdawski). Autor wiersza Limba noastră – tekstu hymnu państwowego Mołdawii.
Życiorys
Był synem prawosławnego kapłana Mihaila Mateevici (Michała Matiejewicza) i jego małżonki Nadejdy (Nadieżdy) zd. Neaga. We wczesnym dzieciństwie przeniósł się razem z rodzicami do Zaimu, gdzie uczył się w szkole podstawowej. W wieku dziewięciu lat został oddany do niższej szkoły duchownej w Kiszyniowie, którą ukończył w 1902 z wyróżnieniem. Następnie kontynuował kształcenie w seminarium duchownym w Kiszyniowie, a po jego ukończeniu w 1910[1] podjął wyższe studia teologiczne na Kijowskiej Akademii Duchownej, której dyplom końcowy uzyskał w 1914[2]. W tym samym roku ożenił się z Fieodorą Nowicką i powrócił do Kiszyniowa, gdzie został zatrudniony w seminarium duchownym jako lektor języka greckiego[2] i łacińskiego[1]. Wstąpił również do działającego przy eparchii kiszyniowskiej cerkiewnego towarzystwa historyczno-archeologicznego[1].
Podczas I wojny światowej został kapelanem wojskowym w armii rosyjskiej. Znajdując się na froncie[1], w 1917 zachorował na tyfus. Zmarł w szpitalu nr 1 w Kiszyniowie. Został pochowany na kiszyniowskim Cmentarzu Centralnym. W 1934 Alexandru Plămădeală, który znał go z seminarium, wyrzeźbił jego pomnik nagrobny[2].
Twórczość
Od dzieciństwa miał kontakt z ludową twórczością literacką Besarabii. Podczas studiów w Kijowie zapoznał się również z klasyką literatury rosyjskiej, którą przekładał na język rumuński, oraz poznawał historię i kulturę rumuńskojęzycznej ludności Besarabii[2].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Dom_Alexie_Mateevicia_w_Kiszyniowie.jpg/220px-Dom_Alexie_Mateevicia_w_Kiszyniowie.jpg)
W 1907 zadebiutował na łamach pisma „Besarabia”, publikując wiersze Țăranii, Eu cînt oraz Țara, a także artykuły poświęcone noworocznym obyczajom Mołdawian oraz pieśniom ludowym Besarabii[2]. Regularnie publikował na łamach lokalnych pism kiszyniowskich od 1910. W wymienionym roku wydał na łamach „Besarabii” tłumaczenie wybranych tekstów Czechowa i opowiadanie Jesień[1]. Publikował następnie na łamach „Kiszyniowskich jeparchialnych wiedomosti”, gdzie pojawiły się jego artykuły o języku mołdawskim, religijności ludowej i obyczajach Besarabii. W piśmie „Luminătorul” („Oświeciciel”) wydał studium biograficzne o postaci metropolity kiszyniowskiego Gabriela[2]. Jego prace ukazywały się także na łamach pism „Viața Basarabiei” i „Cuvânt moldovenesc”. Tłumaczył na język rumuński wiersze Aleksieja Tołstoja, Michaiła Lermontowa, Aleksandra Puszkina, Gawriiła Dierżawina, Siemiona Nadsona[1]. Pisał także na tematy filozoficzne i teologiczne. Łącznie jest autorem 43 wierszy[1].
W 1917 opublikował jeden ze swoich ostatnich i najbardziej znanych tekstów – odę na cześć języka rumuńskiego (mołdawskiego) pt. Limba noastră (Nasz język)[2].
Upamiętnienie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Aleea_Clasicilor_Mateevici.jpg/200px-Aleea_Clasicilor_Mateevici.jpg)
W styczniu 1988 grupa mołdawskich dysydentów, których łączyły poglądy antyrosyjskie i fakt, iż posługiwali się językiem rumuńskim (mołdawskim), utworzyła opozycyjny klub nazwany imieniem poety. Przekształcił się on następnie w Demokratyczny Ruch na rzecz Przebudowy[3].
Wizerunek poety od 1990 znajduje się w kiszyniowskiej Alei Klasyków w parku Stefana Wielkiego[4]. W jego domu rodzinnym w Zaim mieści się od 1988 muzeum biograficzne[1].
Alexei Mateevici jest patronem teatru poetyckiego w Kiszyniowie[1].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i 125 de ani de la nașterea lui Alexei Mateevici [online] [dostęp 2016-09-20] (rum.).
- ↑ a b c d e f g Alexei Mateevici, biografie [online], istoria.md [dostęp 2016-09-20] .
- ↑ JanuszJ. Solak JanuszJ., Mołdawia: republika na trzy pęknięta. Historyczno-społeczny, militarny i geopolityczny wymiar „zamrożonego konfliktu” o Naddniestrze, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2014, s. 118–119, ISBN 978-83-7780-997-6 .
- ↑ Un ghid despre Aleea Clasicilor, în premieră [online], 9 lutego 2010 [dostęp 2016-09-20] [zarchiwizowane z adresu 2018-02-16] (rum.).
- VLE: alexie-mateevici