Żaba śmieszka
Pelophylax ridibundus | |||
(Pallas, 1771) | |||
![]() Żaba śmieszka – młoda samica | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | płazy | ||
Rząd | |||
Podrząd | Neobatrachia | ||
Rodzina | żabowate | ||
Rodzaj | Pelophylax | ||
Gatunek | żaba śmieszka | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Żaba śmieszka (Pelophylax ridibundus[1] syn. Rana ridibunda) – jeden z sześciu gatunków płazów z rodziny żabowatych występujących w Polsce.
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Frog_Rex_2.jpg/240px-Frog_Rex_2.jpg)
Długość ciała 7–13 cm, masa ciała 30–110 g. Ciało krępej budowy, na głowie wyraźnie widoczne błony bębenkowe. Skóra pokryta brodawkami, gruba i chropowata. Dobrze widoczne fałdy grzbietowe. Na wszystkich kończynach błony pławne, sięgające końców palców. Grzbiet ma kolor od oliwkowozielonego do ciemnobrązowego. Występują na nim ciemniejsze duże plamy o nieregularnych kształtach. Ich wygląd jest cechą gatunkową, umożliwiającą w typowych przypadkach łatwe odróżnienie żaby śmieszki od innych żab zielonych. Brzuch również jest plamisty[3].
Występowanie
Żaba śmieszka występuje w zachodniej, centralnej i wschodniej Europie i dalej na wschód i południe po Kazachstan, Iran i Afganistan; stwierdzona także na Syberii i Kamczatce. Izolowane populacje w Bahrajnie, Arabii Saudyjskiej, introdukowana na południu Wielkiej Brytanii[2]. Występuje na całym terenie nizinnej Polski, jest jednak rzadka[3].
Biotop
Jest silnie związana ze środowiskiem wodnym. Najczęściej spotkać ją można nad dużymi zbiornikami wodnymi, takimi jak jeziora, stawy, rozlewiska rzeczne, ale występuje też w mniejszych zbiornikach, takich jak śródleśne stawy, rowy melioracyjne. Zwykle przebywa na lądzie, ale tuż nad wodą, gdzie poluje na zdobycz. Gdy zbiorniki te wysychają, podejmuje wędrówkę w poszukiwaniu innych i wtedy spotkać ją można w nietypowych dla niej miejscach[3].
Tryb życia
Jest aktywna w dzień. Odżywia się głównie owadami, skorupiakami, pająkami, ale także drobnymi kręgowcami: rybami, myszami, pisklętami ptaków, małymi wężami, kijankami i małymi płazami, również własnego gatunku. Poluje na lądzie. Przestraszona ucieka natychmiast do wody. Jesienią, zwykle w październiku zapada w sen zimowy. Spędza go na dnie zbiorników wodnych[3].
Gody
Istnieją różnice w wyglądzie zewnętrznym między samcem i samicą – dymorfizm płciowy. Samiec jest mniejszy, ma dobrze wykształcone modzele godowe oraz duże rezonatory, służące do wzmocnienia głosu wydawanego podczas godów. Ma też jaśniejsze ubarwienie ciała. Brak jest, zarówno u samca, jak i samicy szaty godowej. Żaby śmieszki późno rozpoczynają gody – trwają one zwykle od końca kwietnia do czerwca. W tym czasie przebywają w zbiornikach wodnych, zwykle w tych samych, w których zimowały. Samiec wydaje charakterystyczne odgłosy, zwane popularnie rechotaniem żab (śmieszka wzięła swoją nazwę od głosu, który wydaje samiec podczas godów[4]). W toku godów samiec obejmuje samicę uchwytem ampleksus. W czasie gdy składa ona jaja, samiec wypuszcza plemniki. Zapłodnienie jaja następuje w wodzie[3].
Rozród
Samica składa jaja w kilku partiach, łącznie ok. 6000 jaj. Jaja, zwane skrzekiem mają galaretowatą osłonkę i przyklejają się do roślin wodnych. Po ok. 10 dniach wylęgają się z nich larwy zwane kijankami. Pływają one w wodzie za pomocą ogona z płetwą ogonową. Oddychają początkowo skrzelami zewnętrznymi, które następnie przekształcają się w skrzela wewnętrzne. Odżywiają się odcedzając cząstki organiczne z wody, lub zeskrobując je z roślin i przedmiotów w wodzie. W trakcie rozwoju wyrastają im kończyny tylne, następnie pojawiają się kończyny przednie. Kijanki żaby śmieszki są duże, większe od kijanek innych polskich żab, osiągają długość 10–12 cm. Jesienią następuje przeobrażenie w postać dorosłą[3].
Ochrona
Gatunek ujęty w załączniku IV do dyrektywy siedliskowej, co zobowiązuje wszystkie państwa Unii Europejskiej do objęcia go ochroną gatunkową, w tym zapewnienia ochrony miejsc rozrodu i odpoczynku. Gatunek podlegający w Polsce ochronie częściowej[5][6].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b c d Darrel R.D.R. Frost Darrel R.D.R., Pelophylax ridibundus (Pallas, 1771), [w:] Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.2 [online], American Museum of Natural History, New York, USA [dostęp 2024-05-13] (ang.).
- ↑ a b Pelophylax ridibundus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c d e f Włodzimierz Juszczyk: Płazy i gady krajowe. Warszawa: PWN, 1974.
- ↑ Żaba śmieszka [online], www.medianauka.pl [dostęp 2021-05-25] (pol.).
- ↑ Dz.U. 2014 poz. 1348 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. [dostęp 2014-10-08].
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r., poz. 2183). [dostęp 2017-01-16].
Linki zewnętrzne
- Joanna Mazgajska „Płazy i Gady Europy” – żaba śmieszka. herpetologia.waw.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-06-29)].
- Britannica: animal/marsh-frog
- SNL: latterfrosk
- DSDE: latterfrø